حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در آیین اختتامیه چهلمین جشنواره سراسری قرآن و عترت دانشجویان کشور در قم که امروز پنجشنبه ۱۴ آبان برگزار شد، با ابراز خرسندی از حضور در جمع دانشجویان قرآنی اظهار کرد: این سومین حضور من در جمع دانشجویان طی یک هفته اخیر است، اما این جمع نورانیت قرآن را نیز با خود دارد. ارتباط با معنویت برای انسان شادی و شادکامی به همراه می‌آورد.
وی با اشاره به تأثیرگذاری قرآن کریم در تاریخ بشر افزود: کتاب‌های بسیاری در طول تاریخ سرنوشت بشر را تغییر داده و برای دهه‌ها بر فرهنگ و جامعه تأثیر گذاشته‌اند، اما قرآن قرن‌هاست که کتاب سرنوشت‌ساز بشریت است و در کلیت تاریخ انسانی تأثیرگذار بوده است. هیچ کتابی به اندازه قرآن نمی‌توان یافت که چنین میزان اثرگذاری داشته باشد.
قرآن؛ کتاب عقل، علم، عشق، احساس و اخلاق
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به ابعاد مختلف قرآن کریم بیان کرد: توصیف قرآن دشوار است، اما می‌توان آن را کتاب علم، عقل، عشق، احساس و اخلاق دانست.
سیمایی صراف با تأکید بر جایگاه عقل در قرآن گفت: یکی از دلایل اینکه قرآن کتاب عقل است، تأکید فراوان آن بر تدبر، تأمل و تعقل است. به تعبیر استاد شهید مطهری، یکی از نشانه‌های عقلانی‌بودن قرآن، فراوانی آیاتی است که به رابطه علت و معلول می‌پردازند؛ زیرا هر جا سخن از تعلیل و رابطه علّی و معلولی باشد، عقل حضور دارد و اصل علیت از پایه‌های تفکر عقلانی است.
وی ادامه داد: از این ویژگی قرآن می‌توان درس اخلاقی نیز گرفت. در تحلیل‌ها و تفسیرهای خود باید به روابط میان پدیده‌ها توجه کنیم و دقت داشته باشیم که قضاوت‌ها و برداشت‌های ما تا چه اندازه مبتنی بر عقل و استدلال هستند.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره خطاهای عقلانی اظهار کرد: عقل نیز ممکن است دچار خطا شود، اما این مسئله به معنای کنارگذاشتن عقل نیست؛ همان‌طور که حواس انسان خطا می‌کنند، اما کسی به دلیل خطاپذیری حواس، آن‌ها را به‌طور کامل کنار نمی‌گذارد. برداشت‌های ما از نقل نیز ممکن است با خطا همراه باشد.
وی افزود: یکی از زمینه‌های خطای عقل این است که گمان و ظن را جایگزین یقین کنیم. تقلید نیز یکی از مصادیق این مسئله است. وقتی از فردی پرسیده می‌شود چرا این انتخاب یا سبک زندگی را برگزیده است، پاسخ می‌دهد چون پدرم چنین گفته است. قرآن کریم درباره این نوع نگرش‌ها آیات متعددی دارد که باید در آن‌ها تأمل کنیم.
سیمایی صراف با تأکید بر ضرورت فهم عمیق قرآن تصریح کرد: برای بهره‌مندی درست از قرآن باید پیام آن را با گوش دل بشنویم. گاهی قرآن را می‌خوانیم، اما گوش دل ما پیام آن را نمی‌شنود. فهم قرآن به قلبی پاک، پذیرنده و آماده نیاز دارد و صرف خواندن آیات برای بهره‌مندی از معارف آن کافی نیست.
قرآن کتاب آموزش اصول اخلاقی و عدالت است
وی در ادامه با اشاره به بعد اخلاقی قرآن گفت: قرآن تنها کتاب پند و موعظه نیست؛ کتاب‌های موعظه فراوان‌اند، اما قرآن اصول اخلاقی را به ما آموزش می‌دهد. این اصول را باید یاد بگیریم و تطبیق و تفریع آن‌ها بر عهده خود ماست.
وزیر علوم با اشاره به تأکید قرآن بر عدالت حتی در مواجهه با مخالفان و دشمنان بیان کرد: قرآن هنگامی که از عدالت سخن می‌گوید، به ما می‌آموزد که حتی دشمنی با دیگران نباید به بی‌عدالتی منجر شود. ممکن است با کسی اختلاف نظر داشته باشیم یا حتی در مقابل ما قرار گرفته باشد، اما این اختلاف و دشمنی نباید موجب شود از عدالت فاصله بگیریم.
سیمایی صراف کرامت انسانی و انصاف را از دیگر مبانی اخلاقی مورد تأکید قرآن دانست و افزود: قرآن به ما می‌آموزد که کرامت انسان و رعایت انصاف باید از پایه‌های رفتار اخلاقی در جامعه باشد.
جمهوری اسلامی زمینه بازگشت قرآن به عرصه علمی و حوزوی را فراهم کرد
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به موضوع مهجوریت قرآن، اظهار کرد: جمهوری اسلامی در خارج‌کردن قرآن از مهجوریت اقدامات مهمی انجام داده است.
وی با بیان اینکه وضعیت مطالعات قرآنی در حوزه‌های علمیه پس از انقلاب تغییر کرده است، تصریح کرد: امروز رشته‌ها و گرایش‌های تخصصی تفسیر و علوم قرآن در حوزه‌ها وجود دارد و مفسران بزرگی همچون آیت‌الله جوادی آملی، آیت‌الله سبحانی و آیت‌الله مکارم شیرازی در کنار دروس رسمی حوزه به تفسیر قرآن پرداخته‌اند و آثار تفسیری تألیف کرده‌اند.
وی همچنین از مرحوم آیت‌الله معرفت به‌عنوان یکی از چهره‌های اثرگذار در تولید منابع علوم قرآنی یاد کرد و گفت: در حوزه تولید منابع علمی قرآن نیز اقدامات مهمی انجام شده است؛ بنابراین جمهوری اسلامی در این زمینه وظیفه خود را تا حد زیادی انجام داده و نمی‌توان وضعیت امروز را با دوران پیش از انقلاب مقایسه کرد.
سیمایی صراف با تأکید بر اینکه بخش مهمی از مسئولیت قرآنی بر عهده خود افراد است، بیان کرد: با وجود همه این اقدامات، هنوز بخشی از کار باقی مانده و ممکن است قرآن در قیامت از ما شکایت کند که آن را مهجور گذاشته‌ایم. این بخش به زندگی شخصی خود ما مربوط می‌شود. باید از خود بپرسیم آیا در اخلاق خانوادگی، اخلاق اجتماعی و رفتارهای سیاسی خود واقعاً قرآنی شده‌ایم؟ تا چه اندازه با معارف قرآن آشنایی داریم؟ صرف اینکه قرآن بخوانیم یا در فعالیت‌های قرآنی مشارکت کنیم، برای تحقق این هدف کافی نیست.
تلاوت و حفظ قرآن مقدمه‌ای برای فهم و عمل به آن است
وزیر علوم با خطاب قرار دادن دانشجویان قرآنی تأکید کرد: از شما درخواست می‌کنم که در کنار تلاوت، ترتیل و حفظ قرآن که همگی ارزشمند هستند، برای فهم معارف آن نیز تلاش کنید. همه این فعالیت‌ها مقدمه‌ای برای درک پیام قرآن و تبدیل‌شدن رفتار ما به رفتاری قرآنی است.
وی مطالعه کتاب‌های معارفی و تفسیری قرآن را ضروری دانست و گفت: به یاد دارم حدود ۱۶ سال داشتم که کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» اثر رهبر شهید انقلاب را مطالعه کردم. این کتاب بر مبنای معارف قرآن و پیش از انقلاب نوشته شده است. همچنین آثار شهید مطهری در حوزه قرآن و تفسیر که مجموعه آن‌ها در چندین جلد منتشر شده، بسیار خواندنی است. آثار شهید بهشتی و دیگر بزرگان نیز می‌تواند در آشنایی عمیق‌تر با معارف قرآن مؤثر باشد.
سیمایی صراف ادامه داد: باید با معارف قرآن آشنا شویم تا لذت بیشتری از فعالیت‌های قرآنی ببریم و قدر تلاش‌هایی را که در این عرصه انجام می‌دهیم، بهتر بدانیم. واقعاً افسوس می‌خورم که چرا جامعه ما هنوز آن‌گونه که شایسته است، شیرینی قرآن را نچشیده است. آشنایی عمیق با این کتاب می‌تواند احساسات خوشایندی در انسان ایجاد کند و بسیاری از مشکلات روحی و روانی را کاهش دهد.
ضرورت گسترش جلسات گفت‌وگوی قرآنی در دانشگاه‌ها
وی با تأکید بر لزوم ترویج فرهنگ قرآنی در محیط‌های دانشجویی اظهار کرد: باید برای گسترش ارتباط دانشجویان با قرآن، برنامه‌های متنوعی داشته باشیم. برای مثال، می‌توان در خوابگاه‌های دانشجویی جلسات گفت‌وگوی قرآنی برگزار کرد؛ حتی اگر در یک خوابگاه ۲۰۰ نفره تنها ۲۰ نفر در این جلسات شرکت کنند، همین جمع‌های کوچک می‌توانند زمینه‌ساز گسترش تدریجی فرهنگ قرآنی باشند.
وزیر علوم افزود: باید به‌گونه‌ای رفتار کنیم که الگوی قرآنی در محیط دانشگاه شکل بگیرد و به‌تدریج جمع‌های بیشتری به این حرکت بپیوندند. امروز به‌شدت به ترویج قرآن نیاز داریم و این بخش از مسئولیت بر عهده ماست.
سیمایی صراف در پایان با اشاره به تحولات حوزه آموزش و پژوهش قرآنی پس از انقلاب گفت: از نظر وظایف حکومتی در حوزه قرآن، وضعیت امروز را نمی‌توان با دوران پیش از انقلاب مقایسه کرد. حتی در حوزه‌های علمیه نیز تحولاتی رخ داده و قرآن به‌عنوان کتاب و منبع علمی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است، اما با وجود این اقدامات، ما در عمل و در زندگی خود همچنان عقب هستیم و باید برای جبران این فاصله تلاش کنیم.
انتهای پیام
