حجت قیطاقی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: یکی از موضوعات جالب و در عین حال تلخ در بررسی آثار موسیقی خراسان، تکرار برخی اتفاقات و روایت‌های اجتماعی در دوره‌های مختلف تاریخی است. هنگام بررسی ریشه مقام‌ها و داستان‌های مرتبط با آن‌ها، متوجه شدم برخی روایت‌ها بارها با شکل‌های متفاوت تکرار شده‌اند.
وی با اشاره به قطعاتی مانند «الله‌مزار» افزود: در برخی آثار موسیقی خراسان می‌توان نشانه‌هایی از اندوه و اتفاقات تاریخی را مشاهده کرد. تلاش کردم قطعاتی را انتخاب کنم که از نظر مضمون، روایت و احساس، پیوندهای مشترکی داشته باشند و تصویری از بخشی از تاریخ و فرهنگ موسیقایی خراسان ارائه دهند.
این آهنگساز با بیان اینکه بخش عمده قطعات از موسیقی اصیل خراسان انتخاب و بازتنظیم شده بود، گفت: در کنار این آثار، قطعاتی نیز بر مبنای فرم‌ها و مقام‌های موسیقی خراسان ساختم. مقام‌ها این قابلیت را دارند که با اشعار و روایت‌های متفاوت، به زبان‌های کرمانجی، ترکی و فارسی بازآفرینی شوند.
پیوند موسیقی اصیل با نسل امروز
قیطاقی با اشاره به حضور پررنگ جوانان در گروه همنوازان توس بیان کرد: یکی از اهداف اصلی من نزدیک کردن نسل امروز، به‌ویژه متولدین دهه ۱۳۸۰، به موسیقی اصیل خراسان بود. بیشتر اعضای گروه از همین نسل هستند و با وجود تحصیل در رشته‌های دانشگاهی مختلف، با علاقه به سمت موسیقی ریشه‌دار منطقه آمده‌اند.
وی ادامه داد: در گروه تنها به تمرین موسیقی اکتفا نمی‌کنیم، بلکه درباره پیشینه و داستان قطعات نیز گفت‌وگو می‌کنیم تا نوازندگان هنگام اجرا صرفاً نت‌ها را ننوازند و با روایت اثر ارتباط برقرار کنند. حتی برخی از اعضا که زبان کرمانجی زبان مادری‌شان نیست، با تمرین تلفظ واژه‌ها و شناخت معنای اشعار، این آثار را اجرا می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد موسیقی بومی می‌تواند فراتر از مرزهای زبانی و قومی، نسل‌های مختلف را به یکدیگر پیوند دهد.
سرپرست گروه همنوازان توس درباره شیوه تنظیم آثار اظهار کرد: تلاش کردیم میان اصالت موسیقی خراسان و نگاه امروزی تعادل برقرار کنیم. دوتار جایگاه اصلی خود را حفظ کرد و سازهای دیگر، از جمله سازهای زهی کلاسیک، در خدمت روایت و فضای موسیقایی قطعات قرار گرفتند. تنظیم هر اثر نیز بر اساس داستان، احساس و جایگاه اجتماعی آن انجام شد تا ضمن ایجاد ظرفیت‌های تازه برای ارائه موسیقی به مخاطب امروز، هویت اصلی آن تغییر نکند.
«خراسان در مه»؛ روایت اندوه مشترک
قیطاقی درباره شکل‌گیری اجرای پژوهشی «خراسان در مه» گفت: فعالیت موسیقی و برگزاری اجراها در خراسان و مشهد سال‌هاست با چالش‌هایی مانند دشواری دریافت مجوز، لغو اجراها و محدودیت‌های مختلف همراه است. اتفاقات اجتماعی سال‌های اخیر نیز بر روحیه هنرمندان و فضای عمومی جامعه تأثیر گذاشته و این پروژه از همین حال ناخوش و اندوه مشترک شکل گرفت.
وی افزود: در این پروژه تلاش کردم قطعاتی با ریشه تاریخی در موسیقی خراسان را در کنار تنظیم‌ها و آهنگسازی‌های جدید و ترکیبی از اشعار فارسی و کرمانجی قرار دهم. هدف، کنار هم قرار دادن روایت‌هایی از اندوه، جدایی، جنگ، مهاجرت و آسیب‌های اجتماعی بود که در طول تاریخ در موسیقی و روایت‌های شفاهی مردم باقی مانده‌اند.
این آهنگساز با تأکید بر اینکه هنر نمی‌تواند از شرایط جامعه جدا باشد، تصریح کرد: هنرمند نیز بخشی از جامعه است و نمی‌تواند نسبت به اتفاقات پیرامون خود بی‌تفاوت بماند. هنر باید واقعیت را بیان کند، حتی اگر تلخ باشد. هدف ما از این اجرا تا حدی سبک کردن بار اندوهی بود که در دل خودمان و بسیاری از مردم وجود داشت.
وی درباره ترکیب گروه اجرایی اظهار کرد: در این اجرا ۱۰ نفر روی صحنه حضور داشتند که گروه سازهای کوبه‌ای، بم‌تار، سنتور، کوارتت زهی و خواننده را شامل می‌شد. من نیز علاوه بر سرپرستی گروه، در بخش‌هایی دوتار و تنبور نواختم. همچنین چهار نفر از اعضای گروه در بخش‌هایی از قطعات همخوانی داشتند و در مجموع ۱۱ قطعه با روایت‌های مرتبط با پیشینه تاریخی آثار اجرا شد.
قیطاقی با اشاره به توجه خود به آثار پیشکسوتان موسیقی گفت: همواره تلاش می‌کنم در اجراها دست‌کم یک قطعه از آثار استادان و پیشکسوتان موسیقی تنبور یا دوتار را بگنجانم تا یاد هنرمندانی که سال‌های زیادی از عمر خود را صرف موسیقی این سرزمین کرده‌اند، زنده بماند.
ضرورت حمایت بیشتر از موسیقی خراسان
سرپرست گروه همنوازان توس مهم‌ترین دستاورد این اجرا را برقراری ارتباط عمیق میان گروه و مخاطبان دانست و گفت: بسیاری از تماشاگران پس از اجرا عنوان کردند که توانسته‌ایم بخشی از اندوه و احساسات فروخورده آن‌ها را بیان کنیم. همچنین نزدیک شدن نسل جوان به موسیقی فولک و محلی خراسان از دیگر دستاوردهای این پروژه بود. اجرای سه قطعه کرمانجی با همراهی جوانان دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ نشان داد موسیقی اصیل همچنان می‌تواند مخاطب داشته باشد.
قیطاقی با تأکید بر ضرورت حمایت بیشتر از موسیقی خراسان خاطرنشان کرد: امیدوارم امکان اجرای آثار ریشه‌دار و تاریخی در سالن‌های مناسب‌تر و فضاهای حرفه‌ای‌تر فراهم شود. بیش از یک دهه است که در این منطقه فعالیت می‌کنم و طی سه تا چهار سال اخیر بیش از ۳۵ اجرای پژوهشی داشته‌ام، اما همچنان با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستیم.
وی با اشاره به فراهم نشدن امکان اجرای آثارش در زادگاه خود، قوچان، اظهار کرد: با وجود برگزاری اجراهای پژوهشی در مشهد، هنوز نتوانسته‌ام این آثار را در قوچان اجرا کنم. این مسئله برایم تلخ است، چراکه بخش مهمی از هویت و ریشه موسیقایی من به همین منطقه بازمی‌گردد.
این آهنگساز خاطرنشان کرد: فعالیت هنری در شهرستان‌ها و مناطق مختلف خراسان آسان نیست و بسیاری از اعضای گروه در کنار تحصیل و مسئولیت‌های دیگر، با علاقه در تمرین‌ها و اجراها حضور پیدا می‌کنند. امیدوارم توجه به موسیقی خراسان بیشتر شود و نسل جوان فرصت شناخت آثار و روایت‌هایی را پیدا کند که بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این سرزمین هستند.
انتهای پیام
