جلسه ستاد استانی هفته پژوهش و فناوری، یکشنبه ۱۷ آبان با حضور رسول رکنی‌زاده، رئیس دانشگاه اصفهان، ابراهیم معتمدی، رئیس ستاد، بابک صفاری، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان، ساره گلی، رئیس بنیاد نخبگان و جمعی از مدیران و مسئولان دستگاه‌های اجرایی استان، در محل کتابخانه مرکزی دانشگاه اصفهان برگزار شد.
بابک صفاری، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان در این نشست با تشریح برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای هفته پژوهش و فناوری اظهار کرد: برای این رویداد، مجموعه‌ای از برنامه‌ها در نظر گرفته شده است که لازم است دستگاه‌ها و مجموعه‌های مسئول، با توجه به ویژگی‌ها و ظرفیت‌های خود، درباره نحوه اجرای آن‌ها تصمیم‌گیری کنند. یکی از برنامه‌های اصلی، برگزاری مراسم نواختن زنگ پژوهش و فناوری است که در آغاز هفته برگزار خواهد شد. نمایشگاه دستاوردهای پژوهش و فناوری و فن‌بازار نیز از دیگر برنامه‌های این هفته است که می‌توان به آن به‌عنوان بستری برای عرضه محصولات و دستاوردهای پژوهشی و فناورانه نگاه کرد. همچنین جشنواره تجلیل از پژوهشگران و کارآفرینان، نشست‌ها و سمینارهای تخصصی و دیدار با نخبگان و بازنشستگان علمی در برنامه‌ها پیش‌بینی شده است.
وی با تأکید بر ضرورت توجه ویژه دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی به نشست‌های تخصصی افزود: برگزاری سمینارهای شناسایی نیازهای پژوهشی و فناوری نیز می‌تواند در این زمینه بسیار کمک‌کننده باشد. لازم است ارتباط میان مجموعه‌هایی که در حوزه صنعت و خدمات به فناوری نیاز دارند و دانشگاه‌هایی که عرضه‌کننده فناوری هستند، تقویت شود تا نیازها و تقاضاهای فناورانه به‌درستی شناسایی و زمینه پاسخ‌گویی به آن‌ها فراهم شود. با توجه به اینکه آموزش‌وپرورش یکی از مجموعه‌های مهم در این زمینه است، به‌نظر می‌رسد گسترش موضوع پژوهش در دوره متوسطه می‌تواند در تغییر نگاه دانش‌آموزان به تحصیل مؤثر باشد. در شرایط فعلی، نگاه غالب در میان دانش‌آموزان، آموزشی و عمدتاً معطوف به کنکور است؛ درحالی‌که آشنایی آنان با پژوهش و فناوری می‌تواند افق گسترده‌تری پیش رویشان قرار دهد.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان خاطرنشان کرد: برگزاری تورهای بازدید دانشگاهی و صنعتی، نشست‌های مشترک دانشگاه‌ها و صنایع، رونمایی از شرکت‌های دانش‌بنیان، مسابقات پژوهش و فناوری در مدارس، نشست‌های انتقال تجربه فناوران، کارگاه‌های ایده‌شو برای دانشجویان، نمایشگاه کار و علایق شغلی، پنل‌های مشترک دانشجویان، فناوران و فعالان صنعت و همچنین برنامه درهای باز پژوهش و فناوری از دیگر برنامه‌های قابل اجرا در این هفته به‌شمار می‌روند. در دانشگاه اصفهان نیز با توجه به ظرفیت‌ها و برنامه‌هایی که می‌تواند به توسعه فعالیت‌های دانشگاه کمک کند، اقداماتی در نظر گرفته شده است. یکی از این برنامه‌ها، اجرای طرح درهای باز پژوهش و فناوری با همکاری آموزش‌وپرورش است که در نظر داریم آن را طی چند روز برگزار کنیم. هدف از اجرای این برنامه، ایجاد ارتباط میان دانشگاه و آموزش‌وپرورش است.
صفاری از دستگاه‌ها و مجموعه‌های حاضر در جلسه خواست برنامه‌های خود را ارائه کنند و گفت: دستگاه‌های اجرایی باید برنامه‌های دستگاه متبوع خود را در قالب‌های تعیین‌شده به دبیرخانه ارائه کنند. در پایان، مجموعه این برنامه‌ها گردآوری و تدوین خواهد شد و بر اساس آن‌ها می‌توانیم ارزیابی کنیم که وضعیت استان چگونه است. امیدواریم با اجرای مناسب برنامه‌ها، استان اصفهان امسال نیز در شمار استان‌های برگزیده قرار گیرد. ریاست ستاد بر عهده استاندار است و شورای سیاست‌گذاری نیز در این زمینه فعالیت می‌کند. در قالب برنامه‌های پیش‌بینی‌شده، جشنواره‌های مختلفی تعریف شده که مسئولیت هر یک به مجموعه‌های مرتبط واگذار شده است.
وی افزود: جشنواره دانشگاهی و دانشجویی در حوزه پژوهش استان، جشنواره معلمان و دانش‌آموزان و جشنواره تجلیل از کارآفرینان، صنعتگران و صنایع تولیدی استان ازجمله بخش‌های این رویداد هستند. مسئولیت بخش مربوط به صنعت و تجارت نیز به مجموعه‌های مرتبط واگذار شده است. به‌نظر می‌رسد این بخش ظرفیت زیادی برای کمک به شکل‌گیری و تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت داشته باشد. نمایشگاه دستاوردهای پژوهش و فناوری نیز طبق روال سال‌های گذشته بر عهده پارک علم و فناوری استان قرار گرفته است. در استان اصفهان ظرفیت‌ها و سوابق درخشانی در زمینه برگزاری نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی و فناورانه وجود دارد و انتظار می‌رود این بخش نیز با همکاری مجموعه‌های مسئول به‌خوبی برگزار شود.
شاخص‌های ارزیابی پژوهشگران و طرح‌های برگزیده
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان با توضیح معیارهای انتخاب و تجلیل از پژوهشگران و فناوران برگزیده تأکید کرد: در ارزیابی‌های انجام‌شده، طرح‌های پژوهشی پایان‌یافته و سایر مواردی که در شاخص‌ها پیش‌بینی شده‌اند، مورد بررسی قرار می‌گیرند؛ با این حال، به‌نظر من، توجه به شاخص‌های کیفی اهمیت بسیار زیادی دارد و باید مشخص شود کیفیت فعالیت‌های پژوهشی چگونه در فرایند ارزیابی لحاظ می‌شود. پژوهش‌هایی که از سطح نوآوری برخوردارند و در سطح ملی و بین‌المللی قابل طرح هستند، باید مورد توجه قرار گیرند؛ چراکه اساس پژوهش بر نوآوری و اصالت آن استوار است.
صفاری با تأکید بر ضرورت توجه به پژوهش‌های مسئله‌محور گفت: یکی دیگر از موضوعات مهم، پژوهش‌هایی است که در حل مسائل و چالش‌های استان نقش دارند. استان اصفهان با توجه به ساختار اقتصادی، جمعیتی و اجتماعی خود، با مسائل و چالش‌های متعددی روبه‌رو است و بخشی از این مسائل نیز پیچیدگی‌های خاص خود را دارند. بنابراین، لازم است پژوهش‌هایی که می‌توانند در شناسایی و حل این مسائل نقش مؤثری ایفا کنند، در فرایند ارزیابی مورد توجه ویژه قرار گیرند. با توجه به اینکه برگزارکننده این رویداد، دستگاه‌های دولتی هستند، انتظار می‌رود مشخص شود پژوهش‌ها تا چه اندازه توانسته‌اند به ارتقای کارآمدی دولت و دستگاه‌های اجرایی کمک کنند. همچنین پژوهش‌های معطوف به مدیریت دانش و مستندسازی تجربه‌ها و اقدامات دولت نیز باید مورد توجه قرار گیرند.
وی ادامه داد: انطباق پژوهش‌ها با شعار سال نیز از دیگر معیارهای موردنظر است. همچنین با توجه به شرایط خاص کشور و مسائل مرتبط با جنگ و حوادث، لازم است پژوهش‌هایی که با نگاه به مسائل روز انجام شده و می‌توانند در این زمینه راهگشا و کمک‌کننده باشند، مورد توجه قرار گیرند. در مجموع، کیفیت انجام پژوهش و میزان اثرگذاری آن از موضوعاتی است که باید در ارزیابی‌ها به‌درستی لحاظ شود. در کنار شاخص‌های کمی، کیفیت و اثربخشی فعالیت‌های پژوهشی نیز سهم مشخصی در ارزیابی خواهد داشت.
زمان‌بندی فراخوان، داوری و اختتامیه
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان با تشریح ساختار اجرایی جشنواره‌ها و مسئولیت مجموعه‌های مختلف در برگزاری آن‌ها اضافه کرد: ساختار اجرایی در نظر گرفته‌شده، مشابه سال‌های گذشته و در قالب هفت گروه است. بر اساس تقسیم مسئولیت‌های انجام‌شده، وظایف اصلی هر گروه شامل انتشار فراخوان، دریافت پرونده‌ها و مستندات متقاضیان و انجام فرایند داوری خواهد بود. این مسئولیت‌ها به مجموعه‌هایی که در هر بخش قبول زحمت کرده‌اند، واگذار می‌شود. مراسم ملی هفته پژوهش و فناوری در آذر و در دانشگاه شهید بهشتی تهران برگزار خواهد شد و لازم است برنامه‌های استانی نیز با زمان‌بندی مشخصی پیش بروند. بنابراین از امروز حدود یک ثوماه فرصت خواهیم داشت تا مقدمات برگزاری این مراسم را فراهم کنیم.
صفاری گفت: با توجه به محدودیت زمانی، باید تاریخ‌های اجرایی را به‌صورت مشترک مرور و درباره آن‌ها تصمیم‌گیری کنیم تا همه مجموعه‌ها فرصت کافی برای انجام مسئولیت‌های خود داشته باشند. مدیران دستگاه‌ها مسئولیت‌ها و مشغله‌های خاص خود را دارند و برقراری ارتباط مستقیم با همه آن‌ها ممکن است با دشواری همراه باشد. به‌همین دلیل، لازم است نمایندگان دستگاه‌ها و شوراهای مرتبط به دبیرخانه معرفی شوند تا ساختار اجرایی شکل بگیرد و امکان برقراری ارتباط و پیگیری امور فراهم شود. پس از نهایی‌شدن شاخص‌ها، فراخوان پژوهش برای متقاضیان در دستگاه‌ها و بخش‌های مختلف و همچنین جشنواره‌های پیش‌بینی‌شده ارسال خواهد شد. در دبیرخانه نیز در حال آماده‌سازی یک الگوی واحد برای فراخوان‌ها هستیم تا فرم‌های مورد استفاده در همه بخش‌ها یکسان باشد و متقاضیان بتوانند مستندات خود را بر اساس قالب مشخصی ارائه کنند.
ضرورت بهره‌برداری از ظرفیت پایان‌نامه‌های دانشگاهی
عباس مهدیان، معاون آموزش اداره‌کل آموزش فنی‌وحرفه‌ای استان اصفهان درباره ضرورت تقویت ارتباط میان دستگاه‌های اجرایی و ظرفیت‌های پژوهشی دانشگاه‌ها اظهار کرد: به‌نظر می‌رسد ارتباط لازم در این زمینه به‌خوبی برقرار نشده است. ما همواره تأکید می‌کنیم که قصد داریم از فرصت پایان‌نامه‌های دانشگاهی بهره‌برداری کنیم، اما میزان مراجعه و استفاده از این ظرفیت، متناسب با انتظارات نیست. اگر بتوانیم اعلام کنیم که برای نمونه، شهرداری دست‌کم ۱۰۰ پایان‌نامه کارشناسی ارشد و دکتری را انتخاب کرده است و هر یک از دستگاه‌ها، ازجمله اداره ثبت و محیط‌زیست نیز در حوزه مأموریت خود از این ظرفیت استفاده کرده‌اند، اتفاق مطلوبی خواهد بود. حتی می‌توان برای سال آینده، برترین پایان‌نامه‌ها را از میان همین آثار انتخاب و معرفی کرد.
ایجاد دسترسی مشترک به بانک‌های اطلاعات پژوهشی
وی پیشنهاد دیگری درباره بهره‌گیری از ظرفیت فناوری‌های نوین مطرح کرد و افزود: پیشنهاد دیگر من این است که در صورت فراهم بودن امکان آن، با کمک هوش مصنوعی، زمینه‌ای برای اشتراک‌گذاری اطلاعات پژوهشی ایجاد شود. در مجموعه شهرداری، سامانه مدیریت دانش وجود دارد که تمام گزارش‌های پژوهشی در آن ثبت شده و طرح‌های موجود در دانشگاه‌ها نیز در این حوزه قابل استفاده هستند. اگر بتوانیم به شیوه‌ای این اطلاعات را به اشتراک بگذاریم و به مناسبت هفته پژوهش از این بانک اطلاعاتی رونمایی کنیم، امکان دسترسی به این ظرفیت فراهم خواهد شد و اقدام ارزشمندی صورت می‌گیرد.
ضرورت توجه به نهادها و هسته‌های پژوهشی
معاون آموزش اداره‌کل آموزش فنی‌وحرفه‌ای استان اصفهان خاطرنشان کرد: در این پژوهش‌ها و جشنواره‌ها، بیش از اندازه بر افراد تأکید می‌شود؛ درحالی‌که در بسیاری از موارد باید با نهادهای پژوهشی مرتبط باشیم. در دانشگاه‌ها، هسته‌های پژوهشی، مراکز پژوهشی و پژوهشکده‌ها فعالیت می‌کنند و سطوح مختلفی نیز دارند. حتی می‌توان بخشی را به معرفی هسته پژوهشی برتر اختصاص داد. یک سازمان اجرایی می‌تواند به‌جای انعقاد قرارداد با یک استاد دانشگاه و محدود کردن ارتباط پروژه به یک فرد، با یک نهاد پژوهشی قرارداد منعقد کند. در این صورت، دانش حاصل از پروژه به یک نهاد متصل می‌شود، در آنجا ماندگار می‌ماند و امکان بهره‌برداری و توسعه آن نیز فراهم خواهد شد. اگر این پیشنهاد را صلاح می‌دانید، به‌نظرم توجه به آن نیز می‌تواند مفید باشد.
توجه به بسته‌های سیاستی و نقش اندیشکده‌ها
مهدیان درباره ضرورت توجه به بسته‌های سیاستی در برنامه‌های هفته پژوهش تأکید کرد: بخشی نیز به موضوع بسته‌های سیاستی اختصاص داده شود. اگر رویکرد این است که بررسی کنیم پژوهش‌ها تا چه اندازه توانسته‌اند به حل مسائل دولت کمک کنند، به‌نظر می‌رسد جای بسته‌های سیاستی که می‌توانند به حکمرانان و دولتمردان در تصمیم‌گیری و حل مسائل کمک کنند، در این برنامه خالی است. اندیشکده‌هایی در این زمینه فعالیت می‌کنند و اگر امکان داشته باشد، می‌توان بخشی رقابتی نیز میان آن‌ها در نظر گرفت. حتی در بخش خصوصی نیز مجموعه‌هایی در این حوزه فعالیت دارند و می‌توان فضایی برای حضور و مشارکت آن‌ها فراهم کرد و این اقدام نیز می‌تواند به غنای برنامه کمک کند.
ضرورت حضور مربیان آموزش فنی‌وحرفه‌ای در فراخوان پژوهشی
وی با تأکید بر ضرورت توجه به آموزش‌های غیررسمی و مهارتی در فراخوان هفته پژوهش یادآور شد: در این فراخوان، آموزش‌های رسمی در حوزه آموزش‌وپرورش و دانشگاه‌ها دیده شده است، اما آموزش‌های غیررسمی نیز باید مورد توجه قرار گیرند. با توجه به آموزش‌های مهارتی که سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای دنبال می‌کند، مربیان فعال در این حوزه نیز ظرفیت‌های ارزشمندی دارند؛ چراکه در زمینه تألیف کتاب و تدوین استانداردهای آموزشی فعالیت می‌کنند و موضوعات پژوهشی مرتبط با این حوزه نیز باید در یکی از گروه‌ها قرار گیرد.
معاون آموزش اداره‌کل آموزش فنی‌وحرفه‌ای استان اصفهان خاطرنشان کرد: در دسته‌بندی‌های موجود، موضوعاتی مانند معلمان و دانش‌آموزان، کارآفرینان، صنعتگران و صنایع تولیدی مطرح شده است، اما از نظر ماهیت فعالیت، گروه معلمان و دانش‌آموزان تناسب بیشتری با این موضوع داشته باشد. با این حال، پیشنهاد می‌کنم با توجه به حضور همکاران فعال در حوزه آموزش‌وپرورش، مربیان سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای نیز در این فراخوان مورد توجه قرار گیرند تا بتوانند در آن شرکت کنند؛ به‌ویژه اینکه فعالیت آن‌ها در حوزه آموزش‌های غیررسمی و مهارتی تعریف می‌شود.
پیشنهاد برگزاری رقابت ۷۲ ساعته برای حل مسائل اصفهان
ساره گلی، رئیس بنیاد نخبگان استان اصفهان درباره ضرورت ایجاد تحول در برنامه‌های هفته پژوهش، اظهار کرد: تاکنون روند برگزاری این برنامه‌ها عمدتاً بر محور نمایشگاه‌ها بوده و در این زمینه با تکرار برخی رویه‌ها مواجه بوده‌ایم. لازم است برای ایجاد تنوع و افزایش اثربخشی برنامه‌ها، به‌دنبال ایده‌ها و شیوه‌های جدیدی باشیم. یکی از پیشنهادات، تعریف شعاری با عنوان «اصفهان، شهر اندیشه، پژوهش و آینده» یا «اصفهان، آزمایشگاه زنده پژوهش» است تا بر اساس آن، مجموعه‌ای از مسائل محوری و چالش‌های استان در قالب برنامه‌ای هدفمند مورد توجه قرار گیرد.
وی با توضیح اینکه بسیاری از مسائل و مشکلات استان بارها در نشست‌ها و جلسات مختلف مطرح و درباره آن‌ها گفت‌وگو شده است، افزود: موضوعاتی همچون گردشگری فرهنگی، اقتصاد خلاق، بازار و بافت‌های تاریخی و مواردی از این دست، ازجمله مسائل و چالش‌های اصلی استان اصفهان به‌شمار می‌روند که می‌توان آن‌ها را در قالب یک رقابت ۴۸ یا ۷۲ ساعته میان گروه‌های مختلف مورد بررسی قرار داد. در چنین رقابتی، هر گروه می‌تواند یکی از مسائل استان را انتخاب و بر روی آن متمرکز شود. این برنامه می‌تواند در قالبی شبیه به رویدادهای استارت‌آپی برگزار شود؛ هرچند شکل دقیق اجرای آن نیازمند بررسی بیشتر است.
ایجاد انگیزه برای تداوم فعالیت‌های پژوهشی
رئیس بنیاد نخبگان استان اصفهان با تأکید بر آثار مثبت چنین برنامه‌هایی در ایجاد انگیزه میان جامعه دانشگاهی خاطرنشان کرد: برگزاری این رقابت می‌تواند به هفته پژوهش رونق و انگیزه بیشتری ببخشد و زمینه‌ای فراهم کند تا خروجی حاصل از این مطالعات کوتاه‌مدت، انگیزه لازم برای ادامه فعالیت‌ها و پیگیری مسائل را ایجاد کند. این موضوع به‌ویژه برای دانشجویان اهمیت دارد؛ چراکه دانشجویان باید در عمل مشاهده کنند که پژوهش تا چه اندازه می‌تواند به انجام اقدامات مؤثر و دستیابی به نتایج ارزشمند منجر شود.
گلی با تشریح ظرفیت‌های دانشگاه هنر برای مشارکت در برنامه‌های هفته پژوهش گفت: برگزاری برنامه‌هایی از این دست، همچنین اجرای تورهای گردشگری در طول این هفته، از جمله اقداماتی است که می‌توان در آن‌ها از ظرفیت دانشگاه هنر کمک گرفت. به اعتقاد من، چنین برنامه‌هایی می‌تواند هفته پژوهش را پربارتر، پرشورتر و همراه با انگیزه بیشتری کند.
انتهای پیام
