جامعه فرهنگی و هنری کشور در سوگ یکی از چهره‌های باسابقه، متعهد و خلاق عرصه هنرهای نمایشی، سینما و تلویزیون به سوگ نشست. کوروش زارعی، هنرمندی که سالیان متمادی عمر پرثمر خود را صرف اعتلای تئاتر آیینی، دینی و ترویج هنر متعهد در سراسر کشور کرد، پس از ماه‌ها دست‌وپنجه نرم کردن صبورانه با عوارض ناشی از بیماری، سرانجام چشم از جهان فروبست و به دیار باقی شتافت؛ پروازی زودهنگام که موجی از اندوه و دریغ را در میان همکاران، اهالی صحنه و مخاطبان آثارش در پهنه فرهنگ و هنر ایران برانگیخت.
کوروش زارعی متولد اول آبان سال ۱۳۵۱ در شهرستان میناب از توابع استان هرمزگان بود. او که بالندگی و زیست آغازینش با آیین‌ها، نواها و فرهنگ پرشور جنوب ایران پیوند خورده بود، دلبستگی به نمایش را از همان دوران نوجوانی در اقلیم آفتاب کشف کرد. زارعی برای پیگیری علمی و حرفه‌ای مسیر هنر، راهی تهران شد و توانست در رشته هنرهای نمایشی با گرایش بازیگری و کارگردانی به مدارج عالی دانشگاهی دست یابد. از همان نخستین گام‌ها، پیوند عمیق باورهای ایمانی با هنر نمایش، سرلوحه فعالیت‌های او قرار گرفت؛ به‌طوری‌که همواره تئاتر را نه صرفاً جلوه‌گاهی برای سرگرمی، بلکه رسانه‌ای پویا برای تزکیه، بیداری وجدان و بازخوانی مفاهیم ژرف انسانی و معنوی می‌دانست.
نام کوروش زارعی برای عموم مخاطبان، بیش و پیش از هر چیز با نقش ماندگار «لاوی»، برادر حضرت یوسف (ع)، در مجموعه تاریخی و عظیم «یوسف پیامبر» به کارگردانی زنده‌یاد فرج‌الله سلحشور گره خورده است. زارعی با ادراک عمیق از پیچیدگی‌های روان‌شناختی و بار دراماتیک این شخصیت تاریخی—مردی میان کشاکش حسادت برادران و عذاب وجدان ایمانی—تصویری باورپذیر، چندلایه و ماندگار از خود بر جای گذاشت؛ نقشی که نه‌تنها در گستره جغرافیایی ایران بلکه در تمامی کشورهای منطقه و جهان اسلام که این سریال در آن‌ها بازپخش شد، نام و تصویر او را در ذهن میلیون‌ها بیننده نشاند.
اما کارنامه تصویری این هنرمند به همین اثر محدود نماند. زارعی در مجموعه‌های شاخص دیگری نظیر «جابر بن حیان»، «مختارنامه» اثر داوود میرباقری، «کیمیا»، «آنام»، «بانوی سردار» و چندین تله‌فیلم تلویزیونی با طمأنینه و نگاهی گزیده‌کار ظاهر شد. در سینما نیز او حضوری تأمل‌برانگیز داشت؛ هنرنمایی در فیلم سینمایی «امپراتور جهنم» به کارگردانی پرویز شیخ‌طادی و فیلم‌هایی چون «روز رستاخیز» اثر احمدرضا درویش، از جمله آثاری بودند که وسواس او در پذیرش نقش‌های تاریخی، سیاسی و مذهبی را به اثبات رساندند. او هنرپیشه‌ای بود که لحن صدا، صلابت چهره و میمیک مسلطش به نقش‌های تاریخی و اسطوره‌ای کیفیتی منحصربه‌فرد می‌بخشید.
با وجود این درخشش‌های مداوم در قاب شیشه‌ای و پرده نقره‌ای، خانه واقعی و اصلی کوروش زارعی همواره صحنه تئاتر بود. او هنر تئاتر را از کف خیابان‌ها و تکایا تا معتبرترین سالن‌های پایتخت نفس می‌کشید و با پایه‌گذاری یا همکاری در گروه‌های نمایشی چون «آیین»، پرچم‌دار احیای تئاتر دینی و مردمی شد. از ماندگارترین تجربه‌های کارگردانی او می‌توان به نمایش‌های فاخر «ماه معصوم»، «کانال کمیل»، «بیا می‌بخشیم»، «بانوی آب و آیینه» و اجرای گسترده نمایش‌های خیابانی و میدانی در مناسبت‌های بزرگ مذهبی مانند ایام پیاده‌روی اربعین حسینی در عراق اشاره کرد. او تئاتر را به میان مردم عادی، زائران و محرومان برد و همواره باور داشت که هنر تئاتر اگر نتواند با توده مردم ارتباط برقرار کند و از دردهای آنان سخن بگوید، به ورطه فرم‌گرایی بی‌ثمر سقوط خواهد کرد.
بخشی برجسته و جدایی‌ناپذیر از زیست حرفه‌ای زنده‌یاد زارعی، مدیریت دلسوزانه و خستگی‌ناپذیر او در عرصه فرهنگ و هنر بود. تصدی مسئولیت خطیر مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری انقلاب اسلامی، از دوران‌های طلایی فعالیت این مجموعه به شمار می‌رود. زارعی برخلاف بسیاری از مدیران پشت‌میزنشین، همواره در صف اول میدان و رویدادهای استانی حضور داشت. تمرکززدایی از تئاتر تهران و احیای جریان‌های نمایشی در شهرستان‌ها و نقاط محروم، از کلیدی‌ترین دغدغه‌های مدیریتی او بود. او با راه‌اندازی و تقویت سلسله جشنواره‌هایی چون «تئاتر بچه‌های مسجد»، استعدادیابی از نوجوانان مناطق حاشیه‌ای را به سنتی ماندگار بدل کرد و نسل نوینی از بازیگران و نویسندگان جوان را به جامعه تئاتر کشور تحویل داد؛ رویکردی که تئاتر را از حصار سالن‌های تجاری خارج ساخت و ریشه‌های آن را در فرهنگ بومی و مردمی سیراب نمود. علاوه بر این، دبیری جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر در دوره چهل‌ویکم نیز یکی دیگر از آزمون‌های دشوار و تاریخی کارنامه او بود که با شجاعت و تدبیر آن را مدیریت کرد.
سال‌های پایانی حیات زارعی اما با تحمل رنج شدید بیماری همراه شد. سکته مغزی و عوارض جسمانی ناشی از آن، اگرچه تن او را آزرده ساخت و برای مدتی فعالیت‌های میدانی‌اش را محدود کرد، اما شعله اشتیاق او به آفرینش هنری هرگز خاموش نشد. او حتی بر بستر بیماری و در دوره‌های نقاهت نیز دغدغه صحنه، متن‌های نیمه‌کاره و مطالبات هنرمندان جوان را داشت و با روحیه‌ای مثال‌زدنی و تکیه بر ایمان قلبی، با ناملایمات جسمانی مبارزه کرد؛ رفتاری که در میان اطرافیان و شاگردانش درس ایستادگی و امید بود.
درگذشت کوروش زارعی، ضایعه‌ای عمیق برای جامعه تئاتر و سینمای کشور است؛ هنرمندی اصیل، بی‌ادعا و خادم به فرهنگ بومی و باورهای آیینی که بی‌هیچ چشم‌داشتی جان خود را نثار هنرِ صادقانه کرد. او از خاک تفتیده میناب برخاست، در تالارهای بزرگ پایتخت نامش درخشید و در نهایت با توشه‌ای گران‌سنگ از آثار مانا و تربیت نسلی از جوانان مستعد، به آرامش ابدی پیوست. یاد، نام و نقش‌های این فرزند رشید ایران تا همیشه در حافظه جمعی و اوراق تاریخ نمایش این مرزوبوم جاودانه خواهد ماند.
انتهای پیام
