حسین نوربخش ۱۹ آبان‌ماه، در نشست خبری با هدف تشریح برنامه‌ها و فعالیت‌های این اداره‌کل در سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، اظهار کرد: امسال سی‌وچهارمین هفته کتاب با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» برگزار می‌شود و دومین دوره نشان «همخوان» نیز به‌عنوان یکی از نشان‌های جدید نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، با هدف توجه به کتابخوانی، مطالعه و فعالیت‌های فرهنگی، در مراسم گرامیداشت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار به افراد برتر اهدا خواهد شد.
وی با اشاره به ارزیابی سالانه فعالیت کتابخانه‌های عمومی در آبان، گفت: توسعه کتابخانه‌ها، تحول دیجیتال، بازطراحی فضاها و روزآمدسازی منابع از محورهای اصلی فعالیت یک سال گذشته اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان است که در حوزه توسعه، توجه ویژه‌ای به کتابخانه‌های ثابت و سیار داشته‌ایم. همچنین در سطح کشور، حدود ۴۰ کتابخانه سیار در آستانه بهره‌برداری قرار دارند که فعالیت خود را در مناطق مختلف آغاز خواهند کرد.
مدیرکل امور کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی درباره تحول دیجیتال در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور بیان کرد: طی ۲۰ ماه گذشته، با راه‌اندازی سامانه «دهقان» و تجمیع سامانه‌های مالی، حضور و غیاب، مکاتبات اداری و اموال، تحولات قابل توجهی در این حوزه انجام شده است. پیش از این، ارتباط میان سامانه‌های مختلف مشکلاتی ایجاد می‌کرد، اما اکنون این مسائل تا حد زیادی برطرف شده و مکاتبات و پاسخ‌گویی به آن‌ها در سریع‌ترین زمان ممکن انجام می‌شود. بازطراحی کتابخانه شریعتی مشهد از دیگر اقدامات یک سال گذشته است. این کتابخانه از قدیمی‌ترین کتابخانه‌های عمومی کشور است که با حضور دبیرکل نهاد و رونمایی از تمبر اختصاصی آن، دوباره به چرخه فعالیت بازگشت.
افزودن ۲۳ میلیارد تومان به منابع کتابخانه‌های خراسان رضوی و فعالیت ۳۰۰ نقطه خدمتی
وی با اشاره به روزآمدسازی منابع کتابخانه‌ای ادامه داد: با توجه به درخواست مراجعان و اعضای کتابخانه‌های عمومی برای به‌روزرسانی منابع، در مجموع حدود ۲۳ میلیارد تومان از طریق طرح‌هایی همچون «شهرزاد»، «قاصدک»، جذب کتاب‌های اهدایی، خرید کتاب‌های بومی، بودجه استانی و همچنین کمک‌های کانون فرهنگی آموزش قلم‌چی در حوزه منابع کمک‌آموزشی تأمین و به منابع کتابخانه‌های عمومی استان اضافه شد.
مدیرکل امور کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی با بیان اینکه رویکرد کتابخانه‌های عمومی از کتابخانه‌محوری به جامعه‌محوری در حال تغییر است، گفت: این رویکرد به معنای توجه به نیاز مخاطب، دسترسی عادلانه و اثرگذاری خدمات کتابخانه‌ای در کنار توسعه کمی کتابخانه‌هاست.
نوربخش با اشاره به فعالیت ۳۰۰ نقطه خدمتی در استان اظهار کرد: در حال حاضر ۲۴۱ باب کتابخانه عمومی ثابت داریم که شامل ۱۹۱ کتابخانه شهری، ۳۷ کتابخانه روستایی و ۱۳ کتابخانه سیار است. در ادبیات جدید نهاد کتابخانه‌های عمومی، علاوه بر تعداد کتابخانه‌ها، از مفهوم «نقطه خدمتی» نیز استفاده می‌شود؛ چراکه برخی زیرساخت‌ها، مانند کتابخانه‌های سیار، می‌توانند به‌طور هم‌زمان به چند روستا خدمات ارائه دهند.
وی با اشاره به ثبت بیش از سه میلیون نسخه کتاب در کتابخانه‌های عمومی استان افزود: همه کتابخانه‌های عمومی دارای بخش کودک هستند و بخش‌های ویژه‌ای نیز برای گروه‌های مختلف مخاطب در نظر گرفته شده است. بخش نابینایان در کتابخانه مرکزی و چهار کتابخانه دیگر استان فعال است و با استفاده از دستگاه چاپ بریل، امکان تهیه محدود منابع مورد نیاز جامعه نابینایان فراهم شده است.
مدیرکل امور کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی از فعالیت کتابخانه تخصصی مادر و کودک کوثر در کاشمر خبر داد و گفت: این کتابخانه طی یک سال گذشته با طراحی فضا و انتخاب منابع متناسب با نیازهای مادران و کودکان و با حضور معاون استاندار به بهره‌برداری رسید. طرح «پول کتاب» نیز به‌صورت آزمایشی در شهرستان خواف اجرا شد که تجربه موفقی بود و امیدواریم امسال این خدمت گسترش پیدا کند. همچنین ارائه اینترنت و وای‌فای رایگان در بیشتر کتابخانه‌های عمومی استان انجام شده و برخی کتابخانه‌های منتخب نیز در روزهای تعطیل و شیفت شب به مراجعان خدمات ارائه می‌کنند.
نوربخش با اشاره به فعالیت‌های اجتماعی کتابخانه‌ها گفت: در قالب پویش «ایستاده برای ایران»، کتابخانه‌های سیار و موکب‌های فرهنگی در تجمعات مردمی حضور داشتند. همچنین طرح «روایت آرامش» با همکاری معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه و مشارکت دستگاه‌هایی همچون اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش‌وپرورش و حوزه هنری اجرا شد تا از ظرفیت کتابخانه‌های عمومی برای پیشگیری از وقوع جرم استفاده شود. در قالب تفاهم‌نامه با کمیته امداد، بخش‌های مشاوره‌ای «راه زندگی» در ۴۰ کتابخانه عمومی استان فعال شده است و مشاوران در حوزه‌های خانواده و تحصیلی به مراجعان خدمات ارائه می‌کنند.
مدیرکل امور کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی درباره عملکرد یک سال گذشته کتابخانه‌های عمومی استان اظهار کرد: در این مدت هفت باب کتابخانه افتتاح شده که از این تعداد، دو کتابخانه در شهرهای فاقد کتابخانه و پنج کتابخانه در روستاها قرار دارند و یک کتابخانه بازطراحی شد که در مجموع ۲۱۰۰ مترمربع به زیربنای کتابخانه‌های عمومی استان افزوده شده است. همچنین ۵۰۰ هزار نسخه کتاب به امانت گرفته شده و بخش‌های رمان، کودک و نوجوان و کمک‌درسی بیشترین میزان امانت را داشته‌اند.
نوربخش با بیان اینکه بیش از ۹۰۰۰ برنامه فرهنگی در کتابخانه‌های عمومی استان برگزار شده است، ادامه داد: در حال حاضر ۸۵ سالن مطالعه دارای مجوز در استان فعالیت می‌کنند که بیشترین تعداد آن‌ها در مشهد و پس از آن در نیشابور قرار دارد. همچنین حدود هفت میلیارد تومان کمک خیرین در قالب تجهیزات، کتاب و کمک‌های نقدی به کتابخانه‌های عمومی اختصاص یافته است. همچنین تعداد ۹۵ انجمن کتابخانه‌های عمومی در سطح استان به ریاست فرمانداران فعالیت می‌کنند که در مجموع ۲۹۱ جلسه در این انجمن‌ها برگزار شده است. در حوزه نیروی انسانی نیز طی یک سال گذشته ۱۳ نفر جذب شده‌اند و هشت نفر دیگر در مرحله جذب قرار دارند.
مدیرکل امور کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی با اشاره به راه‌اندازی سامانه «اهدانش» برای ساماندهی کمک‌های مردمی به کتابخانه‌های عمومی اظهار کرد: در این سامانه، نیازهای کتابخانه‌ها از جمله تجهیزات، منابع و امکانات مورد نیاز با ذکر جزئیات و مبلغ درخواستی ثبت می‌شود و افراد می‌توانند با هر میزان توان مالی به تأمین آن کمک کنند. پس از جمع‌آوری کمک‌ها، اقلام مورد نیاز خریداری و گزارش هزینه‌کرد نیز برای ایجاد شفافیت در همان سامانه منتشر می‌شود.
برگزاری ۱۱۰۰ برنامه در هفته کتاب خراسان رضوی
نوربخش با اشاره به برنامه‌های هفته کتاب از ۲۴ تا ۳۰ آبان‌ماه گفت: آغاز برنامه‌ها با حضور در حرم مطهر رضوی و مزار شهید خواهد بود. برگزاری محفل ادبی، اضافه‌شدن یک باب کتابخانه سیار از نوع کامیونت به ناوگان استان، افتتاح احتمالی یک کتابخانه عمومی در بردسکن و یک کتابخانه مشارکتی در بخش آبروان شهرستان مشهد، حضور کتابداران در یکی از تجمعات شبانه، حضور کتابخانه‌های سیار در مدارس، رونمایی از دو کتاب و برگزاری نشست با استادان علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد از دیگر برنامه‌های این هفته است. در مجموع ۱۱۰۰ برنامه در هفته کتاب خراسان رضوی برگزار خواهد شد.
وی افزود: دو کتابخانه سیار دیگر نیز در حال تجهیز هستند که یکی از آن‌ها از نوع وانت و دیگری کامیونت است و برای شهرستان‌های طرقبه‌شاندیز و تایباد در نظر گرفته شده‌اند. پیش‌بینی می‌شود این دو کتابخانه حدود یک ماه دیگر به ناوگان استان اضافه شوند، اما افزایش هزینه‌ها و قیمت تجهیزات موجب تأخیر در آماده‌سازی آن‌ها شده است.
مدیرکل امور کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی با اشاره به برگزاری جشن کتاب و مراسم بزرگداشت کتاب، کتابدار و کتابخوانی با همکاری آستان قدس رضوی در تالار قدس اظهار کرد: در این مراسم، افراد برتر در حوزه مراجعان، اعضای کتابخانه‌های عمومی، کتابداران و کتابخانه‌ها معرفی خواهند شد.
نوربخش در تشریح برنامه‌های توسعه‌ای تا پایان سال گفت: افتتاح دو کتابخانه سیار و سه کتابخانه عمومی در شهرستان‌های استان، ایجاد ساختکده در طبقه دوم کتابخانه مرکزی امام خمینی(ره) و بازطراحی چند کتابخانه ازجمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده است. ساختکده با هدف آموزش مهارت‌های فنی، فرهنگی و آموزشی به کودکان و نوجوانان طراحی شده و بخش‌هایی همچون سنگ‌نوردی، میکروسکوپ، تلسکوپ، تهیه چای و دمنوش و کار با ابزار را در بر می‌گیرد. تاکنون نزدیک به سه میلیارد تومان تجهیزات برای ساختکده تأمین و خریداری شده است. بازطراحی کتابخانه باهنر در پارک ملت از هفته آینده آغاز می‌شود و جانمایی قفسه‌ها و پیشخوان و فضای خدمات‌رسانی آن تغییر خواهد کرد. همچنین بازطراحی کتابخانه عطاردی قوچان، غدیر نیشابور و فردوسی مشهد تا پایان سال در دستور کار قرار دارد.
مدیرکل امور کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی درباره نتایج ارزیابی سالانه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اظهار کرد: خراسان رضوی در شاخص اعضای فعال کتابخانه‌های عمومی رتبه دوم کشور را کسب کرده است. این استان در میزان امانت به ازای هر کتابخانه، توسعه فضاهای کتابخانه‌ای، کتابخانه‌های سیار از نظر کمیت و کیفیت خدمات و همچنین سالن‌های مطالعه و ساماندهی آن‌ها رتبه نخست کشور را دارد و در ارائه خدمات در روزهای تعطیل نیز رتبه دوم را کسب کرده است.
نوربخش با اشاره به اجرای طرح «کوله‌کتاب» برای خدمات‌رسانی به مناطق عشایری و نقاط فاقد دسترسی به کتابخانه ثابت و سیار گفت: در این طرح، بسته‌های کتاب در کوله‌پشتی قرار می‌گیرد و کتابدار آن‌ها را به مناطق مورد نظر می‌برد. پس از حدود ۲۰ روز تا یک ماه، کتاب‌ها تعویض و منابع جدید در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد. این طرح حدود ۶ ماه است که اجرا می‌شود و دهیاری‌ها، شوراها یا افراد دغدغه‌مند فرهنگی در روستاها می‌توانند برای دریافت بسته‌های مطالعاتی درخواست دهند. در برخی مناطق روستایی امکان ایجاد کتابخانه ثابت به دلیل نبود فضای مناسب یا هزینه‌های بالا وجود ندارد و حتی کتابخانه سیار نیز نمی‌تواند به آن مناطق خدمات ارائه کند. در چنین شرایطی، طرح کوله‌کتاب امکان رساندن منابع به مخاطبان را فراهم می‌کند.
هیچ کمکی از طرف شهرداری مشهد به کتابخانه‌های عمومی نمی‌شود
مدیرکل امور کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی با اشاره به سهم شهرداری‌ها در تأمین منابع مالی کتابخانه‌ها اظهار کرد: بر اساس قانون مصوب سال ۱۳۸۳، شهرداری‌ها موظف‌اند حداقل نیم‌درصد از درآمدهای خود را به حساب انجمن کتابخانه‌های عمومی شهر مربوطه واریز کنند. با وجود همکاری بسیاری از شهرداری‌های استان، طی دو سال گذشته مبلغی از سهم نیم‌درصد شهرداری مشهد به انجمن کتابخانه‌های عمومی این شهر پرداخت نشده است.
نوربخش افزود: توسعه فضاهای کتابخانه‌ای استان در یک سال گذشته با وجود عدم پرداخت این سهم از سوی شهرداری مشهد و با استفاده از ظرفیت‌های درآمدزایی اداره‌کل انجام شده است. بر اساس تبصره ذیل ماده ۶ قانون تأسیس و نحوه اداره کتابخانه‌های عمومی، در صورت عمل‌نکردن شهرداری به تعهدات قانونی، موضوع از طریق نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و مکاتبه با خزانه‌داری کل کشور قابل پیگیری است؛ با این حال، ترجیح ما این است که شهرداری سهم قانونی خود را مستقیماً پرداخت کند.
وی درباره عضویت در کتابخانه‌های عمومی گفت: در حال حاضر عضویت سراسری در کتابخانه‌های عمومی برقرار است و فردی که عضو یک کتابخانه باشد، می‌تواند از خدمات سایر کتابخانه‌های عمومی کشور نیز استفاده کند. همچنین عضویت دهک‌های اول تا سوم جامعه رایگان است و به این مناسبت ۹۰ درصد جرائم دیرکرد بازگرداندن کتاب نیز بخشیده می‌شود.
مدیرکل امور کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی درباره پیوند آموزش کودک و نوجوان با شاهنامه و ادبیات حماسی گفت: فضایی در طبقه دوم کتابخانه مرکزی امام خمینی(ره) برای شاهنامه‌خوانی و آموزش خوانش حماسی به کودکان و نوجوانان در نظر گرفته شده است. قرار است کلاس‌های شاهنامه‌خوانی از حدود یک ماه دیگر به‌صورت ثابت به عنوان کتابخوانی حماسه در این کتابخانه برگزار شود.
انتهای پیام
