آیت‌الله لطف‌الله دژکام امروز چهارشنبه ۲۰ آبان‌ماه، در مراسم شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) که با حضور کارکنان و مسئولان صداوسیمای مرکز فارس در مسجد این مرکز برگزار شد، اظهار کرد: امروز که رهبر معظم انقلاب بر ضرورت انسجام اجتماعی تأکید دارند، باید توجه کنیم که پیوند اخوت و محبت می‌تواند انسجام حقیقی ایجاد کند؛ در حالی که گاهی تصور می‌کنیم با دستور و صدور بخشنامه می‌توان وحدت و انسجام به وجود آورد، اما چنین چیزی محقق نمی‌شود.
وی با اشاره به اینکه خداوند برای ایجاد الفت و همبستگی میان افراد جامعه دو پیوند بنیادین قرار داده است، افزود: نخستین پیوند، برادری مؤمنان است؛ همان‌گونه که در آیه دهم سوره حجرات آمده است: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ». هنگامی که کسی را برادر خود بدانیم، نسبت به او احساس متفاوتی خواهیم داشت و در چنین رابطه‌ای، محبت به برادر دینی جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌کند.
آیت‌الله دژکام ادامه داد: قرآن کریم برای زدودن خشکی و جمودی که ممکن است در روابط مبتنی بر قانون و تعهدات ایجاد شود، پیوند عاطفی برادری را میان مؤمنان برقرار کرده است.
مواسات؛ راهی برای تقویت همبستگی اجتماعی
امام جمعه شیراز با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) در ایجاد پیمان برادری میان مسلمانان در مدینه بیان کرد: پیامبر(ص) میان اصحاب پیمان برادری برقرار کردند و این پیوند به اندازه‌ای گسترش یافت که افراد خانه‌های خود را در اختیار یکدیگر قرار می‌دادند و حتی بنا بر آن شد که از یکدیگر ارث ببرند؛ تا اینکه خداوند حکم توارث مالی را تغییر داد، اما روحیه صمیمیت و ایثار باید در جامعه استمرار پیدا می‌کرد.
وی با تأکید بر اینکه روحیه برادری باید در جامعه احیا شود، گفت: بر اساس آموزه‌های دینی، اگر دو برادر مؤمن بیش از سه روز با یکدیگر در قهر و جدایی باشند، پایه‌های ایمانشان آسیب می‌بیند؛ بنابراین باید پیوندهای صمیمانه و روحیه برادری میان افراد تقویت شود.
آیت‌الله دژکام با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر رسیدگی به خانواده‌های نیازمند اظهار کرد: این توصیه‌ها برای تقویت رشته برادری در جامعه است. مجموعه‌هایی که امکانات و تریبون در اختیار دارند، باید پویش‌های همدلی و امدادرسانی را ترویج کنند؛ زیرا این اقدامات تأثیر عمیقی در تقویت پیوندهای اجتماعی دارد.
نماینده مردم فارس در مجلس خبرگان رهبری افزود: فرهنگ مواسات و رسیدگی به همنوعان، جوهره اصلی محبت و مهرورزی است و هر اندازه این پیوندها در جامعه نیرومندتر شود، نیاز به برخوردهای مبتنی بر اجبار و مطالبه عدالت کاهش پیدا می‌کند.
محبت به اهل‌بیت(ع)؛ دومین پیوند تقویت‌کننده جامعه
نماینده ولی‌فقیه در فارس دومین پیوند مورد تأکید آموزه‌های دینی برای تقویت جامعه را محبت و معرفت نسبت به ولی امر دانست و گفت: همان‌گونه که مؤمنان باید با یکدیگر پیوند برادری داشته باشند، باید نسبت به ولی امر خود نیز سرشار از محبت و معرفت باشند. محبت به امیرالمؤمنین علی(ع) و فرزندان ایشان نیز در آموزه‌های دینی جایگاه ویژه‌ای دارد.
وی با اشاره به حدیث پیامبر اکرم(ص) درباره آثار محبت به ایشان و اهل‌بیت(ع) بیان کرد: پیامبر(ص) فرمودند محبت من و خاندانم در هفت جایگاه سودمند خواهد بود و یکی از این جایگاه‌ها هنگام مرگ و حضور فرشته قبض روح است؛ در آن لحظات دشوار، محبت پیامبر و اهل‌بیت(ع) به یاری انسان می‌آید.
آیت‌الله دژکام با اشاره به جایگاه محبت اهل‌بیت(ع) پس از مرگ افزود: این محبت در لحظه جان دادن و پس از دفن نیز مایه آرامش و دستگیری انسان است و زائران بارگاه امام رضا(ع) در باورهای دینی خود به حضور و عنایت آن حضرت در شب نخست قبر توجه دارند.
وی همچنین با اشاره به جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) در روز قیامت گفت: محبت به حضرت زهرا(س) در عرصه محشر جایگاهی ویژه دارد و بنا بر نقل‌های دینی، آن حضرت دوستداران خود را در صحرای محشر گرد می‌آورند و آنان را مشمول شفاعت خویش قرار می‌دهند.
محبت؛ فراتر از عدالت در روابط فردی و خانوادگی
امام جمعه شیراز در ادامه با اشاره به جایگاه عدالت در زندگی انسان‌ها اظهار کرد: انسان‌ها در طول تاریخ همواره در جست‌وجوی عدالت بوده‌اند و برای تحقق آن، انقلاب‌ها و حرکت‌های بزرگی شکل گرفته و جان‌های بسیاری فدا شده است؛ با این حال، محبت می‌تواند جایگاهی فراتر از عدالت داشته باشد و بسیاری از منازعات را از میان بردارد.
وی با بیان اینکه عدالت اجتماعی تنها به روابط کلان جامعه محدود نمی‌شود و خانواده را نیز دربرمی‌گیرد، افزود: نخستین اجتماع بشری در کانون خانواده شکل می‌گیرد و عدالت باید در آن نیز برقرار باشد. شکایت‌هایی که در دادگاه‌های خانواده مطرح می‌شود، نشان‌دهنده گلایه افراد از رعایت نشدن عدالت در روابط خانوادگی است؛ بنابراین انسان ابتدا باید در رفتار فردی خود عادل باشد و سپس عدالت را در خانواده و جامعه برقرار کند.
آیت‌الله دژکام با اشاره به دیدگاه برخی اندیشمندان فلسفه اسلامی درباره رابطه محبت و عدالت گفت: بر اساس مباحث مطرح‌شده در فلسفه اسلامی، فارابی از نخستین اندیشمندانی است که بیان کرده است در صورت وجود محبت میان افراد، نیازی به عدالت نخواهد بود. پس از او خواجه نصیرالدین طوسی نیز این دیدگاه را مطرح کرده و ملا محمدمهدی نراقی در کتاب «جامع‌السعادات» به تشریح آن پرداخته است.
وی ادامه داد: ملا محمدمهدی نراقی عدالت را جانشین محبت می‌داند؛ به این معنا که اگر محبت در روابط انسان‌ها حضور داشته باشد، نیاز به تأکید و مطالبه مداوم عدالت کمتر خواهد شد.
نماینده ولی‌فقیه در فارس با اشاره به عدالت فردی بیان کرد: عدالت به معنای برخورداری انسان از رفتار و اخلاق متعادل است. حکمت، شجاعت و عفت هرکدام به معنای تعدیل قوای انسانی هستند و مجموعه این فضایل در مفهوم عدالت و تهذیب نفس معنا پیدا می‌کند.
وی با بیان اینکه محبت به خداوند می‌تواند انسان را به اخلاق الهی نزدیک کند، گفت: اگر انسان عاشق ذات اقدس الهی شود، محبت او را به سوی خوبی‌ها هدایت می‌کند و دیگر نیازی به ریاضت‌های دشوار اخلاقی نخواهد داشت؛ اما اگر عشق و محبت به پروردگار در وجود انسان شکل نگیرد، باید با تمرین و مراقبت، نفس را مهار کند.
آیت‌الله دژکام افزود: عدالت در این شرایط مانند زنجیری است که انسان را از عبور از چارچوب‌ها بازمی‌دارد، اما هنگامی که پیوند محبت میان بنده و خداوند برقرار شود، انسان با میل و رغبت به سوی خواسته‌های الهی حرکت می‌کند. از این رو، عشق و محبت می‌تواند دستاوردی فراتر از تلاش‌های دشوار اخلاقی داشته باشد.
وی با اشاره به تأثیر محبت در عبادت اظهار کرد: هنگامی که محبت الهی در وجود انسان استقرار پیدا کند، عبادت نیز با لذت و رضایت قلبی همراه می‌شود. در چنین شرایطی، انسان روزه می‌گیرد و نماز می‌خواند، اما این اعمال برای او صرفاً تکلیف و دشواری نیست، بلکه با کشش قلبی و علاقه انجام می‌شود.
امام جمعه شیراز با اشاره به توصیه قائد شهید به فرزندان برای اقامه نماز بیان کرد: ایشان توصیه می‌کردند هنگام نماز احساس کنید در برابر مخاطبی زنده ایستاده‌اید، با خدا سخن بگویید و با او دوست شوید؛ زیرا هنگامی که این احساس دوستی برقرار شود، نماز حال‌وهوای دیگری پیدا می‌کند.
آیت‌الله دژکام با اشاره به حدیث قدسی «کُنْتُ کَنْزاً مَخْفِیّاً فَأَحْبَبْتُ أَنْ أُعْرَفَ» گفت: خداوند دوست داشته است که شناخته شود و محبت نیز ابتدا از سوی معشوق آغاز می‌شود. اگر انسان به آینه‌ای صیقلی تبدیل شود، محبت الهی در وجود او بازتاب پیدا می‌کند.
وی همچنین با اشاره به آیه هشتم سوره انسان «وَیُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَی حُبِّهِ» افزود: امام خمینی(ره) این آیه را به معنای اطعام و یاری‌رسانی از سر محبت به خداوند تبیین کرده‌اند؛ از این رو، عملی که از محبت سرچشمه می‌گیرد با رفتارهایی که صرفاً بر اساس تکلیف انجام می‌شوند، تفاوت دارد.
ضرورت آموزش مهرورزی در خانواده
نماینده ولی‌فقیه در فارس با اشاره به ریشه اختلافات خانوادگی گفت: بسیاری از اختلافاتی که در نهایت به دادگاه‌ها کشیده می‌شود، ریشه در نبود محبت و مهرورزی دارد. در چنین شرایطی، میانجیگری‌ها نیز بیشتر بر عدالت و مطالبه حقوق متمرکز می‌شود، در حالی که اگر محبت در خانواده حاکم باشد، طرفین کمتر درگیر این مسئله می‌شوند که دیگری حق آنان را ادا نکرده است.
عضو مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر ضرورت آموزش مهرورزی در خانواده افزود: دوست داشتن امری آموختنی است و نباید تصور کرد که محبت صرفاً باید به‌صورت خودبه‌خود در دل انسان شکل بگیرد. افراد باید هنر مهرورزی را بیاموزند و در روابط خود به کار بگیرند.
آیت‌الله دژکام با بیان اینکه انتخاب واژگان محبت‌آمیز در روابط خانوادگی و اجتماعی تأثیرگذار است، اظهار کرد: می‌توان در روابط رویکردی خشک و رسمی داشت، اما بهتر است به ارتباطات لطافت بخشید. فرزندان باید در محیط خانه حلاوت محبت را تجربه کنند تا خود نیز با روحیه مهرورزی رشد کنند و فضای خانواده سرشار از دوستی، مودت و عاطفه باشد؛ چراکه جامعه نیز از خانواده‌ای با چنین ویژگی‌هایی بهره‌مند خواهد شد.
اشاره به مظلومیت حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر(ص)
آیت‌الله دژکام در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: با وجود سفارش‌ها و تأکیدهای پیامبر(ص) درباره محبت به اهل‌بیت(ع)، پس از رحلت ایشان در حق حضرت فاطمه زهرا(س) بی‌وفایی و ظلم شد؛ به‌گونه‌ای که حتی عدالت نیز درباره دختر پیامبر(ص) رعایت نشد.
این استاد دانشگاه با اشاره به رنج‌ها و مصائب حضرت زهرا(س) گفت: آن حضرت در بستر شهادت به امیرالمؤمنین علی(ع) وصیت کردند که ایشان را شبانه غسل و کفن کنند و در تاریکی شب به خاک بسپارند و اجازه ندهند کسانی که به ایشان ظلم کرده، حقشان را غصب کرده و فرزندشان محسن را به شهادت رسانده بودند، در تشییع پیکرشان حضور پیدا کنند.
انتهای پیام
