احمدرضا مبین، چهارشنبه ۲۰ آبان در نشست علمی یک‌روزه آنفلوانزا که در دانشگاه علوم پزشکی زنجان برگزار شد، با اشاره به ساختار ویروس و نحوه ورود آن به سلول‌های دستگاه تنفسی، اظهار کرد: ویروس آنفلوانزا برای ورود به سلول از پروتئینی به نام «هماگلوتینین» استفاده می‌کند و واکسن‌های این بیماری نیز با هدف تحریک پاسخ ایمنی علیه این پروتئین طراحی شده‌اند تا از اتصال ویروس به سلول جلوگیری کنند.
وی افزود: بخش‌هایی از پروتئین هماگلوتینین در گذر زمان دچار تغییر می‌شوند و همین مسئله به ویروس امکان می‌دهد از شناسایی توسط دستگاه ایمنی فرار کند؛ بنابراین ترکیب واکسن آنفلوانزا باید هر سال متناسب با سویه‌های در گردش بازنگری شود.
متخصص بیماری‌های عفونی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی زنجان، با اشاره به تفاوت ویروس‌های آنفلوانزای نوع A و B، بیان کرد: ویروس نوع B تنوع زیرگروهی محدودتری دارد، در حالی که ویروس نوع A از تنوع زیرگروهی بیشتری برخوردار است و حیوانات نیز از مخازن مهم این ویروس به شمار می‌روند.
مبین در ادامه با تشریح دو سازوکار اصلی تغییر ویروس آنفلوانزا، گفت: نخستین سازوکار، جهش‌های کوچک و تدریجی است که به ویروس امکان فرار از ایمنی ایجاد شده در جامعه را می‌دهد و زمینه‌ساز اپیدمی‌های فصلی می‌شود. سازوکار دوم، تغییرات بزرگ‌تر ژنتیکی است که در پی بازآرایی قطعات ژنومی ویروس در سلول میزبان رخ می‌دهد و می‌تواند به پیدایش گونه‌های جدید منجر شود.
او عنوان کرد: تغییرات بزرگ ژنتیکی در صورتی که به ایجاد ویروسی با قابلیت انتقال و گسترش میان انسان‌ها منجر شود، می‌تواند زمینه‌ساز همه‌گیری‌های جهانی باشد؛ البته بیشتر این تغییرات به پیدایش گونه‌های پایدار منجر نمی‌شوند و تنها تعداد محدودی از آن‌ها قابلیت بقا و انتشار پیدا می‌کنند.
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی زنجان با اشاره به روند تعیین ترکیب واکسن آنفلوانزا، اظهار کرد: مراکز پژوهشی و پایش جهانی، سویه‌های در گردش ویروس را در طول فصل بررسی می‌کنند و بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده، ترکیب پیشنهادی واکسن برای فصل بعد تعیین می‌شود.
وی ادامه داد: تفاوت واکسن‌های تولیدشده در کشورهای مختلف بیش از آنکه به ماده مؤثره مربوط باشد، به روش تولید و کیفیت فرایند ساخت آن‌ها بازمی‌گردد.
مبین با اشاره به تجربه همه‌گیری کووید ۱۹، تصریح کرد: این همه‌گیری ظرفیت‌ها و توانمندی‌های تازه‌ای در حوزه تولید واکسن و بازنگری در راهبردهای واکسیناسیون ایجاد کرد و اکنون یکی از پرسش‌های مهم پژوهشگران این است که آیا می‌توان به‌جای واکسیناسیون سالانه، واکسنی با اثرگذاری طولانی‌مدت تولید کرد که بخش‌های پایدار ویروس را هدف قرار دهد.
او در تشریح چرخه فصلی انتشار آنفلوانزا نیز گفت: پس از هر موج اپیدمی، با افزایش سطح ایمنی در جامعه، موارد ابتلا کاهش پیدا می‌کند؛ اما ویروس در گذر زمان و با انباشت جهش‌های جدید، بار دیگر امکان گسترش می‌یابد. همچنین در فواصل چندساله، احتمال ظهور سویه‌ای با ویژگی‌های کاملاً جدید و شکل‌گیری همه‌گیری تازه وجود دارد.
متخصص بیماری‌های عفونی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی زنجان تأکید کرد: شناخت ساختار ویروس آنفلوانزا و سازوکارهای تغییر و جهش آن، نقش مهمی در آمادگی نظام سلامت، برنامه‌ریزی برای واکسیناسیون و اتخاذ راهبردهای مؤثر پیشگیری و درمان دارد.
انتهای پیام
