مسعود احمدزاده روز چهارشنبه ۲۰ آبان در میزگرد تخصصی «علم در خدمت غذا، سلامت و محیط زیست؛ رویکرد صلح و توسعه آینده» که به مناسبت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه در دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج برگزار شد، افزود: در برخی آمارها مصرف سرانه نمک در ایران سه برابر استاندارد جهانی و در برخی منابع حتی تا ۹ برابر اعلام شده است.
احمدزاده با اشاره به برخی اقدامات پژوهشی انجام شده در حوزه کشاورزی عنوان کرد: در همکاری‌هایی که با وزارت جهاد کشاورزی انجام دادیم، در مزارع دیم کشور توانستیم بدون مصرف سم و کود، افزایش عملکرد و بهبود میزان پروتئین، گلوتن و برخی ویژگی‌های دیگر محصول را محقق کنیم.
وی درباره وضعیت تولید قارچ خوراکی و استفاده از سموم در این بخش، اظهار کرد: استان‌های البرز و تهران از مناطق مهم تولید قارچ خوراکی هستند. دوره پرورش قارچ حدود ۴۰ روز است و برخلاف برخی محصولات کشاورزی، در این محصول عملاً فرصتی برای نگهداری در انبار و تجزیه باقی مانده سموم وجود ندارد، زیرا قارچ از مرحله تولید تا مصرف با فاصله زمانی کوتاهی به بازار عرضه می‌شود.
مدیر گروه گیاه‌پزشکی دانشگاه تهران با بیان اینکه در هر دوره پرورش قارچ به طور متوسط حدود ۱۰ سم از سموم مختلف استفاده می‌شود، نسبت به باقی مانده سموم در این محصول ابراز نگرانی کرد و افزود: این موضوع می‌تواند سلامت مصرف کنندگان را تحت تأثیر قرار دهد و ضرورت بازنگری در شیوه‌های کنترل آفات و بیماری‌های قارچ خوراکی را نشان می‌دهد.
وی ادامه داد: ما معتقدیم کشاورزی زیستی مبتنی بر پروبیوتیک‌های گیاهی و عوامل کنترل بیولوژیک که در حوزه حشره‌شناسی نیز مورد توجه قرار دارند، می‌تواند راه نجات کشاورزی و کمک به ارتقای سلامت جامعه باشد. در این رویکرد باید به جای اتکای گسترده به سموم شیمیایی، از ظرفیت عوامل زیستی برای کنترل آفات و بیماری‌ها استفاده کرد.
احمدزاده به عملکرد تولید گندم اشاره کرد و گفت: متوسط عملکرد گندم آبی در کشور حدود سه تن در هکتار است، در حالی که در کشوری مانند کرواسی که از نظر برخی شرایط به استان همدان شباهت دارد، عملکرد گندم دیم به حدود پنج تن در هکتار می‌رسد.
وی افزود: در برخی مناطق کشور حتی عملکرد گندم دیم به ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار رسیده است. در حالی که با استفاده از الگوهای مناسب تولید، امکان افزایش عملکرد وجود دارد.
وی با اشاره به نقش دانشگاه‌ها در حل مسائل کشور افزود: امروز بیش از هر زمان دیگری به استفاده از ظرفیت مراکز علمی برای مقابله با تهدیدهای مختلف، از جمله تغییرات اقلیمی که کشاورزی را تهدید می‌کند، نیاز داریم.
وی تأکید کرد: نمی‌توان به کشاورز گفت به هر قیمتی محصول سالم تولید کند؛ کشاورزان نیز باید از شرایط ممتاز اجتماعی و اقتصادی برخوردار باشند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با تأکید بر ضرورت بازتعریف مفهوم امنیت غذایی گفت: باید در تعریف امنیت غذایی بازنگری کنیم. تأمین غذا به هر قیمتی، خود می‌تواند به یک تهدید تبدیل شود.
وی تغییرات اقلیمی را یکی از مهمترین تهدیدهای پیش روی کشاورزی دانست و اظهار کرد: امروز در میانه تهدیدهای ناشی از تغییرات اقلیمی قرار داریم و حتی افزایش حدود یک درجه‌ای دمای جهانی نیز پیامدهای گسترده‌ای داشته است.
وی ادامه داد: پیش‌بینی افزایش بیشتر دما تا سه درجه، نشان می‌دهد در صورت بی‌توجهی به این مسئله ممکن است با شرایط بسیار دشوارتری روبه‌رو شویم.
احمدزاده تأکید کرد: بنابراین باید با تغییر رویکرد در کشاورزی، توجه به کیفیت محصولات، توسعه کشاورزی زیستی و استفاده از روش‌های کنترل بیولوژیک، همزمان امنیت غذایی و سلامت جامعه را مورد توجه قرار دهیم.
وی در پایان مصرف بالای نمک در کشور را یکی از نمونه‌های قابل توجه دانست و گفت: یکی از مسائل تهدید کننده سلامت جامعه، مصرف بالای نمک است که بخشی از آن به کیفیت پایین آرد و نان و مشکلات موجود در زنجیره تولید بازمی‌گردد.
توسعه فناوری در کشاورزی بدون مشارکت جوامع محلی ممکن نیست
همچنین امیر علم‌بیگی، رئیس دفتر آموزش آزاد و حرفه‌ای دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به نقش رشته ترویج کشاورزی در فرهنگ‌سازی، الگوسازی، اجتماع‌سازی و جلب مشارکت مردم افزود: مداخلات ترویجی می‌توانند زمینه پذیرش فناوری را در جوامع محلی فراهم کنند، اما یکی از چالش‌های جدی بخش کشاورزی، کاهش تمایل جوانان روستایی به ماندن در عرصه تولید است.
علم‌بیگی با بیان اینکه بر اساس بررسی‌های انجام شده از سال ۱۳۹۵، ترکیب جمعیتی بسیاری از جوامع روستایی به سمت میانسالی و سالمندی حرکت کرده است، گفت: یکی از دلایل این وضعیت، کم‌توجهی به توسعه فناوری و توسعه انسانی در این بخش است. به طوری که در بسیاری از موارد به جای توسعه و بومی‌سازی فناوری، به واردات آن متکی بوده‌ایم.
رئیس دفتر آموزش آزاد و حرفه‌ای دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران ادامه داد: دانشگاه‌ها باید علاوه بر تولید دانش، آثار اجتماعی پژوهش‌های خود را نیز ارزیابی کنند و مشخص شود دستاوردهای علمی آنها تا چه اندازه می‌تواند تغییرات جامعه را هدایت کند، به انتقال فناوری کمک کند.
وی تأکید کرد: جوامع محلی ظرفیت‌های ارزشمندی در زمینه دانش بومی دارند که می‌توان از آنها در مسیر توسعه پایدار بهره گرفت. برای نمونه، تجربه مدیریت منابع آب در سازه‌هایی مانند قنات‌های گناباد می‌تواند از منظر دانش و مدیریت بومی مورد توجه قرار گیرد.
علم بیگی افزود: دانشگاه باید به عنوان یک نهاد بی‌طرف و ارزیاب عمل کند و بتواند تشخیص دهد جامعه به چه نوع دانشی نیاز دارد و کدام دانش باید در اولویت قرار گیرد. چراکه حفظ سنت‌های علمی به تنهایی نمی‌تواند معیار مثبتی برای عملکرد دانشگاه در شرایط امروز باشد.
انتهای پیام
