حجت‌الاسلام‌والمسلمین امیرعلی حسنلو یک یادداشتی با عنوان «نقشه راه منتظران بر اساس سیره فاطمی» را در اختیار ایسنا قرار داده است، که متن آن را می‌خوانیم:
انتظار در معارف مهدوی، فراتر از یک انتظار منفعلانه، به معنای «آمادگی فعالانه» و پویایی در مسیر اصلاح است؛ یعنی انتظار تحول اجتماعی و فرهنگی برای زمینه‌سازی ظهور که این مفهوم بر اساس نگاهی کلامی، مأموریت مومنان برای حرکت در جهت ارزش‌های الهی است تا جامعه را به سطح شایستگی ملاقات با امام برساند و دلیل برتر دانستن آن نیز این است که انتظار، پیوندی میان امید و عمل ایجاد می‌کند؛ به این معنا که مؤمن با نگاه هدفمند به آینده، از رذایل و انحرافات در زمان غیبت فاصله گرفته و با تکیه بر آینده‌ای روشن، از هیجان ناامیدی و ایستایی در برابر ظلم رها می‌شود.
انتظار از آن جهت برترین عمل است که ریشه تمام فعالیت‌های اصلاحی انسان است؛ یعنی بدون داشتن چشم‌انداز ظهور، حرکت برای اصلاح جامعه فاقد جهت‌گیری و معنا خواهد بود؛ در واقع، انتظار، موتور محرک عمل سازنده و موثر است که مانع از سقوط مؤمن به ورطه ناامیدی و تسلیم در برابر جبر می‌شود؛ با این نگاه، انتظار نه یک ایست پذیری، بلکه بالاترین مرتبه انگیزش برای ساختن جهانی است که با عدالت امام مهدی(عج) سازگار باشد، لذا رسول اعظم(ص) فرمود: «افضل اعمال امتی انتظار الفرج؛ برترین کارهای امّت من، انتظار فرج از خداوند عزّ و جلّ است.»
افزون براین در برخی روایات آمده است که کسانی که در انتظار فرج هستند، در زمره صالحین و حتی مجاهدان در راه خدا قرار دارند، روایاتی نیز وجود دارد که تأکید می‌کند انتظار، ایمان را در دوران غیبت، صیقل می‌دهد و مانع از رانده شدن انسان از مسیر حق می‌شود. برای اینکه بدانیم چرا انتظار برترین عمل است، باید معنای انتظار را از حالت صبر منفعل به حالت آمادگی با توجه به مفاهیم زیر تغییر دهیم:
انتظار و جهاد معنوی: در دوران غیبت، بزرگترین چالش، مقابله با فساد و رانده شدن به سمت ناامیدی است؛ انتظار، یعنی حفظ هدف در میانه آشفتگی‌ها؛ این یعنی پیروزی بر خود و حفظ جهت‌گیری صحیح در طول تاریخ.
اتصال به منبع حیات: انتظار، پیوند معنوی عمیق و مستمر انسان مؤمن با امام زمان(عج) است؛ وقتی فرد منتظر است، یعنی حضور امام را در قلب و رفتار خود حاضر می‌بیند؛ این یعنی زندگی کردن به سبک امام، که خود، برترین نوع عمل است.
تغییر از گذر به ساختن: انتظار واقعی، یعنی تبدیل شدن از یک مصرف‌کننده تاریخ به یک سازنده تاریخ، کسی که منتظر است، تلاش می‌کند محیطی را بسازد که با ظهور هم‌خوانی داشته باشد و این یعنی تبدیل کردن و عملیاتی کردن امید.
سیره حضرت زهرا (س) نقشه راه منتظران
سیره حضرت فاطمه زهرا(س) از نظر معنایی، پیوندی ناگسستنی با فرهنگ انتظار دارد؛ چرا که ایشان مظهر «حق علیه باطل» و الگوی پایداری بر اصول در برابر تضییع حقوق است، در فرهنگ انتظار، «منتظر» کسی نیست که منفعلانه منتظر معجزه باشد، بلکه کسی است که با تکیه بر سیره ایشان، در برابر بی‌عدالتی‌ها ایستادگی کند. حضرت زهرا(س) با ایستادگی بر حق و تبیینِ مرزهای عدالت، به منتظران می‌آموزد که انتظار، یعنی بیداری سیاسی و اجتماعی» و نپذیرفتن وضع موجود فاسد.
سیره ایشان در مقام تبیین حقایق دینی و حفظ اصالت دین، الگویی برای منتظران است تا در دوران غیبت، با استواری بر ارزش‌های وحیانی، زمینه‌ساز ظهور باشند؛ بنابراین، انتظار از منظر سیره ایشان، یعنی تبدیل شدن به مؤمن فعال و آگاه» که نه تنها منتظر تغییر است، بلکه خود را ابزار آن تغییر وتکامل و اصلاح واز بین رفتن تمام مفاسد می‌داند.
بر اساس مطالعات تاریخی و روایی، سیره حضرت زهرا(س) فراتر از یک الگوی اخلاقی، یک «منشور سیاسی_اجتماعی» برای حفظ اصالت اسلام است که برای تدوین آن می‌توان مؤلفه‌های سیره فاطمی را به بسترهای بصیرت سیاسی و ولایت‌مداری (بنیان نظام اجتماعی)، دفاع از حق و ایستادگی در برابر ظلم،تربیت نسل بر پایه مهدویت، عفاف، حجاب و حفظ کرامت انسانی و حضور اجتماعی و اثرگذاری تقسیم کرد.
منتظر باید بداند که حق و باطل در هر زمان، مرزبندی مشخصی دارد؛ بصیرت حضرت زهرا(س) در تشخیص مرزهای حق از باطل، زیربنای حرکت منتظران است، به عنوان نمونه خطبه‌های ایشان (خطبه فدکیه) که در آن با تحلیل دقیق ریشه‌های انحراف، نه تنها از حق سخن گفت، بلکه ساختار سیاسی موجود را نقد کرد و ایشان با نگاهی کلان، تفاوت میان «حاکمیت الهی» و «حاکمیت شخصی/قبیله‌ای» را روشن کردند.
نقشه راه منتظران بدون «بیان حق در برابر قدرت» ناقص است و ایستادگی ایشان، الگوی مبارزه با ناهنجاری‌های ساختاری است، به طورمثال حضور ایشان در میدان سخنوری برای بازپس‌گیری حقوق مالکی و سیاسی که ایشان سکوت را به معنای پذیرش وضع موجود نمی‌دانستند، بلکه معتقد بودند وظیفه مؤمن، «نهی از منکر» حتی در اوج فشار اجتماعی است.
منتظران باید بدانند که تشکیل حکومت، نیازمند تربیت افرادی است که با عمیق‌ترین لایه‌های ایمان پیوند دارند، ایشان با مدیریت خانه و تربیت فرزندان، دو ستون اصلی مقاومت در تاریخ اسلام را پرورش دادند که هر یک الگوی رفتاری خاص خود را برای جامعه ساختند.
در عصر انتظار، تضعیف هویت مؤمن از طریق تضعیف مرزهای اخلاقی یکی از بزرگترین چالش‌ها است، حجاب و عفاف در سیره ایشان، ابزاری برای حفظ «کرامت» و «استقلال فردی» است، نه صرفا یک دستور پوششی.
همچنین سیره ایشان نشان می‌دهد که زن یا فرد مؤمن نباید در انزوا باشد، بلکه باید در لایه‌های مختلف اجتماعی (از خانواده تا عرصه‌های تبیین حق) حضور داشته باشد، به عنوان نمونه حضور ایشان در جمع‌های عمومی برای سخنرانی و تبیین مسائل حقوقی و اعتقادی که ایشان از ابزار «بیان» برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی استفاده کردند.
نقشه راه برای منتظران
منتظر باید دارای نگاهی نافذ باشد تا بتواند میان حقایق الهی و شعارهای فریبنده تمایز قائل شود، حضرت زهرا(س) با تحلیل ریشه‌های انحراف در دوران خود، نشان دادند که مبارزه تنها با ظاهر مسائل نیست، بلکه باید ریشه‌های سیاسی و فکری انحراف را نیز شناخت.
ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از حقوق، قلب تپنده حرکت منتظران است، ایشان با تکیه بر سخن حق، حتی در برابر قدرتمندترین ساختارهای زمان خود ایستادند و این یعنی منتظر نباید در برابر ناهنجاری‌ها و سلب حقوق عمومی سکوت کند، بلکه وظیفه دارد با قدرت کلام و عمل، حق را مطالبه کند.
نقشه راه منتظران بدون داشتن «نیروی متخصص و مؤمن» محقق نمی‌شود، سیره ایشان در تربیت امام حسن(ع) و امام حسین(ع)، الگوی تربیت نسل‌هایی است که هم از نظر علمی و هم از نظر مهارتی، آماده رهبری جامعه در دوران ظهور باشند.
در دوران انتظار که تضعیف ارزش‌ها یک استراتژی است، حفظ کرامت انسانی و مرزهای اخلاقی (حجاب و عفاف) به عنوان یک سپر دفاعی عمل می‌کند و سیره ایشان نشان می‌دهد که عفاف، مانعی برای حضور در اجتماع نیست، بلکه ابزاری برای حفظ استقلال و عزت مؤمن در برابر تهاجمات فرهنگی است.
حضور حضرت زهرا(س) در عرصه‌های تبیین و سخنرانی نشان می‌دهد که مؤمن باید در لایه‌های مختلف اجتماعی حضور داشته باشد و از ابزارهای ارتباطی (مانند بیان و کلام) برای هدایت افکار عمومی و اصلاح مسیر جامعه استفاده کند.
در سطح فردی، وظیفه اصلی، خودسازی است و منتظر باید میان آنچه ادعا می‌کند و آنچه در عمل انجام می‌دهد، تضاد ایجاد نکند و این شامل انضباط اخلاقی، پیگیری دانش (اعم از علوم دینی و مهارتهای مدرن) و پاکسازی روح از وابستگی‌های مادی است، درواقع فرد باید به گونه‌ای زندگی کند که گویی هر لحظه در حضور امام زمان (عج) است.
در سطح خانواده، وظیفه اصلی، تبدیل خانه به یک «مکتب کوچک» است، خانواده نباید تنها به تامین نیازهای مادی محدود شود، بلکه باید فضایی امن برای رشد معنوی باشد و در این مسیر، مدیریت زمان، رعایت حقوق همسر و فرزندان، و ایجاد پیوند عمیق میان ارزش‌های اسلامی و زندگی روزمره، از وظایف کلیدی است تا خانواده به کانون تولید انرژی برای جامعه تبدیل شود.
الگوی تربیتی حضرت زهرا(س) در آماده‌سازی جامعه برای ظهور
الگوی تربیتی ایشان بر پایه ترکیب ایمان و مسئولیت‌پذیری، استوار است؛ ایشان تنها به آموزش احکام ساده بسنده نکردند، بلکه شخصیت‌هایی ساختند که مسئولیت‌پذیر بودند، حضرت زهرا(س) فرزندانی پرورش دادند که هدفشان از زندگی، خدمت به حق بود (مانند امام حسین(ع)). این الگو به جامعه می‌آموزد که تربیت نباید صرفا برای رفاه فرزند باشد، بلکه باید او را برای خدمت به خلق و مبارزه با باطل آماده کرد.
در سیره ایشان، رفتارها بسیار فراتر از کلمات بودند و فرزندان ایشان با مشاهده استقامت، صبر و شجاعت مادر خود، همان ارزش‌ها را برداشت کردند؛ این الگو به جامعه می‌گوید که برای تغییر نسل، ابتدا باید خودمان به آن ارزش‌ها پایبند باشیم.
زنان و مادران، مهندسان واقعی و اصلی ساختار اجتماعی هستند که نقش آن‌ها در مسیر انتظار را می‌توان در سه لایه؛ ایجاد امنیت روانی و معنوی در خانواده، نقش تمدن‌ساز و نقش سیاسی-اجتماعی؛ حفاظت از ارزش‌ها تعریف کرد.
مادران امروز با ایجاد فضای آرام و معنوی و سرشار از ذکر و یاد خدا در خانه، از فروپاشی روانی نسل جوان جلوگیری می‌کنند و آن‌ها با ایجاد «امنیت عاطفی»، بستر را فراهم می‌کنند تا فرزندان بتوانند با تمرکز بر مسائل بزرگتر (مانند هدف از خلقت)، رشد کنند.
زنان امروز نباید تنها به مدیریت امور خانه محدود شوند؛ بلکه باید با کسب دانش، نقش مربیان هوشمند را ایفا کنند، مادرانی که همزمان با تربیت اخلاقی، فرزندانشان را با نیازهای علمی و تکنولوژیک روز نیز آشنا می‌کنند، در واقع در حال تربیت نیروهای متخصص، برای دولت جهانی امام زمان (عج) هستند.
زنان به عنوان اولین مدرسه، مسئولیت دارند که با الگوی عفاف و حیا، مانع از نفوذ فرهنگ‌های منحرف به درون خانواده شوند و آن‌ها با تربیت نسلی که عزت‌نفس و حیا را از سرمایه‌های اصلی خود می‌داند، در واقع در حال مبارزه با ابزارهای تضعیف جامعه هستند.
نقشه راه منتظران در حوزه فردی و اجتماعی
نقشه راه منتظران از خانه‌ها وخانواده با محوریت مادران شروع می‌شود؛ اگر مادران امروز بتوانند با الگوبرداری از سیره حضرت زهرا(س)، خانه‌ای بسازند که در آن حق و مسئولیت‌پذیری ستایش می‌شود، جامعه به صورت خودکار به سمت ظهور حرکت خواهد کرد، در واقع ظهور تنها یک اتفاق زمانی نیست، بلکه یک واقعیت عینی است که به کیفیت در رفتار انسان‌ها مربوط است، لذا از قلوب خانواده‌ها آغاز می‌شود و مادران محوریت این تحول بزرگ را مدیریت می نمایند.
با توجه به اینکه در زمانه بی‌ثباتی و بی‌مرزی فرهنگی و هجوم اطلاعات زندگی می‌کنیم، شروع حرکت برای یک منتظر نباید با شعارهای بزرگ دهن پرکن، بلکه باید با ایجاد حصارها و ایجاد زیرساخت‌های ارزشی مبتنی بر قرآن و سیره اهل بیت(ع)، آغاز شود.
در فضای رسانه‌ای امروز، بزرگترین چالش، «تزریق بی‌اخلاقی و بی‌هدفی» به ناخودآگاه انسان است که اولین قدم، مدیریت آنچه می‌بینید و می‌شنوید است، منتظر باید بداند که هر محتوایی که مصرف می‌کند، بخشی از جهان‌بینی او را می‌سازد و پاکسازی فضای مجازی و حذف دنبال کردن منابعی که ارزش‌های انسانی و دینی را به چالش می‌کشند، اولین گام عملی است.
منتظر نباشید تا جهان تغییر کند تا شما حرکت کنید؛ بلکه با انجام وظایف کوچک و دقیق (مانند مدیریت دقیق زمان، صداقت در کار و تسلط بر تخصص خود)، خود را به عنوان یک «قطعه از ماشین ظهور» آماده کنید.
همچنین خانواده نباید به یک ایستگاه استراحت تبدیل شود، بلکه باید به یک مرکز تمرین، عمل و تهذیب تبدیل گردد. به جای اینکه فقط درباره صداقت صحبت کنید، محیطی بسازید که در آن حتی در کوچک‌ترین امور، صداقت تنها راه نجات باشد، ارزش‌ها باید در رفتار والدین دیده شود، نه در نصیحت‌های طولانی.
در فضای رسانه‌ای، فرزندان با سوالات دشوار و شبهات روبرو می‌شوند؛ اگر خانه فضای امنی برای پرسشگری نباشد، فرزند به سمت منابع غیرقابل اعتماد پناه می‌برد، خانواده باید به جای سرکوب سوالات، همراه با فرزند در جستجوی پاسخ باشد، همچنین خانواده باید قوانین مشخصی برای حضور در فضای مجازی داشته باشد تا از غرق شدن در دنیای مجازی و گسست از واقعیت، جلوگیری کند.
بزرگترین اشتباه نهادهای فرهنگی، تلاش برای مبارزه با محتوای بیگانه به جای تولید محتوای خودمان است، به جای اینکه مدام به دنبال رد کردن مفاهیم غربی باشیم، باید مفاهیم اصیل اسلامی (مانند عدالت، کرامت، برابری و معنا) را در قالب‌های مدرن، هنری و جذاب (فیلم، گیم، پادکست) بازتولید کنیم، همچنین نهادهای فرهنگی باید از شعارهای کلی و انتزاعی فاصله بگیرند و به سراغ مسائل ملموس زندگی بروند. مردم نیاز دارند بدانند اسلام در مدیریت مالی، در روانشناسی روابط و در چالش‌های تکنولوژیک چه پاسخی دارد.
به جای مقابله با فضای مجازی، باید در آن حضور یافت و تولید محتوای کوتاه، باکیفیت و دارای داستان‌سرایی در پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام و یوتیوب، تنها راه نفوذ به ذهن نسل جدید است. اگر فرد فیلتر شود، اگر خانواده مدرسه شود و اگر رسانه جذاب شود، آنگاه نقشه راه منتظران از یک ایده تئوریک به یک واقعیت اجتماعی تبدیل خواهد شد که زمینه‌ساز ظهور است.
انتهای پیام
