حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم کلانتری امروز پنجشنبه ۲۱ آبان در مراسم سوگواری سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) که در حرم مطهر حضرت علی بن حمزه(ع) شیراز برگزار شد، با اشاره به جایگاه والای حضرت زهرا(س) در پیشگاه پیامبر اکرم(ص)، اظهار کرد: پیامبر اسلام(ص) اشرف پیامبران الهی و برترین انسان در عالم هستی است و برای شناخت مقام حضرت زهرا(س) باید دید پیامبر چه جایگاهی برای ایشان قائل بوده است.
وی با اشاره به روایت پیامبر اکرم(ص) درباره حضرت فاطمه(س) افزود: پیامبر(ص) فرمودند «ابنتی فاطمه فإنها سیدة نساء العالمین من الأولین والآخرین»؛ یعنی دخترم فاطمه، سرور زنان جهان از آغاز تا پایان آفرینش است. در قرآن کریم نیز حضرت مریم(س) به‌عنوان سرور زنان جهان معرفی شده است و امام صادق(ع) در پاسخ به پرسشی درباره نسبت این دو روایت، توضیح داده‌اند که حضرت مریم(س) سرور زنان عصر خود و حضرت فاطمه(س) سرور زنان همه دوران‌ها از آغاز تا پایان خلقت است.
کلانتری ادامه داد: پیامبر اکرم(ص) در وصف حضرت زهرا(س) می‌فرمایند که او پاره تن، نور چشم و میوه قلب من است و روح من در وجود اوست؛ همچنین از ایشان با عنوان حوریه‌ای انسانی یاد می‌کنند. این روایت هم در منابع شیعه و هم در منابع اهل سنت نقل شده و جایگاه حضرت زهرا(س) را نزد پیامبر به‌روشنی نشان می‌دهد؛ چراکه پیامبر سخن لغو و ناحق نمی‌گوید و آنچه درباره حضرت فاطمه(س) بیان کرده، حقیقت دارد.
تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) با اشاره به جایگاه اهل بیت(ع) در قرآن و روایات گفت: پیامبر اکرم(ص)، اهل بیت خود را حضرت علی(ع)، حضرت فاطمه(س)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و فرزندان معصوم امام حسین(ع) معرفی کرده‌اند.
جایگاه حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر(ص)
وی در ادامه به وضعیت حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) اشاره کرد و گفت: در منابع تاریخی شیعه و اهل سنت گزارش‌هایی درباره حوادث پس از رحلت پیامبر(ص)، اعتراض‌های حضرت زهرا(س) و رعایت نشدن شأن و منزلت ایشان نقل شده است. خطبه فدکیه یکی از منابع مهم برای شناخت این وضعیت است؛ چراکه حضرت زهرا(س) در این خطبه از شرایط پیش‌آمده، رفتارهای صورت‌گرفته و تضییع حقوق اهل بیت(ع) گلایه و اعتراض می‌کنند.
کلانتری با بیان اینکه برخی منابع اهل سنت نیز گزارش‌هایی درباره مجروح شدن حضرت زهرا(س) و حوادث منتهی به شهادت ایشان نقل کرده‌اند، افزود: گزارش‌های تاریخی درباره بیت‌الاحزان و وضعیت حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر(ص) نیز در منابع مختلف آمده است. این مسائل نشان می‌دهد جایگاه و شأن دختر پیامبر(ص) آن‌گونه که باید رعایت نشد و حتی با بی‌احترامی‌هایی مواجه شد؛ موضوعی که از معماهای تاریخ اسلام به شمار می‌رود و این پرسش را ایجاد می‌کند که چگونه پس از رحلت پیامبر، شرایط جامعه به‌گونه‌ای تغییر کرد که حرمت اهل بیت(ع) زیر پا گذاشته شد.
قیام حضرت زهرا(س) در شرایط دشوار، درسی برای حق‌طلبی
استاد دانشگاه تهران با تشریح شرایط حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر(ص) اظهار کرد: برای درک عظمت اقدام حضرت زهرا(س) باید شرایط آن دوران را تصور کنیم؛ پیامبر اکرم(ص) از دنیا رفته بود، خاندان نبوت عزادار بودند، جایگاه اهل بیت(ع) آسیب دیده بود، حق حضرت زهرا(س) غصب شده و خانه امیرالمؤمنین(ع) نیز با تعرض و آتش‌سوزی مواجه شده بود. در چنین شرایطی، شمار اندکی از افراد پیرامون خاندان اهل بیت(ع) باقی مانده بودند و بسیاری از حرمت‌ها شکسته شده بود.
وی افزود: در چنین وضعیتی، شاید انتظار می‌رفت حضرت زهرا(س) به دلیل مصیبت‌ها و جراحاتی که متحمل شده بودند، گوشه‌نشینی و سکوت اختیار کنند، اما ایشان قیام کردند و برای دفاع از حق به مسجد مدینه رفتند و در برابر جمعیتی سخن گفتند که بسیاری از آنان از اصحاب پیامبر(ص)، حافظ قرآن و از رزمندگان دوران پیامبر بودند. این اقدام حضرت زهرا(س) درسی بزرگ برای همه انسان‌ها، به‌ویژه معلمان و کسانی است که مسئولیت تربیت جامعه را بر عهده دارند.
کلانتری با اشاره به اینکه حضرت زهرا(س) سخنان خود را در خطبه فدکیه با اصل توحید آغاز کردند، گفت: این شیوه آغاز سخن، نکته‌ای اساسی در اندیشه اسلامی است. در مطالعه آثار امام خمینی(ره) و رهبر شهید نیز مشاهده می‌کنیم که اصل توحید جایگاه محوری دارد. نخستین اثر اعتقادی امام خمینی(ره) با عنوان «کشف اسرار» که در سال ۱۳۲۲ نوشته شد، بحث خود را از توحید آغاز می‌کند. کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» رهبر شهید نیز با طرح مباحث ایمان و توحید، مبانی اعتقادی اسلام را تبیین می‌کند.
وی با بیان اینکه توحید ستون فقرات اسلام است، افزود: اصولی مانند نبوت، امامت، معاد و عدل بر محور توحید معنا پیدا می‌کنند و بدون توحید، این اصول نیز مفهوم حقیقی خود را از دست می‌دهند. حضرت زهرا(س) نیز در خطبه فدکیه از همین اصل آغاز می‌کنند و دفاع ایشان از ولایت امیرالمؤمنین(ع) بر مبنای توحید است؛ زیرا ولایت جدا از توحید معنا ندارد. اعتراض ایشان به رفتار مردم مدینه و آنچه در حق خاندان عصمت و طهارت رخ داده نیز در همین چارچوب قابل فهم است.
توحید؛ مبنای تربیت نسل جوان
تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) با تأکید بر ضرورت توجه به اصل توحید در تربیت نسل جوان اظهار کرد: تربیت زمانی ارزش واقعی پیدا می‌کند که بتوانیم اصل توحید را در دل جوانان نهادینه کنیم و آنان با تمام وجود باور کنند که همه هستی از آن خداوند است و اراده انسان نیز در طول اراده الهی قرار دارد.
وی با اشاره به آیات قرآن کریم درباره توحید گفت: قرآن کریم از آغاز تا پایان نزول، خداوند را محور اصلی معرفی می‌کند و بر این حقیقت تأکید دارد که همه هستی از آن اوست. حتی خواستن و اراده کردن انسان نیز خارج از اراده الهی نیست؛ خداوند انسان را آفریده و همه افعال او نیز در چارچوب اراده خداوند قرار دارد. بر همین اساس، اطاعت از پیامبر(ص) و اولوالامر نیز در امتداد اطاعت از خداوند معنا پیدا می‌کند و این‌ها در پرتو اصل توحید از یکدیگر جدا نیستند.
کلانتری با اشاره به آیه «إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا» بیان کرد: وقتی توحید در وجود انسان ریشه‌دار شود، استقامت در مسیر حق شکل می‌گیرد و انسان در برابر سختی‌ها دچار انحراف نمی‌شود. حضرت زهرا(س) نیز از همین نقطه حرکت کردند و با خطبه خود به ما آموختند که باید کار تربیتی و تبیینی را از تقویت باور توحیدی آغاز کنیم.
وی ادامه داد: اگر معلمی در دوران فعالیت خود بتواند حتی یک جوان یا کودک را به مرحله‌ای برساند که با تمام وجود خود را در پیشگاه خداوند ببیند و به حقیقت توحید باور داشته باشد، همین اقدام برای ارزشمند شدن تلاش او کافی است. حضرت صدیقه کبری(س) الگویی عملی برای همه انسان‌های حق‌طلب و نمونه‌ای از حرکت در مسیر حق در دشوارترین شرایط هستند.
بصیرت، صبر و شناخت حق؛ سه شرط جهاد تبیین
استاد دانشگاه تهران با اشاره به نقش حضرت زهرا(س) در تبیین حقایق گفت: یکی دیگر از ویژگی‌های خطبه فدکیه، تبیین حقایق و روشنگری در شرایطی است که جامعه با انحراف و تحریف مواجه شده بود. به تعبیر رهبر شهید، حضرت زهرا(س) نمونه برجسته جهاد تبیین هستند و خطبه ایشان الگویی برای این مسئولیت به شمار می‌رود.
وی با بیان اینکه مسیر ترسیم‌شده از سوی حضرت زهرا(س) همچنان ادامه دارد، افزود: امروز میلیون‌ها انسان حق‌طلب در سراسر جهان این مسیر را دنبال می‌کنند و اگر حضرت زهرا(س) با اقدام و روشنگری خود این راه را ترسیم نمی‌کردند، ممکن بود مسیر حق در تاریخ گم شود و جهت دیگری پیدا کند.
کلانتری با تأکید بر ضرورت برخورداری از آگاهی برای حرکت در مسیر جهاد تبیین اظهار کرد: اگر می‌خواهیم از الگوی حضرت زهرا(س) پیروی کنیم و به فرمان رهبر شهید درباره واجب بودن جهاد تبیین عمل کنیم، باید پیش از هر چیز خودمان آگاهی لازم را داشته باشیم.
وی با استناد به سخنی از امیرالمؤمنین(ع) مبنی بر اینکه این علم را جز صاحبان بصیرت، صبر و شناخت جایگاه حق نمی‌توان بر دوش کشید، گفت: کسی که می‌خواهد در مسیر حق و پشت سر ولی خدا حرکت کند، باید سه ویژگی داشته باشد؛ نخست بصیرت، دوم صبر و بردباری و سوم شناخت مواضع حق. اگر فردی بصیرت داشته باشد اما از علم و آگاهی برخوردار نباشد، یا بصیرت و علم داشته باشد اما صبر نداشته باشد، در این مسیر با مشکل مواجه می‌شود. برخورداری از هر سه ویژگی برای حرکت درست در مسیر حق ضروری است.
ضرورت مطالعه و آمادگی علمی معلمان
تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) با اشاره به مسئولیت معلمان در تربیت نسل آینده گفت: معلمی که می‌خواهد انسان تربیت کند، اگر از دانش و آگاهی کافی برخوردار نباشد، نمی‌تواند در این مسیر موفق عمل کند و حتی ممکن است به جای پاسخگویی به شبهات، زمینه ایجاد ابهام و تردید بیشتر را فراهم کند. پاسخ‌های سست و غیرمستدل به پرسش‌ها می‌تواند موجب فاصله گرفتن افراد از دین شود؛ بنابراین کسی که مسئولیت تبیین و تربیت را بر عهده می‌گیرد، باید از نظر علمی آماده باشد.
وی با اشاره به اهمیت استمرار مطالعه و پژوهش در زندگی امام خمینی(ره) و رهبر شهید بیان کرد: یکی از ویژگی‌های این دو شخصیت، رها نکردن مطالعه و تحقیق بود. رهبر شهید حتی در سنین بالای ۸۰ سالگی نیز بر مطالعه مستمر تأکید داشتند و در دیدارهای دانشجویی به میزان مطالعه خود اشاره می‌کردند.
کلانتری افزود: ایشان در بیان بخشی از زندگی خود گفته بودند که در حدود ۴۰ سالگی بیش از هزار نسخه از رمان‌های معروف جهان را مطالعه کرده‌اند. این میزان مطالعه نشان می‌دهد که حرکت در مسیر حق، تبیین درست معارف و هدایت جامعه به دانش و تحقیق مستمر نیاز دارد.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد: معلمان و همه علاقه‌مندان به مسیر حق با تأسی به حضرت فاطمه زهرا(س)، امام خمینی(ره) و رهبر شهید بتوانند این راه را ادامه دهند و در مسیر بندگی، اخلاص و پیروی از اهل بیت عصمت و طهارت(ع) گام بردارند.
انتهای پیام
