به گزارش ایسنا، حجت‌الاسلام والمسلمین هادی سروش در مراسم عزاداری شب شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) با اشاره به جایگاه خطبه فدکیه در میان آثار به‌جامانده از آن حضرت اظهار کرد: یکی از یادگارهای جاودانه حضرت زهرا(س)، خطبه نورانی ایشان است که چند روز پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) در مسجدالنبی و در جمع مسلمانان اعم از مهاجرین و انصار ایراد شد. این خطبه از نظر واژگان و محتوا، هم‌سنگ خطبه‌های امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه است.
وی با بیان اینکه در سال‌های اخیر تلاش کرده است در ایام فاطمیه به تبیین بخش‌هایی از خطبه فدکیه بپردازد، افزود: حضرت زهرا(س) در بخشی از این خطبه می‌فرمایند «نصب منکم علی هزل المداع، و وخز السنان فی الحشا»؛ این فراز به معنای تحمل سخت‌ترین مصائب و فرو رفتن نیزه به حساس ترین نقطه بدن یعنی قلب انسان است.
این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: حضرت زهرا(س) با این تعبیر، شدت مصیبتی را که پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) بر اهل‌بیت(ع) وارد شد، بیان می‌کنند؛ مصیبتی که آن حضرت از آن به شکستن استخوان‌ها و فرو رفتن نیزه در قلب تعبیر می‌کنند. این بیان نشان می‌دهد که چه اندازه شرایط پیش‌آمده برای خاندان پیامبر(ص) دشوار و تحمل آن سنگین بوده است.
مصیبت‌ها و فتنه‌ها دو شکل از سختی‌های زندگی هستند
حجت الاسلام والمسلمین سروش با تقسیم حوادث تلخ زندگی به دو دسته مصیبت‌ها و فتنه‌ها تصریح کرد: انسان در زندگی با دو نوع دشواری مواجه می‌شود؛ بخشی از این دشواری‌ها مصیبت‌هایی مانند مشکلات اقتصادی، بیماری، از دست دادن سلامتی و مرگ عزیزان است و بخش دیگر به فتنه‌ها، آشوب‌ها و اختلافاتی بازمی‌گردد که ممکن است در خانواده، محیط کار، میان دوستان و حتی در سطح جامعه ایجاد شود.
وی با اشاره به آیه ۱۵۵ سوره بقره گفت: خداوند در این آیه می‌فرماید: «وَلَنَبْلُوَنَّکُم بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ»؛ یعنی انسان‌ها با ترس، گرسنگی، مشکلات اقتصادی، از دست دادن اموال، آسیب‌های جانی و دیگر دشواری‌ها مورد آزمایش قرار می‌گیرند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به ادامه آیه و عبارت «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ» اظهار کرد: خداوند به صابران بشارت داده است؛ کسانی که هنگام مواجهه با مصیبت‌ها، با ایمان و صبر می‌گویند ما از آن خداییم و به سوی او بازمی‌گردیم.
وی در ادامه با اشاره به آیه ۳۵ سوره انبیاء درباره فلسفه وجود مصیبت‌ها و دشواری‌ها در زندگی انسان گفت: این مشکلات زمینه بازگشت انسان به سوی خداوند را فراهم می‌کنند. اگر زندگی بشر کاملاً خالی از سختی و گرفتاری بود و همه شرایط مانند بهشت فراهم می‌شد، چه چیزی می‌توانست مانع طغیان انسان شود؟
فتنه‌گری می‌تواند از اختلاف خانوادگی تا آشوب اجتماعی گسترش یابد
وی در ادامه با تأکید بر اینکه فتنه صرفاً به آشوب‌های سیاسی محدود نمی‌شود، اظهار کرد: فتنه می‌تواند از یک اختلاف ساده میان دو نفر آغاز شود و به اختلاف میان دو خانواده، دو طایفه، دو شریک یا حتی در یک محیط اداری و اجتماعی گسترش پیدا کند. گاهی یک تماس تلفنی یا سخنی که از روی حسادت، عداوت یا حتی شوخی گفته می‌شود، می‌تواند زندگی یک خانواده را با مشکل مواجه کند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به دو آیه ۱۹۱ و ۲۱۷ سوره بقره درباره فتنه افزود: در آیه ۱۹۱ تعبیر «الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ» و در آیه ۲۱۷ تعبیر «الْفِتْنَةُ أَکْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ» آمده است. در آیه نخست از شدیدتر بودن فتنه نسبت به قتل و در آیه دوم از بزرگ‌تر بودن آن سخن گفته شده است.
سروش با تأکید بر ضرورت مراقبت از گفتار و رفتار افراد در مواجهه با اختلافات و منازعات گفت: باید مراقب باشیم که در خانواده، میان اقوام، دوستان، همسایگان، مسجد، حسینیه و محیط کار با سخنان و موضع‌گیری‌های خود به ایجاد فتنه دامن نزنیم. گاهی یک کلام، قضاوت، تأیید یا تحریک می‌تواند آتش اختلاف را شعله‌ورتر کند.
توصیه امیرالمؤمنین(ع) درباره نحوه مواجهه با فتنه‌ها
وی با اشاره به نخستین حکمت نهج‌البلاغه خاطرنشان کرد: امیرالمؤمنین(ع) در نخستین کلمه قصار نهج‌البلاغه می‌فرمایند: «کُنْ فِی الْفِتْنَةِ کَابْنِ اللَّبُونِ، لَا ظَهْرٌ فَیُرْکَبَ وَلَا ضَرْعٌ فَیُحْلَبَ»؛ یعنی در هنگام فتنه مانند بچه‌شتر باش که نه پشتی دارد تا بر آن سوار شوند و نه شیری دارد تا از آن بدوشند.
این استاد حوزه علمیه توضیح داد: مقصود امیرالمؤمنین(ع) این است که در زمان فتنه، انسان باید خود را از میدان اختلاف و آشوب کنار بکشد و به آن دامن نزند. البته اگر امکان اصلاح اختلاف و برقراری صلح وجود دارد، باید برای اصلاح ذات‌البین تلاش کرد، اما اگر امکان اصلاح فراهم نیست، نباید وارد فتنه شد.
حضرت زهرا(س) هم مصیبت رحلت پیامبر(ص) و هم فتنه‌های پس از آن را تحمل کردند
حجت الاسلام و المسلمین سروش با اشاره به شرایط حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: حضرت زهرا(س) هر دو شکل از حوادث تلخ را تجربه کردند؛ از یک سو مصیبت رحلت پدر بزرگوارشان و از سوی دیگر فتنه‌ها و حوادثی که پس از رحلت پیامبر(ص) در جامعه اسلامی رخ داد.
وی با بیان اینکه حضرت زهرا(س) در چنین شرایطی بر صبر تأکید داشتند، افزود: این الگو برای زندگی امروز ما نیز قابل استفاده است. ما نیز در زندگی خانوادگی، اقتصادی و اجتماعی با مشکلات و مصیبت‌هایی مواجه می‌شویم و باید از سیره اهل‌بیت(ع) برای عبور از این شرایط درس بگیریم.
این استاد حوزه علمیه در ادامه به خطبه ۲۲ نهج‌البلاغه و سخنان امیرالمؤمنین(ع) هنگام دفن پیکر حضرت زهرا(س) اشاره کرد و گفت: امیرالمؤمنین(ع) در خطاب به پیامبر اکرم(ص) درباره شهادت حضرت زهرا(س) می‌فرمایند: «قَلَّ یَا رَسُولَ اللَّهِ عَنْ صَفِیَّتِکَ صَبْرِی»؛ یعنی ای رسول خدا، صبر من در فراق دختر برگزیده شما اندک شده است.
حجت الاسلام و المسلمین سروش ادامه داد: این تعبیر نشان می‌دهد که مصیبت شهادت حضرت زهرا(س) تا چه اندازه برای امیرالمؤمنین(ع) سنگین بوده است. ایشان در ادامه به مصیبت رحلت پیامبر(ص) اشاره می‌کنند و می‌فرمایند آن مصیبت پیشین، تحمل این مصیبت را برایشان تا اندازه‌ای ممکن کرده است.
وی با اشاره به خطبه ۲۳۵ نهج‌البلاغه نیز اظهار کرد: امیرالمؤمنین(ع) هنگام غسل و آماده‌سازی پیکر پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «لَقَدِ انْقَطَعَ بِمَوْتِکَ مَا لَمْ یَنْقَطِعْ بِمَوْتِ غَیْرِکَ»؛ یعنی با رحلت شما چیزی از من جدا شد که با مرگ هیچ‌کس دیگری چنین اتفاقی نخواهد افتاد.
این استاد حوزه علمیه با بیان اینکه امیرالمؤمنین(ع) حتی در اوج مصیبت نیز مراقب ایمان و باورهای خود بودند، افزود: در سخنان ایشان هنگام دفن حضرت زهرا(س) نکته مهمی وجود دارد؛ اینکه مبادا کسی تصور کند ماندن یا برخاستن ایشان از کنار قبر همسرشان ناشی از ضعف ایمان یا سستی در باورهای دینی است.
در سخت‌ترین شرایط نیز نباید اجازه دهیم ایمان ما آسیب ببیند
وی در ادامه با تأکید بر اینکه مهم‌ترین درس سیره اهل‌بیت(ع) حفظ ایمان در شرایط دشوار است، گفت: پرسش اساسی این است که آیا ما در مواجهه با مصیبت‌ها، مشکلات اقتصادی، بیماری‌ها و فتنه‌های اجتماعی مراقب باورها و اعتقادات خود هستیم؟
وی ادامه داد: اگر انسان در مواجهه با مشکلات زندگی، چه در محیط خانواده و چه در جامعه، حتی یک بار بگوید «پس خدا کجاست؟»، باید در ایمان و معرفت خود تجدیدنظر کند و از سیره علی(ع) و فاطمه زهرا(س) درس بگیرد.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به آیه چهارم سوره بلد، «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِی کَبَدٍ»، خاطرنشان کرد: سختی و رنج از واقعیت‌های زندگی انسان است و هیچ نقطه‌ای از دنیا را نمی‌توان یافت که در آن مصیبت، ناراحتی و دشواری وجود نداشته باشد؛ تنها شکل و نوع این مشکلات متفاوت است.
سروش در پایان با تأکید بر ضرورت مراقبت از دستاوردهای معنوی و اعتقادی انسان در شرایط دشوار اظهار کرد: باید مراقب باشیم که در حوادث تلخ روزگار، ایمان، عبادت‌ها و معنویاتی که در طول سال‌ها به دست آورده‌ایم، مورد سرقت شیطان قرار نگیرد. درس امشب از سیره حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع) این است که حتی در سخت‌ترین مصیبت‌ها نیز نباید اجازه دهیم ایمان و باورهای ما آسیب ببیند.
انتهای پیام
