سیدمهدی صدری، شنبه ۲۳ آبان در چهاردهمین جلسه میز شورای راهبردی گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با موضوع گردشگری ورزشی اظهار کرد: موضوع گردشگری ورزشی همواره از جمله مباحث مورد توجه بوده و شخص استاندار نیز، به موضوع میزبانی رویدادهای ورزشی توجه دارند. استان اصفهان از نظر ظرفیت میزبانی رویدادهای ورزشی، در مقایسه با سایر استان‌ها عملکرد و توانمندی قابل توجهی دارد.
وی افزود: مطالعه مشترک میان اداره‌کل ورزش‌وجوانان و جهاد دانشگاهی در سال ۱۴۰۴ با موضوع ظرفیت‌سنجی و تدوین راهبردهای توسعه گردشگری ورزشی انجام شد. امیدواریم با ارائه مجموعه این مطالعات و گزارش‌ها، بتوانیم از نتایج طرح برای رفع دغدغه‌های موجود استفاده کنیم و زمینه بهبود وضعیت گردشگری ورزشی استان در آینده را فراهم آوریم.
مدیرکل ورزش‌وجوانان استان اصفهان خاطرنشان کرد: زمانی که از میزبانی رویدادهای ورزشی یا گردشگری در حوزه ورزش صحبت می‌شود، باید توجه داشت که در وهله نخست، میزبانی هزینه‌های قابل توجهی را به‌همراه دارد؛ با این حال، برگزاری این رویدادها می‌تواند به دنبال خود اتفاقات ارزشمندی را در حوزه گردشگری رقم بزند. در این زمینه، طی دو سال اخیر و با وجود برگزاری رویدادهای مختلف، مجموعه ورزش استان تا حد زیادی تنها بوده است. طبیعتاً اگر قرار باشد این ظرفیت با وجود همه ارزشمندی‌ها و فرصت‌هایی که ایجاد می‌کند، تداوم داشته باشد و توسعه پیدا کند، به مشارکت و همراهی سایر دستگاه‌ها نیاز خواهد داشت. امیدوارم با استفاده از نتایج مطالعات انجام شده و همکاری دستگاه‌های مرتبط، دغدغه‌های موجود در مسیر توسعه گردشگری ورزشی برطرف شود و استان اصفهان بتواند از ظرفیت‌های خود در این زمینه بیش از گذشته بهره‌مند شود.
انسجام مدیریتی، مهم‌ترین نیاز گردشگری ورزشی اصفهان است
ایمانه پورمعزی، رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان اصفهان اظهار کرد: طرح «ظرفیت‌سنجی و راهبردهای توسعه گردشگری ورزشی استان اصفهان» بر اساس یافته‌های پژوهشی اداره‌کل ورزش‌وجوانان و دانشگاه تهیه شده و در کنار آن، ظرفیت‌ها و برنامه‌های اجرایی ۵۲ هیئت ورزشی استان در سال نیز مورد استفاده قرار گرفته است که می‌تواند کمک مؤثری به توسعه گردشگری ورزشی اصفهان کند.یکی از موضوعات مهم برگزاری رویدادهای گردشگری به میزبانی دستگاه‌های اجرایی مختلف در طول سال است؛ رویدادهایی که در بسیاری از موارد استمرار ندارند. با این حال، اداره‌کل ورزش‌وجوانان ازجمله مجموعه‌هایی است که فعالیت‌های آن در طول سال به‌صورت مستمر جریان دارد و می‌تواند نقش مؤثری در تداوم رویدادهای گردشگری ورزشی ایفا کند.
وی افزود: مسئله اصلی گردشگری ورزشی اصفهان، کمبود ظرفیت نیست. از نظر ساختاری، امکانات اقامتی و زیرساختی، ظرفیت قابل توجهی در استان داریم و در برخی بخش‌ها نیز در بین استان‌های برخوردار کشور قرارداریم؛ اما مهم‌ترین مسئله، نبود انسجام مدیریتی در حوزه گردشگری ورزشی است. همین مسئله موجب شده است ظرفیت‌های گردشگری ورزشی اصفهان به جایگاه واقعی خود نرسد. بنابراین، بحران اصلی در این حوزه به مدیریت، تعیین اولویت‌ها و نحوه سرمایه‌گذاری مربوط می‌شود. البته سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های اقامتی و خدماتی نیز باید مورد توجه قرار گیرد، اما نباید فراموش کنیم که زیرساخت‌های ورزشی استان برای برگزاری رویدادهای مختلف، در سطح کشور از جایگاه مناسبی برخوردار است.
رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان اصفهان خاطرنشان کرد: راهبرد اصلی ما، اتخاذ رویکردی تهاجمی در برندسازی اصفهان به‌عنوان مقصد چهار فصل گردشگری ورزشی است؛ به‌گونه‌ای که بتوانیم با اتکا به رویدادهای کشوری و بین‌المللی، زمینه حضور گردشگران و ورزشکاران را فراهم کنیم. گردشگری ورزشی اصفهان در حال حاضر بیشتر بر جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی متکی است، در حالی که گونه‌های مکمل گردشگری ورزشی می‌توانند نقش بسیار مؤثری در توسعه این بخش داشته باشند.
پورمعزی گفت: افرادی که با هدف گردشگری تاریخی و فرهنگی به اصفهان سفر می‌کنند، معمولاً مدت اقامت کوتاهی دارند و با فرارسیدن فصل سرد سال نیز تعداد گردشگران کاهش پیدا می‌کند، اما گردشگری ورزشی از معدود ظرفیت‌هایی است که می‌تواند در تمام طول سال فعال باشد. حتی اگر در اصفهان با بارش شدید برف مواجه شویم، در صورت برگزاری مسابقات کشوری رشته‌هایی مانند هندبال یا والیبال، ورزشکاران و همراهان آن‌ها از سراسر کشور به استان سفر می‌کنند. این ویژگی یکی از مزیت‌های مهم ورزش در مسیر توسعه گردشگری پایدار اصفهان است.
وی یادآور شد: یکی از دلایلی که موجب شده گردشگران، چه در حوزه ورزش و چه در سایر بخش‌ها، مدت‌زمان محدودی در اصفهان حضور داشته باشند، نبود محصولات متنوع گردشگری است. پیشنهاد ما این است که به سمت تنوع‌بخشی به گردشگری ورزشی حرکت کنیم. نباید گردشگری ورزشی را صرفاً به حضور تماشاگران یا ورزشکارانی محدود کنیم که برای تماشای مسابقات لیگ فوتبال و والیبال به اصفهان می‌آیند. باید کمپ‌ها و مجموعه‌های تفریحی ورزشی را در نقاط مختلف استان توسعه دهیم تا این ظرفیت بتواند در چهار فصل سال گردشگر جذب کند و رویدادهای ورزشی به محرکی برای ایجاد درآمد پایدار در مناطق مختلف تبدیل شوند.
ورزنه، گردشگری سلامت و ظرفیت‌های چهارگانه طبیعی
رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان اصفهان تأکید کرد: در منطقه ورزنه می‌توان تورهای سافاری، شترسواری و آفرود برگزار کرد. این فعالیت‌ها می‌توانند در کنار سایر ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری استان، زمینه جذب گردشگران بیشتری را فراهم کنند. یکی از حلقه‌های مفقوده گردشگری اصفهان، ارتباط میان گردشگری ورزشی و گردشگری سلامت است. در بخش گردشگری روستایی در کشور پیشتاز هستیم.
پورمعزی گفت: یکی از مزیت‌های کم‌نظیر اصفهان، برخورداری از چهار پهنه طبیعی متفاوت است که امکان فعالیت ورزشی در رشته‌های متنوع را فراهم می‌کند. در پهنه زاگرس و مناطق مرتفع می‌توان رشته‌هایی مانند پیمایش، کوهنوردی و فعالیت‌های مرتبط با طبیعت را توسعه داد. در مناطق کویری نیز ظرفیت‌هایی مانند سافاری، اسکی روی شن، آفرود و شترسواری وجود دارد. در مناطق آبی و رودخانه‌ای نیز می‌توان رشته‌هایی مانند قایقرانی و کایاک را دنبال کرد و در مناطق باغی و طبیعی نیز زمینه مناسبی برای توسعه ورزش‌های طبیعت‌محور فراهم است.
وی ادامه داد: هیئت انجمن‌های ورزشی استان برای نخستین بار درصدد برگزاری یک رویداد در رشته اسکی روی شن است که می‌تواند به معرفی ظرفیت‌های کویری اصفهان کمک کند. برای استفاده از ظرفیت‌های آبی و کوهستانی، باید موضوعاتی مانند نظارت آب منطقه‌ای بر فعالیت قایق‌ها، تأمین تجهیزات نجات به‌صورت مستقل و ظرفیت‌سنجی پناهگاه‌ها مورد توجه قرار گیرد. در بررسی‌های انجام‌شده، این الزامات مدیریتی نیز به‌عنوان بخشی از نیازهای توسعه گردشگری ورزشی استان مطرح شده‌اند.
رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان اصفهان اضافه کرد: هیئت‌های ورزشی آبی استان از قطب‌های کشور محسوب می‌شوند و امسال نیز برای نخستین‌بار در کشور، المپیاد بازی‌های آبی ساحلی با حضور پنج هزار شرکت‌کننده در چادگان برگزار شد. اگر زاینده‌رود از وضعیت مناسبی برخوردار بود، ورزش‌های رودخانه‌ای می‌توانستند در اولویت نخست توسعه گردشگری ورزشی اصفهان قرار بگیرند، اما با توجه به وضعیت فعلی رودخانه، این ظرفیت در اولویت هفتم قرار گرفته است. در بخش ورزش‌های بومی و آیینی، رشته‌هایی مانند چوگان و بازی‌های محلی ظرفیت بسیار خوبی برای جذب گردشگر دارند. همچنین در آذر، هیئت انجمن‌های ورزشی استان درصدد برگزاری یک رویداد است که می‌تواند به معرفی بیشتر این ظرفیت‌ها کمک کند.
پورمعزی درباره ظرفیت‌های کویری استان نیز گفت: تپه‌های شنی ورزنه و مناطق کویری مانند مصر از ظرفیت‌های مهم اصفهان برای توسعه ورزش‌های هیجانی برخوردارند. برگزاری کمپ‌های تیم‌های ملی فوتبال و والیبال ساحلی در این مناطق نیز نشان‌دهنده قابلیت‌های موجود است. می‌توان در این مناطق رویدادهایی با محوریت رشته‌هایی مانند سافاری، آفرود، موتورکراس، شترسواری و اسکی روی شن برگزار کرد. این برنامه‌ها در صورت اجرای مستمر می‌توانند به یکی از محصولات جذاب گردشگری ورزشی استان تبدیل شوند.
ضرورت توسعه میزبانی مسابقات ملی و بین‌المللی
وی افزود: اصفهان از زیرساخت‌های تخصصی مناسبی برای برگزاری رویدادهای ملی برخوردار است و باید از این ظرفیت به شکل مطلوب‌تری استفاده کنیم. در بخش زیرساخت‌های تخصصی، ظرفیت‌هایی مانند امکانات استاندارد پرش و برگزاری جشنواره‌های زیبایی اسب و همچنین مجموعه‌های ورزشی بزرگی مانند ورزشگاه نقش جهان برای میزبانی مسابقات بین‌المللی فوتبال وجود دارد. پیست اسکی فریدون‌شهر نیز یکی دیگر از زیرساخت‌های مهم استان در حوزه ورزش‌های زمستانی است.
رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان اصفهان خاطرنشان کرد: اصفهان هر سال میزبان مسابقات کشوری و بین‌المللی متعددی است و برای استفاده بهتر از این فرصت‌ها باید از مدت‌ها قبل، رویدادهای مورد نظر مشخص و برنامه‌ریزی‌های لازم انجام شود. در این مسیر، همکاری دستگاه‌های مختلف برای فعال‌سازی ظرفیت شهرها و جذب تیم‌های خارجی به‌منظور برگزاری اردوهای تمرینی اهمیت زیادی دارد. باید برای افرادی که به‌منظور حضور در مسابقات به اصفهان سفر می‌کنند، بسته‌های کامل سفر طراحی کنیم. این بسته‌ها باید موضوعاتی مانند اقامت، حمل‌ونقل، بازدید از جاذبه‌های شهری و استفاده از ظرفیت تورهای گردشگری را در بر بگیرد.
پورمعزی گفت: چنین موضوعی خارج از حوزه اختیارات اداره‌کل ورزش‌وجوانان استان قرار دارد. اکنون به‌جای حرکت رو به جلو و فراهم کردن خدمات بیشتر برای تیم‌ها و تماشاگرانی که به اصفهان سفر می‌کنند، با یک گام عقب‌گرد مواجه شده‌ایم. دلیل این مسئله نیز افزایش هزینه‌های برگزاری مسابقات کشوری است؛ به‌گونه‌ای که برخی هیئت‌های ورزشی با توجه به شرایط مالی خود، توانایی پذیرش میزبانی این رقابت‌ها را ندارند. در چنین شرایطی، مدت اقامت شرکت‌کنندگان نیز کوتاه‌تر می‌شود و گاهی مسابقات در یک روز برگزار می‌شود. این وضعیت نمی‌تواند اهداف مورد نظر در زمینه توسعه گردشگری محلی و گردشگری استان را محقق کند.
وی ادامه داد: در این زمینه، دیگر صرفاً با تکرار این جمله که صنایع بزرگ باید مسئولیت اجتماعی خود را انجام دهند، نمی‌توان به نتیجه رسید؛ بلکه این مجموعه‌ها باید عملاً وارد میدان شوند و در تأمین هزینه‌های برگزاری رویدادها مشارکت کنند. در غیر این صورت، تعداد مسابقاتی که تا پایان سال برگزار می‌شود، آن‌قدر کاهش پیدا می‌کند که دیگر حتی استفاده از ظرفیت‌های میراث فرهنگی برای طراحی تورهای گردشگری نیز پاسخگوی اهداف مورد نظر نخواهد بود. در بخش موانع اقتصادی و سیاسی، تورم و افزایش هزینه تجهیزات تخصصی ورزشی یکی از مشکلات مهم است.
زیرساخت‌های اقامتی و درآمدزایی برای جامعه محلی
رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان اصفهان اظهار کرد: در بخش موانع فیزیکی و زیرساختی، سرانه ورزشی استان اصفهان متأسفانه حدود نیم مترمربع است که بر اساس آمار سال ۱۴۰۴، حتی از میانگین کشوری نیز پایین‌تر قرار دارد. فرسودگی برخی تجهیزات و زیرساخت‌هایی که قدمت آن‌ها به ۴۰ تا ۵۰ سال می‌رسد. اداره‌کل ورزش‌وجوانان، حتی یک خوابگاه مستقل برای اسکان شرکت‌کنندگان در مسابقات ورزشی ندارد و همواره ناچار است برای تأمین محل اقامت، از ظرفیت آموزش‌وپرورش استفاده کند. خشکسالی و وضعیت زاینده‌رود نیز یکی دیگر از موانع مهم فیزیکی در مسیر توسعه گردشگری ورزشی استان است.
پورمعزی گفت: یکی از مهم‌ترین مشکلات، فقدان متولی واحد در حوزه گردشگری ورزشی است. نگاه صرفاً دولتی به باشگاه‌ها و مدیریت جزیره‌ای در بخش‌های مختلف، مشکلاتی را در مسیر توسعه این حوزه ایجاد کرده است. در برخی موارد از ظرفیت و دانش فنی هیئت‌های ورزشی استفاده نمی‌شود و فعالیت‌های تخصصی ورزشی در سایر دستگاه‌ها و مجموعه‌ها انجام می‌گیرد، بدون اینکه اداره‌کل ورزش‌وجوانان در جریان کامل آن قرار داشته باشد. این مسئله نشان‌دهنده ضرورت هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های مسئول است. محدودیت‌های سلیقه‌ای و تعطیلی ناگهانی مجموعه‌های ورزشی و تفریحی ازجمله مشکلاتی هستند که می‌توانند سرمایه‌گذاری در این حوزه را با مخاطره مواجه کنند.
وی افزود: راهکار پیشنهادی، حرکت به سمت مدیریت مشارکتی است؛ بدین معنا که اداره‌کل ورزش‌وجوانان، اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، بخش خصوصی، صنایع بزرگ، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و رسانه‌ها باید به‌صورت مشترک برای توسعه گردشگری ورزشی اقدام کنند. چهار فصل بودن استان و قابلیت میزبانی رویدادهای ورزشی از مهم‌ترین نقاط قوت اصفهان است. در مقابل، فقدان متولی واحد و کوتاه بودن مدت اقامت گردشگران از جمله نقاط ضعف محسوب می‌شوند.
رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان اصفهان درباره ظرفیت ورزش‌های روستایی و بومی تأکید کرد: در این بخش می‌توان برنامه‌هایی مانند شتردوانی، جشنواره‌های عشایری، بازی‌های بومی و محلی، تیراندازی سنتی، سافاری و سایر فعالیت‌های طبیعت‌محور را برگزار کرد. برگزاری رویداد اسکی روی شن در ماه آینده نیز در دستور کار قرار دارد. همچنین طرح چهار میدان با محوریت برگزاری رویدادهای دوومیدانی و دو ماراتن نیمه‌حرفه‌ای، ازجمله برنامه‌هایی است که قرار است با همکاری هیئت مربوطه تا پایان سال اجرایی شود.
آمار میزبانی رویدادهای ورزشی در اصفهان
پورمعزی گفت: در سال ۱۴۰۴، استان اصفهان میزبان ۸۴۵ مسابقه کشوری با حضور حدود ۱۰۰ هزار نفر بود. در شش‌ماه نخست سال ۱۴۰۵ نیز ۲۵۱ مسابقه کشوری با حضور حدود ۴۵ هزار نفر در استان برگزار شده است. در سال ۱۴۰۴، اصفهان میزبان ۲۸ رویداد بین‌المللی بود که در مجموع حدود دو هزار نفر در آن‌ها حضور داشتند. همچنین المپیاد بازی‌های آبی ساحلی با حضور پنج هزار شرکت‌کننده در ۴۷ رشته در چادگان برگزار شد و المپیاد جام پرچم نیز با حضور سه هزار نفر، زمینه حضور تعداد قابل توجهی از شرکت‌کنندگان را در استان فراهم کرد.
وی درباره جشنواره‌های بومی و محلی افزود: تا پایان سال ۱۴۰۵، برگزاری ۲۷ جشنواره بومی و محلی در دستور کار قرار دارد که پیش‌بینی می‌شود حدود ۲۷ هزار نفر در این رویدادها حضور پیدا کنند. برگزاری این برنامه‌ها در شهرستان‌های مختلف، فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری مناطق استان در سطح ملی فراهم می‌کند؛ چراکه هر بار یکی از شهرستان‌های اصفهان از طریق شبکه‌های ملی معرفی می‌شود و ظرفیت‌های گردشگری آن در معرض دید مردم قرار می‌گیرد.
رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان اصفهان اظهار کرد: انعقاد تفاهم‌نامه سه‌جانبه میان دستگاه‌های متولی ورزش، میراث فرهنگی و شهرداری برای برگزاری رویدادها در محدوده آثار تاریخی و حریم زاینده‌رود ضروری به‌نظر می‌رسد. پیشنهاد می‌کنیم رویداد المپیاد بازی‌های آبی ساحلی در چادگان به یک برنامه ملی و هفت‌ساله تبدیل شود تا بتوانیم با استمرار آن، ظرفیت‌های ورزشی و گردشگری منطقه را بیش از گذشته معرفی کنیم. تاکنون از ظرفیت شهرهای خواهرخوانده اصفهان به شکل مطلوب در حوزه گردشگری ورزشی استفاده نشده است و امیدواریم با شکل‌گیری این همکاری‌ها، بتوانیم زمینه جذب تیم‌های خارجی و برگزاری اردوهای تمرینی و رویدادهای بین‌المللی را فراهم کنیم و همچنین با همکاری دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی، صنایع بزرگ و مجموعه‌های مرتبط، پیشنهادهای مطرح‌شده به مصوبات اجرایی تبدیل شود و گردشگری ورزشی اصفهان بتواند جایگاه متناسب با ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی و ورزشی این استان را به‌دست آورد.
انتهای پیام
