حجت‌الاسلام‌والمسلمین ابراهیم کلانتری یکشنبه ۲۴ آبان‌ماه ۱۴۰۵، در آیین رونمایی از کتاب «خونی که از چراغ می‌چکید» که همزمان با روز کتاب، کتابخوانی و کتابداری در تالار شهید آیت‌الله دستغیب حرم مطهر شاهچراغ(ع) برگزار شد، بر نقش نشست‌های نقد و بررسی کتاب در تقویت فرهنگ مطالعه تأکید کرد و گفت: برگزاری جلساتی از این دست، یک خدمت فرهنگی به جامعه و یکی از راه‌های از بین بردن سهل‌انگاری در مطالعه است.
وی با اشاره به ظرفیت ادبیات داستانی در انتقال مفاهیم تاریخی، فلسفی و دینی اظهار کرد: رمان صرفاً قصه و سرگرمی نیست، بلکه می‌تواند بیانگر حکمت، درس، فلسفه، عرفان و واقعیت‌های تاریخی باشد.
تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) با اشاره به پرداختن به زندگی حضرت احمدبن‌موسی‌الکاظم(ع) در قالب رمان گفت: حضرت سیدالسادات الاعاظم، امین ولایت، حقیقتاً در تاریخ اسلام و تشیع و نزد ایرانیان جایگاهی کم‌نظیر دارند. رمان یکی از ابزارهای هنری جذاب، مؤثر و گویا برای معرفی شخصیت این امامزاده جلیل‌القدر است.
کلانتری افزود: رمان قصه‌ای ساختگی نیست، بلکه بیان احساس درونی یک فرد درباره واقعیت‌های اجتماعی و تاریخی است. هنگامی که این واقعیت‌ها از وجود یک نفر تراوش می‌کند، تأثیرگذار می‌شود. برای مثال، وقتی انسان رمانی را مطالعه می‌کند، ممکن است در پایان متوجه شود که به‌صورت ناخودآگاه نگاه و بینش نویسنده را پذیرفته است و این موضوع اهمیت زیادی دارد.
ظرفیت رمان در انتقال مفاهیم فلسفی و تاریخی
استاد دانشگاه تهران با اشاره به بیان مفاهیم پیچیده فلسفی در قالب رمان اظهار کرد: در عصر حاضر، مفاهیم بسیار سنگین فلسفی را نیز در قالب رمان بیان می‌کنند. برای نمونه، کتاب «دنیای سوفی» اثر یوستین گردر، نویسنده نروژی، یک رمان فلسفی است که تاریخ فلسفه را با زبانی ساده برای نوجوانان تشریح می‌کند و تاکنون به ۵۹ زبان ترجمه شده است. این اثر علاوه بر نوجوانان، توجه بزرگسالان را نیز به خود جلب کرده است.
وی ادامه داد: نویسنده این کتاب که فیلسوف الهیات است، با هنرمندی تاریخ فلسفه غرب را در قالب ادبیات رمان و به زبانی متناسب با درک عموم مردم بیان کرده است. تاریخ فلسفه غرب از سوی نویسندگان دیگر نیز در چندین جلد منتشر و به فارسی ترجمه شده است، اما این آثار به اندازه‌ای سنگین و پیچیده‌اند که فهم آن‌ها برای عموم مردم آسان نیست؛ در حالی که یوستین گردر همین موضوع را در قالب رمان به شکلی زیبا روایت کرده است.
کلانتری بیان کرد: رمان قصه و سرگرمی نیست، بلکه بیان حکمت، درس و واقعیت‌های تاریخی است و می‌تواند حامل مفاهیم فلسفی و عرفانی باشد. کتابی که درباره زندگی حضرت احمدبن‌موسی‌الکاظم(ع) نوشته شده، بسیار مهم و قابل تقدیر است و شایسته است این حرکت ادامه پیدا کند؛ این یک اقدام ارزشمند است که همه باید قدردان آن باشند.
نقد غلبه تخیل بر واقعیت در رمان «خونی که از چراغ می‌چکید»
استاد دانشگاه تهران در ادامه به ویژگی‌های کتاب «خونی که از چراغ می‌چکید» پرداخت و گفت: ادبیاتی که برای نسل جدید به کار گرفته می‌شود، اهمیت زیادی دارد. این کتاب هم از نظر حجم و تعداد صفحات اثری مفید است و هم از نظر روانی متن، خوش‌خوان است. همچنین هنر چهره‌پردازی از شخصیت حضرت احمدبن‌موسی(ع) در آن رعایت شده است.
وی در عین حال، یکی از نکات قابل تأمل در این اثر را پیشی گرفتن تخیل از واقعیت دانست و اظهار کرد: در این کتاب، تخیل از واقعیت پیشی گرفته است. با وجود اینکه تخیل یکی از اصول رمان‌نویسی است، نباید واقعیت زیر سایه تخیل گم شود.
کلانتری با بیان اینکه ممکن است کمبود اسناد تاریخی درباره زندگی حضرت احمدبن‌موسی‌الکاظم(ع) در شکل‌گیری این شیوه روایت مؤثر بوده باشد، افزود: شاید دلیل این مسئله در کتاب، نبود اسناد تاریخی کافی درباره زندگی حضرت احمدبن‌موسی‌الکاظم(ع) باشد؛ موضوعی که ممکن است نویسنده را ناگزیر کرده باشد استنباط‌های گوناگون را کنار یکدیگر قرار دهد و به داستان‌پردازی بپردازد.
تولیت آستان مقدس احمدی و محمدی(ع) در پایان با تأکید بر ضرورت استمرار برنامه‌های نقد و بررسی کتاب، از برگزاری نشستی درباره کتاب «آرزو شدی» با موضوع زندگی شهیده کرباسی خبر داد و گفت: این کتاب روایتی مستند از زندگی این بانوی شهیده راه قدس است که بر پایه اسناد، گفته‌ها و مستندات واقعی تدوین شده است.
وی افزود: کتاب «آرزو شدی» نوشته طاهره کوه‌کن است که به‌تازگی به چاپ رسیده است. با توجه به اینکه مدفن این شهیده در حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) قرار دارد، ان‌شاءالله نشستی درباره این کتاب برگزار خواهد شد تا یاد و خاطره ایشان گرامی داشته و زنده نگه داشته شود.
انتهای پیام
