با هدف بررسی چالشها و مشکلات عکاسی خبری در خوزستان، میزگردی در ایسنای خوزستان با حضور جمعی از عکاسان خبری برگزار شد که در این میزگرد برضرورت حمایت از عکاسان، اهمیت آموزش تخصصی، تأمین امنیت شغلی، آشنایی مسئولان باجایگاه عکاسی خبری ولزوم ایجاد ساختاری منسجم برای ساماندهی فعالان این حوزه تاکید شد.
محمد آهنگر، عکاس خبرگزاری فارس خوزستان، در این میزگرد اظهار کرد: در دهه ۹۰ که عکاسی شور و شوق داشت و رسانهها تاثیر بیشتری داشت مثلا حداقل ۱۰ عکاس با ایسنا همکاری میکردند. امروزه تعداد عکاسهای خبری انگشت شمار شده است و روز به روز کمتر میشوند.
علی معرف، عکاس خبرگزاری ایرنا خوزستان با اشاره به وضعیت عکاسی خوزستان گفت: وضعیت مانند ماشین مدل پایینی است که از دهه قبل به جای مانده است و متاسفانه هیچ جایگزینی برای عکاسان خبری و تجهیزات آنها وجود ندارد. در خوشبینانهترین حالت ممکن در خوزستان حدود ۹ عکاس خبری باقی مانده است.
وی ادامه داد: اگر این ۹ نفر حذف شوند، شخص دیگری وجود ندارد که این حوزه را ادامه دهد و خروجی آموزشگاههای عکاسی به سمتی رفته است که عکاسان در حوزههایی فعالیت میکنند که زودتر به نتیجه برسد.

نبود آموزش مناسب برای تربیت عکاسان خبری نوپا
وی ادامه داد: یکی از دلایل کم شدن عکاسان خبری این است که کسی به جمع عکاسان اضافه نمیشود و دلیل دیگر آن خروجی آموزشگاههای عکاسی است که خروجی عکاس خبری در آنها دیده نمیشود. نداشتن انگیزه برای پوشش برنامهها نیز از این مشکلات است. مشکلات جامعه و معیشتی و هزینه خرید و تعمیرات تجهیزات عکاسی میتواند از دلایل کم شدن عکاسان خبری باشد.
در ادامه معرف با اشاره به کم شدن خروجی عکاس خبرنگار از آموزشگاهها اظهار کرد: افرادی که عکاسی آموزش میدهند به جز تعدادی محدود، استاد نیستند و استان خوزستان به دلیل مسائل امنیتی در عکاسی و نداشتن امنیت شغلی اساتید خود را از دست دادهاند. این مشکلات میتواند باعث شود تا عکاسان نوپا در شاخههای دیگری مانند عروسی یا تبلیغاتی فعالیت کنند.نبود آموزش مناسب در خوزستان و به خصوص شهر اهواز باعث تشکیل گروههای نامتعارف در سطح استان توسط ارگانهایی که حوزه عکاسی مربوط به آنها نیست، شده است.

چرا در خوزستان انجمن یا خانه عکاسان وجود ندارد؟
آهنگر اضافه کرد: بر خلاف استانهای دیگر در خوزستان چیزی تحت عنوان خانه عکاسان یا انجمن عکاسان وجود ندارد که خود یک معضل است. این انجمن باید توسط حوزه هنری یا اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان خوزستان تشکیل شود اما اقدام یا حمایتی از سوی آنها دیده نشده است.
وی ادامه داد: این مشکل باعث تشکیل گروه دیگری برای عکاسان در خوزستان شده است. کسی منکر کار آنها نیست و اقدامات خوبی انجام دادهاند؛ برای مثال شرایط عکاسان زن و نگاه مسئولین به آنها با کمک این گروه بهتر شده است اما این گروه هزینه درخواست عضویت دارند. چرا نباید حوزه هنری و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان گروهی تشکیل دهند و چرا عکاس باید هزینه برای عضویت پرداخت کند.
نگاه اشتباه به عکاسان خبرنگار، سد راه فعالان این حوزه
معرف با اشاره به وضعیت عکاسان خبری در مقایسه با دیگر استانها گفت: عکاسهای خبری خوزستان در گذشته نسبت به استانهای دیگر جایگاه بالاتری داشتند. عکاسی خبری در خوزستان هنوز هم حرفی برای گفتن دارد اما در حال محدود شدن است. بعد از اتفاقاتی که در چند سال اخیر رخ داد، وضعیت آن دچار ریزش شد و امروزه عکاسان فریلنسر به صورت مستند و غیر خبری به حوزه وارد شدهاند.
آهنگر در ادامه اضافه کرد: در بحرانهایی که در خوزستان رخ میدهد؛ مانند حادثه متروپل و در تجمعاتی که بعد از جنگ در چهارراه نادری برگزار شد با عکاسان به درستی برخورد نمیشد. دوربین روی دوش عکاس در برنامهها باعث میشود تا به او نگاه منفی و بدبینانه داشته باشند. مقابله با عکاسان و خبرنگاران داخلی باعث میشود تا رسانههای معاند جریان خبر را در دست بگیرند و در خوزستان این مشکل مطرح است.
آهنگر ادامه داد: اگر انجمن عکاسان وجود داشته باشد و ثبت شده باشد، یک نفر به عنوان نماینده عکاسان میتواند برای مثال به راحتی مجوزهای مورد نیاز را دریافت کند و برای هر اقدامی نیاز به پیگیریهای طولانی نباشد. اگر انجمن عکاسان ثبت شده باشد و رئیس انجمن عکاسان شناخته شده باشد، به راحتی میتوان قدمهای بزرگی برداشت.
وی بیان کرد: ندانستن نقش و اهمیت عکاس در حل کردن مسائل استان یکی از مشکلات عکاسان خبرنگار است. پل عنافچه در شهرستان باوی یکی از مشکلات آن شهر بود که مردم باید با قایق از رودخانه رد میشدند. با اینکه در آنجا حضور داشتیم و با عکاسی به ساختن این پل و حل مشکلات مردم آن منطقه کمک کردیم، مردم آنشهر به دلیل عکس گرفتن با سنگ به ما حمله کردند.

میلاد اسماعیلی، عکاس ایسنا با اشاره به شرایط مدیریت در حوزه عکاسی اظهار کرد: در خوزستان مدیر کارآمد که با رسانه آشنایی داشته باشد وجود ندارد. اکثر مشکلاتی که به آن اشاره شد به علت نبودن مدیر و مسئول آشنا با حوزه رسانه است. مدیرها هر سال جابهجا میشوند، با تفکرات جدید وارد میشوند و برنامههای آنها پیاده نمیشود.همچنین وجود گروههای عکاسی در خوزستان در شرایطی که به صورت اصولی کار کنند مفید است. نظر بنده بر پویا و فعال بودن است و علاقهای به فقط حرف زدن و نقد کردن ندارم.
بزرگترین مانع عکاس خبری در خوزستان چیست؟
منا صیافی، عکاس ایسنا اظهار کرد: مردم عادی عکاسی را شغل نمیبینند که این موضوع شامل ارگانها و مسئولان نیز میشود و کلا عکاس را به دید منفی میبینند.
محمد محمدعلیپور، عکاس ایکنا در ادامه اظهار کرد: وقتی به کسی میگویم که رشته عکاسی در مقطع دکترا نیز تدریس میشود، تعجب میکند و برایش این سؤال پیش میآید که عکاسی چیست که بخواهد مقطع دکترا داشته باشد. عکاسی با مشکل فرهنگی روبهرو است و این مشکل از زمانی شروع شد که مردم میتوانستند با گوشی موبایل عکاسی کنند.
معرف بیان کرد: بزرگترین مانع عکاسان خبری کمرنگ شدن ابهت آنها در چند سال اخیر است. اگر در گذشته عکاس خبرنگار به جایی مراجعه میکرد از افراد مسئول حمایت و همکاری بهتری دیده میشد. در گذشته اگر حادثهای رخ میداد و عکاس خبری به محل اتفاق مراجعه میکرد، کسی نمیتوانست مانع او شود. این مشکلات فقط به عکاس خبری محدود نمیشود و شامل تمام دنیای رسانه است.

آیا عکاس خبری از امنیت شغلی برخوردار است؟
صیافی ادامه داد: قبل از اینکه یک پزشک وارد اتاق عمل شود، تمام تجهیزات او آماده است. چرا این نگاه را نباید نسبت به یک عکاس داشت؟ از عکاس خبری انتظار میرود تمام تجهیزات خود را آماده داشته باشد.
آهنگر افزود: عکاسان خبری امنیت شغلی ندارند و اکثر آنها بهصورت پروژهای کار میکنند. اگر بیمار شوند یا نتوانند کار کنند، حقوقی دریافت نمیکنند.
محمدعلیپور بیان کرد: عکاسان خبری بیمه ندارند، حقوق و درآمد ثابت ندارند و مرخصی با حقوق یا حتی امکانات لازم برای آنها فراهم نمیشود اما یک عکاس آتلیه، پول و کرایه تجهیزات خود را دریافت میکند.
چقدر پیش آمده است که یک عکس تاثیرگذار را ثبت کنید، اما به هر دلیلی نتوانید آن را منتشر کنید؟
آهنگر افزود: افراد و مدیرانی هستند که ارزش خبرنگار را درک میکنند و تاثیر آن را متوجه هستند. اگر عکاس را در جایی نگه دارند یعنی مانع عکاسی وی شوند، این افراد اقدام میکنند تا عکاس بتواند وارد فضا شده و به عکاسی خود ادامه دهد. یک مثال از این افراد، سردار حاجتی، مدیرکل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس خوزستان است.
اسماعیلی بیان کرد: از اعتراضات شرکت نفت عکسبرداری کردم. مسئول مربوط در این شرایط عکس را خودش منتشر کرد و در شرایط مناسب درباره آن توضیح داد. مدیر و مسئول مناسب میتواند جایگاه عکاس خبری را بالا برده یا پایین بیاورد.
صیافی گفت: مطالبه اصحاب رسانه و بهخصوص عکاسان خبری این است که مساله عکاسی را امنیتی نکنند، به آنها با دید بدبینانه و منفی نگاه نکنند و تا جای ممکن با خبرنگاران همکاری کنند. این حساسیت در خوزستان بیشتر دیده میشود و در استانهای دیگر همکاری بیشتری با خبرنگاران و عکاسان صورت میگیرد.
معرف افزود: وقتی یک مطالبه مردمی وجود دارد به دلیل نگاه امنیتی به جامعه و رسانه و نبود امنیت شغلی و اینکه آیا بخش حقوقی یک خبرگزاری و رسانه پشت خبرنگار را میگیرد خیلی از تصاویر پخش نمیشوند و عکاس خبرنگار حتی در صفحه شخصی خود نیز نمیتواند بازنشر کند.

یک عکاس چه مسئولیتی در برابر جامعهای که از آن عکاسی میکند دارد؟
محمدعلیپور ادامه داد: رسالت عکاس، عکس گرفتن است. عکاس امدادگر یا پلیس نیست و وظیفه او ثبت اتفاق است اما عکاس میتواند هم عکس خود را بگیرد و هم کمک کند. بعضی اوقات عکس گرفتن خود نیز کمک کردن است؛ اما برای همه عکاسها ممکن است شرایطی پیش بیاید که بین نجات جان یک انسان و عکاسی، قطعاً نجات جان انسان را انتخاب کنند.
اسماعیلی گفت: در ورزشگاه درگیری شده بود و پسری سرش خونی شده بود. میتوانستم از او عکس بگیرم، اما ۱۰۰ عکاس دیگر نیز آنجا بودند و بهجای عکاسی، او را به آمبولانس رساندم.
آهنگر افزود: در سال ۹۸، در شوش و در سیلی که آمد، عکاسان عکسهایی از کودکان پابرهنه گرفتند و در فضای مجازی قرار دادند تا با هدف جمعآوری پول برای خرید کفش و دمپایی به آنها کمک کنند اما این اقدام برای من مشکلساز شد و به ما اعلام کردند که رسالت عکاس، فقط عکاسی است؛ در حالی که این اقدام بخاطر حس انساندوستی و کمک و انجام مسئولیت اجتماعی بود.
وی بیان کرد: افرادی بودند که به من گفتند شماره حساب بده تا برای شما که در میدان هستی پول واریز کنیم و بتوانیم به سیلزدگان کمک کنیم اما من چنین پیشنهادی را نپذیرفتم. یک سال بعد، پروژهای از طرف وزارت راه و شهرسازی داشتم و به خانه یکی از سیلزدگان سر زدم. متوجه شدم فردی عکسی را که من گرفته بودم دیده، پرسوجو کرده و با پیدا کردن فرد داخل عکس، برای آنها لوازم ضروری مانند فرش و یخچال خریداری کرده بود. پس عکاسی نیز میتواند به مردم کمک کند.
معرف گفت: مسئولیت عکاس خبرنگار این است که جامعه خود را به صورت رنجدیده و عقب مانده کلیشهای نشان ندهد. در خوزستان مسائل اجتماعی آنچنان بزرگی وجود ندارد اما مسائل زیستمحیطی که با مسائل اجتماعی قاطی شدهاند زیادند. فلرهای نفتی، خشکسالی، کمآبی و هورالعظیم از مشکلات زیست محیطی هستند. برای مثال هورالعظیم یک زیستگاه طبیعی برای معیشت آدمهای اطراف بوده است که با ورود نفت در حال نابودی است.

با توجه به گستردگی استان خوزستان، آیا امکانات لازم برای پوشش خبری در شهرها و مناطق محروم اطراف خوزستان وجود دارد؟
آهنگر بیان کرد: در دهه ۹۰، در مراسم استقبال از شهدا در شلمچه، فرد مسئول پیشقدم شد و با ون، خبرنگاران و عکاسان را به سمت شلمچه برد اما امروزه به علت مشکلات سواد رسانهای مدیران، چنین اقدامی دیده نمیشود.
وی ادامه داد: اخبار مربوط به شهدا معمولاً در سطح کشوری تیتر اول هستند و از اهمیت بالایی برخوردارند. یک خبرنگار ممکن است دستمزدی بهاندازه ۵۰۰ هزار تومان دریافت کند، اما یک میلیون تومان هزینه رفتوآمد او شود. برای مثال، چند وقت دیگر زمان برداشت زعفران است و باید میراث فرهنگی همکاری کند و خودرو برای عکاسان و خبرنگاران مهیا کند، اما این اقدام صورت نمیگیرد.
صیافی افزود: عکاسان دیگری در خوزستان هستند که اهل اهواز نیستند و میتوانند با دیگر عکاسان همکاری کنند اما ارگانها با عکاسان شهرستانهای اطراف همکاری نمیکنند، زیرا برای دریافت عکسها به معرفینامه معتبر نیاز است.
چگونه میتوان عکاسی از فقر، محرومیت، آلودگی و مشکلات معیشتی را فراتر از یک عکس تأثیرگذار برد؟
محمدعلیپور گفت: نکته مهم در این مساله، کپشن و متن است. عکاسان خبری که گزارش تصویری ثبت میکنند، میتوانند با همکاری خبرنگاران و تهیه گزارش و متن مناسب، پکیج کاملی تولید کنند. ارتباط خوب عکاس و خبرنگار و پوشش کار یکدیگر میتواند تاثیر یک خبر یا گزارش تصویری را چند برابر کند.
صیافی افزود: سماجت و امتداد نیز میتوانند به این موضوع کمک کنند. برای مثال، در زمینه گرد و خاک اهواز، عکاسهای خوزستانی وقت خود را برای این مشکل گذاشتند و با ارسال عکسهای زیاد به شنیده شدن این مشکل کمک کردند و الان نسبت به گذشته، گرد و خاک به آن شدت وجود ندارد.
معرف ادامه داد: اگر عکاس خبری بخواهد به موضوعاتی مانند خشکسالی یا مشکلات زیستمحیطی بپردازد نیاز به آزادی و حمایت مالی دارد.

چه موضوعی در خوزستان بهاندازه کافی مورد توجه عکاسان خبری قرار نگرفته است؟
صیافی بیان کرد: یکی از موضوعاتی که عکاسان خوزستانی خیلی به آن توجه نکردهاند، میراث خوزستان است که به علت تغییر نسلها در حال از بین رفتن است. موسیقی سنتی یا حصیربافی از موضوعاتی هستند که عکاسان خوزستانی به آنها توجه نکردهاند. یک مشکل دیگر نیز همکاری نکردن و اهمیت ندادن ادارهها و دستگاههای مسئول است که انجام این نوع عکاسیها را سختتر میکند.
اسماعیلی ادامه داد: سماجت نیز بسیار تاثیرگذار است. اگر یک خبرنگار به موضوع اهمیت دهد، راهی برای عکاسی و حل کردن مشکلات پیدا میکند.
آیا هوش مصنوعی نمیتواند به موضوع عکسی کمک کند؟
محمدعلیپور گفت: یکی از مشکلاتی که هوش مصنوعی به وجود آوردهاست، ابهام نسبت به واقعی بودن عکسها است. بعضی از مدلهای هوش مصنوعی آنقدر حرفهای هستند که فقط از تمیز بودن عکس میتوان غیرواقعی بودن آنرا تشخیص داد. نداشتن فایل اگزیف «EXIF» در بعضی عکسها به تشخیص واقعی بودن آنها کمک میکند اما مخاطب فضای مجازی نمیتواند این فایل را بررسی کند.
وی افزود: هوش مصنوعی شغل خیلی از عکاسان و طاحان را تحت شعاع قرار میدهد. حتی برنده جایزه پولیتزر توانسته بود با هوش مصنوعی برنده این جایزه شود و داوران نتوانستند این موضوع را تشخیص دهند.
آیا شبکهها اجتماعی به دیده شدن آثار عکاسان خبری کمک کردهاند؟
محمدعلیپور بیان کرد: یکی از راههای دیدهشدن عکسها شبکههای اجتماعی هستند اما شبکههای اجتماعی تیغ دو لبه محسوب میشوند زیرا در حال گرفتن جای خبرگزاریهای رسمی است و اخبار غیرواقعی در شبکههای اجتماعی منتشر میشوند.
آهنگردر ادامه افزود: خبرگزاریها دارای چارچوب هستند و هر موضوعی را نمیتوان در آنها منتشر کرد اما فضای اجتماعی این چارچوب را ندارد و حتی فعالیت صفحات خبری غیر رسمی میتواند برای خبرنگاران و عکاسان خبری محدودیت و مشکل ایجاد کند.
معرف تصریح کرد: از آنجایی که مردم کمتر خبرگزاریها را چک میکنند و بیشتر در فضای مجازی وقت میگذرانند و بیشتر خود اصحاب رسانه و مسئولین به خیرگزاریها مراجعه میکنند، فضای مجازی به دیده شدن اخبار کمک میکند. اگر عکس، گزارش یا خبری در فضای مجازی منتشر شود، قطعا آن خبر بهتر دیده میشود.

چرا با وجود ظرفیت بالای عکاسی در خوزستان کمتر شاهد شکلگیری پروژههای مستند بلندمدت و مجموعه عکسهای ماندگار هستیم؟
معرف اضافه کرد: خلاء انجمن عکاسان بزرگترین خلاء ممکن در زمینه عکاس خبری است که ضربه بزرگی به این حوزه زده است. در گذشته عکاسانی بودند که عکاسان جدید تربیت میکردند و خروجی عکاسهای فعلی هستند که با چنگ و دندان کار خود را انجام میدهند. نیاز است انجمنی تشکیل شود تا عکاسان بتوانند دور هم جمع شوند و در حوزه خود آسیبشناسی انجام دهند.
محمدعلیپور گفت: تقریبا همه عکاسان خبری پروژههای بلندمدت داشتهاند اما چرا به انجام دیگر پروژههای بلند اقدام نکردند؟ من هر بازار جمعه به عنوان پروژه طولانی مدت حتی تا خانههای افرادی که دستفروشی میکردند نیز عکس گرفتم اما به علت حمایت نشدن، این عکسها ماندند و منتشر نشدند.
اگر قرار باشد یک مشکل اساسی را در ساختار عکاسی خبری تغییر دهید، اولین موضوعی که تغییر میدهید چیست؟
صیافی بیان کرد: اولین موضوع ایجاد انسجام در ساختار عکاسان خبری است. اگر یک ساختار دست و پا شکسته وجود دارد باید منسجم شود. وقتی دولت عوض میشود تمام کارهای گذشته فراموش میشود.
محمدعلیپور گفت: ساختار عکاس خبری وجود ندارد. یک مثال که میتوان از آن استفاده کرد در دوران ریاست جمهوری احمدینژاد است که برای عکاسان سامانه مناسبی برای برگزاری ارایه آثار تعریف کرد و بعد از پایان دوره او این سامانه ناپدید شد اگر بتوان یک موضوع را تغییر داد؛ همگرایی سازمانها است.
اسماعیلی اضافه کرد: افرادی که به صورت حرفهای کار میکنند ساختار حرفهای عکاس خبری را دارند و باید روابط عمومیها و مدیران استان با این ساختار آشنا شوند تا بدانند که چگونه با عکاسان خبری رفتار کنند و با کار رسانه آشنا باشند. مقصر مدیری است که با کار رسانه آشنایی ندارد و به جای کمک به خبرنگاران مانع کار آنها میشود.
صیافی گفت: چند چالش برای خانمهای عکاس در خوزستان وجود دارد که در سالهای اخیر شدیدتر شده است. یکی از این موارد محدود کردن خانمها در بعضی از مراسمها است؛ خانمهای عکاس در بعضی مراسمها اجازه ورود ندارند و با برخورد جنسیتی مواجه میشوند یا اینکه به علت خانم بودن فکر میکنند که مهارت کمتری در تخصص خود دارند.

مهمترین مسالهای که عکاس خبری باید به آن توجه کند چیست وبه کدام مساله کمتر توجه شده است؟
محمدعلیپور بیان کرد: مسایل زیست محیطی نیاز به توجه بیشتری دارد و خوزستان باید توجه بیشتری به آن داشته باشد. استانهای دیگر مانند اصفهان به خوبی به این موضوع میپردازند اما در خوزستان مقابله زیادی با این دسته پروژهها میشود. فلرهایی که در خوزستان میسوزند گاز ترش هستند و بیماریهای زیادی به همراه دارند و باید به آنها توجه بیشتری کرد.
آهنگر اضافه کرد: گردوخاک بخشی از زندگی مردم خوزستان شده است و نیاز به کار شدن دارد اما در خوزستان خبرنگار و عکاس اجازه انجام اینگونه پروژهها را ندارد.
اگر بخواهید آینده عکاس خبری را د خوزستان با یک کلمه توصیف کنید،آن کلمه چیست؟
محمدعلیپور بیان کرد: آینده نامعلوم. فردی که در حوزه عکاس خبرنگاری کار میکند آینده مشخصی ندارد. روزنامهها جای خود را به خبرگزاریها دادند و در حال حاضر رسانههای اجتماعی وارد شدهاند که راست و دروغ برای آنها مهم نیست و آینده خبری با این حجم عکس، فیلم و اخبار دروغین مبهم است.
حاضران در این میزگرد، با تاکید بر ضرورت ساماندهی ساختار عکاسی خبری در خوزستان، آشنایی بیشتر مدیران و مسئولان با جایگاه رسانه و نقش عکاسان را از الزامات بهبود شرایط این حرفه دانستند. آنها همچنین بر لزوم حمایت از عکاسان، فراهم کردن زمینه فعالیت در مناطق مختلف استان، توجه به مسائل اجتماعی و زیستمحیطی و ایجاد فرصتهای برابر برای عکاسان زن تاکید کردند؛ موضوعاتی که در صورت بیتوجهی میتوانند به تضعیف بیشتر عکاسی خبری و از دست رفتن ظرفیتهای مستندسازی تصویری استان منجر شوند.





انتهای پیام