دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ | ۱۲:۴۰
جزئیاتی از طرح‌های تأمین مالی هنر؛ از وام ۴۰۰ میلیونی تا وثیقه بانکی آثار

جزئیاتی از طرح‌های تأمین مالی هنر؛ از وام ۴۰۰ میلیونی تا وثیقه بانکی آثار

از امکان خرید اقساطی آثار هنری با اعتبار ۴۰۰ میلیون تومانی تا پذیرش تابلوهای نقاشی به‌عنوان وثیقه بانکی؛ مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر از طرح‌هایی می‌گوید که قرار است پای هنر را به نظام بانکی و بازارهای مالی باز کند.

به گزارش ایسنا، نشست خبری موسسه کمک به توسعه فرهنگ ‌و هنر صبح امروز (دوشنبه ۲۵ آبان) با حضور سه تن از مدیران این مجموعه و معطوف بر گزارش عملکرد در محل باغ زیبا برگزار شد.

محمد وجدانی -مدیر برنامه‌ریزی و راهبردی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر - در ابتدای این نشست، با اشاره به ظرفیت اقتصادی صنایع فرهنگی و خلاق در جهان، اظهار کرد: بر اساس آمارهای جهانی، حدود ۳.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی و ۶.۲ درصد از اشتغال جهان به صنایع فرهنگی و خلاق اختصاص دارد. تجربه کشورهایی مانند کره جنوبی و بریتانیا نیز نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در این حوزه می‌تواند به یکی از پیشران‌های اقتصادی تبدیل شود.

او با بیان اینکه ایران از نظر میراث فرهنگی و ظرفیت‌های خلاقانه با کمبود منابع مواجه نیست، افزود: مسئله اصلی این است که چگونه می‌توان ظرفیت‌های بالقوه فرهنگی کشور را به فرصت‌های پایدار فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی تبدیل کرد. در برخی کشورها سهم صنایع فرهنگی و خلاق از اقتصاد به ۵ تا ۶ درصد رسیده، اما در ایران حتی نظام آماری و حساب اقماری دقیقی برای محاسبه سهم این صنایع از اقتصاد وجود ندارد. این موضوع نشان می‌دهد که با وجود ظرفیت‌های قابل توجه، هنوز سازوکار لازم برای بهره‌برداری اقتصادی از آن‌ها شکل نگرفته است.

مدیر برنامه‌ریزی و راهبردی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با معرفی این مؤسسه به‌عنوان بازوی اقتصاد فرهنگ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گفت: در دوره کنونی، سند راهبردی مؤسسه را بازنگری و مجموعه‌ای از مشکلات و خلأهای حوزه صنایع فرهنگی و خلاق را شناسایی کردیم. از جمله این چالش‌ها می‌توان به نبود سازوکارهای تأمین مالی پایدار، خلأهای قانونی و مقرراتی در حوزه حقوق مالکیت فکری، مشکلات مربوط به توصیف آثار هنری در نظام بانکی، ضعف زیرساخت‌های نهادی و آماری و همچنین نیاز به توانمندسازی و آموزش فعالان این حوزه اشاره کرد.

او با تأکید بر اینکه مؤسسه در این مسیر نقش توسعه‌گر، تسهیل‌گر و شبکه‌ساز را دنبال می‌کند، توضیح داد: تلاش ما این است که به‌عنوان نهاد واسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ارتباط میان هنرمندان و فعالان فرهنگی و خلاق را با نهادهای مالی، نظام بانکی، نهادهای قانون‌گذار از جمله مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی و همچنین بازار تسهیل کنیم.

وجدانی در ادامه به برخی پروژه‌های مؤسسه در حوزه تأمین مالی صنایع فرهنگی و خلاق اشاره کرد و گفت: یکی از این طرح‌ها، تسهیلات اعتباری ویژه هنرمندان است که با همکاری بانک ملت اجرا می‌شود. متقاضیان می‌توانند از طریق انجمن‌ها، کانون‌ها و نهادهایی که عضویت آن‌ها را دارند، به‌صورت غیرحضوری و بدون نیاز به سپرده‌گذاری از این تسهیلات استفاده کنند.

او همچنین صندوق نیکوکاری همیار فرهنگ و هنر را از دیگر طرح‌های مؤسسه دانست و افزود: این صندوق مدلی نوآورانه برای تأمین مالی نیکوکارانه در حوزه فرهنگ و هنر ارائه می‌کند. در این الگو، سرمایه‌گذار می‌تواند سود مورد نظر خود را به‌صورت ماهانه دریافت کند و در عین حال، مازاد سود حاصل از فعالیت مالی صندوق به حوزه فرهنگ و هنر اختصاص یابد. این مدل در واقع میان الگوهای مبتنی بر وقف و سرمایه‌گذاری با هدف کسب سود، رویکردی میانه ایجاد کرده است.

مدیر برنامه‌ریزی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر در ادامه از پیگیری طرح گواهی سپرده آثار هنری خبر داد و اظهار کرد: در تلاش هستیم، بستری فراهم شود تا آثار هنری بتوانند در بازار سرمایه و فرابورس عرضه شوند. در این طرح، امکان عرضه گواهی‌هایی مبتنی بر یک اثر هنری، دنبال می‌شود تا از این طریق بازار جدیدی برای آثار هنری شکل بگیرد.

او با اشاره به ضرورت توسعه بازارهای بین‌المللی صنایع فرهنگی و خلاق، گفت: با وجود ظرفیت‌های موجود و فعالیت رایزنان فرهنگی، فناوری و بازرگانی ایران در کشورهای مختلف، هنوز فرآیند نظام‌مندی برای ورود محصولات و آثار فرهنگی به بازارهای بین‌المللی شکل نگرفته است. در همین راستا، تلاش می‌کنیم با همکاری سازمان توسعه تجارت، زمینه ارتباط فعالان فرهنگی با رایزنان مربوطه، حضور در جشنواره‌های بین‌المللی و ورود به بازارهای جهانی را تسهیل کنیم.

وجدانی با اشاره به تغییر رویکرد مؤسسه از حمایت‌های موردی به حمایت‌های هدفمند و هوشمندانه، ادامه داد: در الگوی سنتی، معمولا از یک پروژه فرهنگی حمایت می‌شد و پس از پایان آن، فارغ از میزان اثربخشی و نتایج حاصل‌شده، حمایت نیز متوقف می‌شد؛ اما ما تلاش کرده‌ایم حمایت‌ها را از طریق ابزارهای اقتصادی و با نگاه بلندمدت دنبال کنیم.

او تصریح کرد: مهم‌ترین تغییری که در این دوره دنبال کرده‌ایم، حرکت از تصدی‌گری به سمت ایفای نقش پلتفرمی است. منظور از پلتفرم صرفا ایجاد یک سامانه دیجیتال نیست، بلکه نهادینه‌سازی ارتباط میان بازیگران مختلف حوزه فرهنگ و نهادهای مالی، اجرایی و بازار است. اگر حمایت از حوزه فرهنگ و هنر به‌درستی طراحی و اجرا نشود، ممکن است به شکست بازار یا شکست سیاست‌های حمایتی دولت منجر شود؛ بنابراین تلاش ما این است که به‌عنوان نهادی واسط، حمایت‌ها را هوشمندانه‌تر، هدفمندتر و شفاف‌تر پیش ببریم.

محسن زارع -مدیر پروژه شناسنامه اصالت آثار هنری- که از سال گذشته با تمرکز اولیه بر آثار تجسمی آغاز شد نیز در ادامه این نشست با ارائه توضیحاتی درباره روند طراحی و اجرای طرح شناسنامه‌دار کردن آثار هنری، اظهار کرد: این طرح با هدف هویت‌بخشی به آثار و رفع مشکلات هنرمندان، گالری‌داران و مجموعه‌داران در زمینه احراز اصالت آثار راه‌اندازی شده است. در همین راستا، سامانه‌ای طراحی شده که هنرمندان و مالکان آثار از سراسر کشور می‌توانند بدون نیاز به مراجعه حضوری، آثار خود را در آن ثبت و بارگذاری کنند و پس از بررسی، کد یکتای شناسایی و شناسنامه دریافت کنند.

او با بیان اینکه این سامانه علاوه بر هنرهای تجسمی، حوزه‌هایی مانند ادبیات و موسیقی را نیز پوشش می‌دهد، توضیحاتی درباره نحوه طراحی این شناسنامه داد و افزود: شناسنامه آثار با طراحی ابراهیم حقیقی و خط استاد صداقت جباری و با الهام از معماری و هنر ایرانی تهیه شده است. همچنین برای جلوگیری از جعل، در طراحی و چاپ آن از مؤلفه‌های امنیتی ویژه استفاده شده و شناسنامه پس از تأیید اثر، با امضای مدیرعامل و مهر برجسته صادر می‌شود. امکان دریافت این شناسنامه هم برای هنرمند و هم برای مالک اثر فراهم است.

زارع افزود: پس از صدور شناسنامه، امکان پیگیری و استعلام اصالت اثر از طریق کد یکتای درج‌شده در سامانه وجود دارد و خریداران می‌توانند هنگام خرید یا ارائه اثر، با مراجعه به بخش «پیگیری شناسنامه» از اطلاعات ثبت‌شده آن مطلع شوند.

مدیر پروژه شناسنامه اصالت آثار هنری با اشاره به استقبال گالری‌داران، مجموعه‌داران و هنرمندان از این طرح، ابراز امیدواری کرد اطلاع‌رسانی درباره این سامانه به آشنایی بیشتر جامعه هنری با ضرورت ثبت و احراز اصالت آثار کمک کند.

او در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع توکنیزه‌کردن آثار هنری دیجیتال و امکان استفاده از آن‌ها به‌عنوان وثیقه اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعاتی که مؤسسه در حال بررسی آن است، ایجاد سازوکارهای متناسب با تحولات روز بازار هنر و دارایی‌های دیجیتال است. در این زمینه، موضوعاتی مانند آثار عکاسی، پوسترها و آثار گرافیکی نیز مطرح هستند که به دلیل ماهیت متفاوتشان با آثاری مانند نقاشی، نیازمند بررسی و طراحی سازوکارهای اختصاصی برای ثبت، مبادله و ارزش‌گذاری هستند.

او با اشاره به اینکه این اقدامات هنوز در مراحل اولیه و تجربه‌اندوزی قرار دارند، افزود: مؤسسه تلاش می‌کند با توجه به تحولات فناوری و نیازهای جامعه هنری، زمینه استفاده از ظرفیت‌های جدید بازار و ابزارهای مالی را برای آثار هنری فراهم کند.

زارع در پاسخ به پرسشی درباره اعضای شورای اصالت‌سنجی و قیمت‌گذاری آثار هنری، اظهار کرد: با توجه به تنوع رشته‌های هنری، امکان استفاده از یک گروه ثابت برای بررسی و ارزیابی تمام آثار وجود ندارد و به همین دلیل، از متخصصان و استادان برجسته هر رشته برای این کار دعوت می‌شود.

او افزود: ترکیب کارشناسان متناسب با نوع اثر تغییر می‌کند؛ برای مثال، ارزیابی آثار نقاشی، نقاشی‌خط و سایر رشته‌های هنری به تخصص‌های متفاوتی نیاز دارد و تلاش می‌شود از افراد صاحب‌نظر و شناخته‌شده در هر حوزه استفاده شود.

سیدامیر طباطبایی -مدیر پروژه‌های اقتصادی و تأمین مالی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر - نیز در ادامه با اشاره به اقدامات این مؤسسه در حوزه تأمین مالی صنایع فرهنگی و هنری، اظهار کرد: در این زمینه دو محصول و خدمت با همکاری بانک‌های صادرات و کارآفرین طراحی شده که مراحل اجرایی آن‌ها طی شده و اکنون امکان استفاده از آن‌ها برای متقاضیان فراهم است. هر دو خدمت بر پایه شناسنامه اصالت آثار هنری طراحی شده‌اند.

او با تشریح یکی از این خدمات در همکاری با بانک صادرات، توضیح داد: این خدمت از طریق سامانه «ست» بانک صادرات ارائه می‌شود. پیش از این، دارایی‌هایی مانند املاک، سهام و بیمه در این سامانه به‌عنوان دارایی قابل توثیق ثبت می‌شدند، اما با پیگیری‌های مؤسسه و موافقت بانک، آثار هنری نیز به فهرست دارایی‌های قابل توثیق اضافه شده‌اند.

طباطبایی افزود: بر این اساس، متقاضیان دریافت تسهیلات از بانک صادرات می‌توانند به‌جای معرفی ضامن، اثر هنری دارای شناسنامه اصالت را به‌عنوان وثیقه ارائه کنند. به این ترتیب، اثر هنری به پشتوانه‌ای برای دریافت تسهیلات بانکی تبدیل می‌شود.

او با اشاره به اجرای آزمایشی طرح توثیق آثار هنری در سامانه «ست» بانک صادرات، گفت: در مرحله آزمایشی، یکی از آثار استاد پیمان پیروی با همکاری این هنرمند در سامانه ثبت و پس از طی مراحل مربوط، به‌عنوان وثیقه تسهیلات بانکی مورد استفاده قرار گرفت. اکنون آثار هنری در کنار دارایی‌هایی مانند سهام، بیمه، سپرده بانکی، طلا و دارایی‌های بورس کالا، به‌عنوان دارایی قابل توثیق در این سامانه پذیرفته می‌شوند و امکان استفاده از این خدمت برای متقاضیان فراهم است.

او با بیان اینکه مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر در این فرایند نقش واسط و امین بانک را برعهده دارد، افزود: اطلاعات آثار از طریق سامانه اصالت آثار هنری ثبت و پس از طی مراحل مربوط، در سامانه بانک صادرات برای متقاضیان قابل مشاهده است.

مدیر پروژه‌های اقتصادی و تأمین مالی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر در ادامه به دو محصول این مؤسسه با همکاری بانک کارآفرین اشاره کرد و گفت: نخستین محصول به خرید اعتباری آثار هنری اختصاص دارد. در این طرح، نگارخانه‌های متقاضی پس از بررسی، خط اعتباری دریافت می‌کنند تا خریداران بتوانند آثار هنری را به‌صورت اقساطی خریداری کنند؛ در حالی که مبلغ اثر به‌صورت نقدی به نگارخانه پرداخت می‌شود و خریدار بازپرداخت اقساط را برعهده می‌گیرد.

طباطبایی با اشاره به اینکه تاکنون حدود ۲۰ میلیارد ریال از اعتبار این طرح مورد استفاده قرار گرفته است، افزود: در حال حاضر با یکی از نگارخانه‌ها تفاهم‌نامه همکاری منعقد شده و خریداران می‌توانند به‌صورت حضوری یا غیرحضوری از این امکان استفاده کنند. سایر نگارخانه‌های متقاضی نیز می‌توانند درخواست دریافت خط اعتباری ارائه دهند تا پس از بررسی، این امکان برای آن‌ها فراهم شود.

او در معرفی محصول دوم توضیح داد: این طرح به ارائه تسهیلات با پشتوانه آثار هنری اختصاص دارد. هنرمندانی که مالک آثار هنری هستند اما تمایلی به فروش آن‌ها ندارند، می‌توانند درخواست خود را به مؤسسه ارائه کنند تا پس از طی مراحل اصالت‌سنجی و کارشناسی، در سقف تعیین‌شده و از محل اعتبار اختصاص‌یافته بانک کارآفرین به مؤسسه، تسهیلات دریافت کنند.

طباطبایی در پاسخ به پرسش ایسنا درباره سرانجام طرح اعتبار ۴۰۰ میلیون تومانی خرید آثار هنری، اظهار کرد: در این زمینه تفاهم‌نامه همکاری منعقد شده و امکان خرید آثار مشمول طرح، هم از طریق وب‌سایت مربوط و هم به‌صورت حضوری در رویدادهای مختلف فراهم است. خریداران می‌توانند بدون محدودیت از نظر نوع اثر، در چارچوب ضوابط این طرح از اعتبار پیش‌بینی‌شده استفاده کنند.

او با اشاره به اینکه سقف قانونی تسهیلات خرد در حال حاضر ۴۰۰ میلیون تومان است، افزود: شنیده‌ها حاکی از احتمال افزایش این سقف است و در صورت اجرایی شدن آن، اعتبار خرید آثار هنری نیز متناسب با میزان افزایش، بیشتر خواهد شد.

مدیر پروژه‌های اقتصادی و تأمین مالی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با بیان اینکه تاکنون حدود ۲۰ میلیارد ریال اعتبار در قالب این طرح تخصیص یافته است، گفت: این میزان اعتبار در قالب خریدهای اقساطی در اختیار خریداران قرار گرفته و بازپرداخت اقساط نیز در حال انجام است. تاکنون حدود ۱۰ نفر از این امکان استفاده کرده‌اند.

طباطبایی با توضیح درباره نحوه محاسبه اعتبار خرید آثار هنری، تأکید کرد: اعتبار ۴۰۰ میلیون تومانی به این معنا نیست که خریدار می‌تواند برای خرید هر اثری به همین میزان تسهیلات دریافت کند، بلکه بر اساس ضوابط قانونی و بانکی، حداکثر تا ۷۰ درصد ارزش اثر به خریدار اعتبار تعلق می‌گیرد. برای مثال، اگر ارزش یک اثر ۶۰۰ میلیون تومان باشد، خریدار باید ۲۰۰ میلیون تومان آن را نقدی پرداخت کند و مابقی را در قالب اعتبار اقساطی دریافت کند. در این سازوکار، مبلغ اثر به‌صورت نقدی با نگارخانه تسویه می‌شود و تعهد بازپرداخت اقساط برعهده خریدار خواهد بود.

او درباره شرایط بازپرداخت این تسهیلات نیز توضیح داد: نرخ سود این اعتبار ۲۳ درصد بانکی است و بازپرداخت آن در دوره‌های چهار تا ۱۲ ماهه امکان‌پذیر است. همچنین کارمزدی در ابتدای قرارداد دریافت می‌شود که در مجموع، هزینه این تسهیلات را به کمتر از هفت درصد می‌رساند؛ رقمی که در مقایسه با نرخ‌های رایج در بازار اعتبار و خرید اقساطی پایین‌تر است.

مدیر پروژه‌های اقتصادی و تأمین مالی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با اشاره به اینکه هنوز سقف اعتباری در نظر گرفته‌شده برای این طرح به‌طور کامل استفاده نشده است، از هنرمندان، نگارخانه‌داران و فعالان فرهنگی خواست در معرفی این امکان مشارکت کنند و افزود: برای اجرای طرح، بازوی عملیاتی و اجرایی مشخصی در نظر گرفته‌ایم و متقاضیان برای استفاده از آن نیازی به مراجعه حضوری ندارند. با گسترش اطلاع‌رسانی و افزایش درخواست‌ها از سراسر کشور، امیدواریم ظرفیت فعلی به‌سرعت تکمیل و زمینه افزایش سقف اعتباری در مراحل بعدی فراهم شود.

انتهای پیام

# فرهنگی و هنری

آخرین اخبار فرهنگی و هنری