سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ | ۱۵:۲۸
چرا غذای کافی به سفره میلیون‌ها نفر نمی‌رسد؟

چرا غذای کافی به سفره میلیون‌ها نفر نمی‌رسد؟

خراسان رضوی (ایسنا) - با وجود تولید غذای کافی برای تامین نیاز جمعیت زمین، گرسنگی و کمبود مواد غذایی در بسیاری از کشورها همچنان رو به افزایش است.

پژوهشگران اظهار کردند: جنگ و درگیری‌های مسلحانه، تغییرات اقلیمی، خشکسالی و اختلال در زنجیره تامین مواد غذایی، مهم‌ترین عواملی هستند که مانع دسترسی میلیون‌ها نفر به غذای کافی می‌شوند.

نتایج پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد مشکل اصلی جهان در تامین غذا، کمبود تولید محصولات کشاورزی نیست، بلکه توزیع نامناسب مواد غذایی و ناتوانی در رساندن آن به افرادی است که بیشترین نیاز را دارند.

الیزابت رابینسون، اقتصاددان محیط‌زیست در مقاله‌ای تحلیلی اظهار کرد: زمین به‌اندازه کافی غذا تولید می‌کند، اما جنگ، درگیری‌های نظامی و همچنین تغییرات اقلیمی، دسترسی میلیون‌ها نفر به مواد غذایی را دشوار کرده است. وی با استناد به گزارش‌های سازمان ملل متحد هشدار داد که انتظار می‌رود کمبود شدید مواد غذایی در حداقل ۱۳ کشور تشدید شود.

جنگ مهم‌ترین عامل تشدید گرسنگی است

بر اساس ارزیابی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) و برنامه جهانی غذا، جنگ و خشونت در ۱۲ منطقه از مجموع ۱۳ منطقه‌ای نقش دارند که با خطر تشدید ناامنی غذایی مواجه هستند.

چهار منطقه نیز با خطر قحطی روبه‌رو هستند که شامل سودان، سودان جنوبی، نوار غزه و سومالی می‌شوند. برآوردها نشان می‌دهد حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از افراد دچار سوتغذیه در جهان در مناطق درگیر جنگ زندگی می‌کنند. همچنین بر اساس یکی از برآوردهای مورد استناد رابینسون، ۸۵ درصد افرادی که با گرسنگی مواجه هستند، در کشورهای گرفتار درگیری زندگی می‌کنند.

جنگ مراحل مختلف تولید تا توزیع غذا را مختل می‌کند، زمین‌های کشاورزی رها می‌شوند، کشاورزان خانه‌های خود را ترک می‌کنند، دسترسی به بازارها محدود می‌شود و قیمت مواد غذایی از توان خرید بسیاری از خانواده‌ها فراتر می‌رود.

تغییرات اقلیمی، تهدیدی برای امنیت غذایی

افزایش دما، موج‌های گرما و تغییرات شدید بارندگی از دیگر عوامل تشدید بحران غذا هستند، این شرایط علاوه بر نابودی محصولات کشاورزی، پراکندگی آفات و بیماری‌های گیاهی را تغییر می‌دهند و پیش‌بینی قیمت مواد غذایی را دشوارتر می‌کنند.

بر اساس نتایج گزارش سال ۲۰۲۵ شاخص شمارش معکوس لنست درباره سلامت و تغییرات اقلیمی، در سال ۲۰۲۳، شمار افرادی که به دلیل افزایش روزهای موج گرما و ماه‌های خشکسالی با ناامنی غذایی متوسط یا شدید مواجه شدند، ۱۲۳.۷ میلیون نفر بیشتر از میانگین دوره ۱۹۸۱ تا ۲۰۱۰ بود.

پژوهشگران بر این باورند که تغییرات اقلیمی و درگیری‌های نظامی تاثیر متقابلی بر یکدیگر دارند به‌طوری‌که بحران غذا می‌تواند زمینه‌ساز ناآرامی‌های اجتماعی و خشونت شود و در مقابل، جنگ نیز گرسنگی را تشدید می‌کند.

رابینسون نسبت به همزمانی تشدید پدیده «ال‌نینو» با کاهش بودجه کمک‌های غذایی بین‌المللی ابراز نگرانی کرد و گفت: پدیده «ال‌نینو» قوی می‌تواند فشار بیشتری بر مناطقی وارد کند که از پیش با ناامنی غذایی مواجه هستند. در جدیدترین ارزیابی‌ها، شمال‌شرق نیجریه و سومالی به گروه مناطق دارای بالاترین سطح نگرانی درباره گرسنگی اضافه شده‌اند و وضعیت هائیتی نیز به سطح نگرانی بسیار بالا رسیده است.  همزمانی جنگ، شوک‌های اقلیمی، افزایش هزینه نهاده‌های کشاورزی و اختلال در تامین بذر و کود می‌تواند پیامدهای بحران غذا را در ماه‌های آینده تشدید کند.

جنگ‌های دوردست، زنجیره تامین غذا را مختل می‌کنند

اختلال در تجارت جهانی نیز یکی دیگر از عوامل تهدیدکننده امنیت غذایی است. اوکراین پیش از جنگ با روسیه، سهم قابل‌توجهی در تامین جهانی گندم، ذرت، جو و روغن آفتابگردان داشت اما درگیری با روسیه، بازارهای جهانی این محصولات را تحت تاثیر قرار داد.

همچنین تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران بر قیمت انرژی و کودهای شیمیایی تاثیر گذاشته و می‌تواند هزینه تولید محصولات کشاورزی در فصل‌های آینده را افزایش دهد.

از سوی دیگر، تمرکز تولید جهانی در تعداد محدودی از کشورها، زنجیره تامین غذا را در برابر بحران‌ها آسیب‌پذیر کرده است. فقط پنج کشور بزرگ تولیدکننده محصولات کشاورزی، حدود ۸۰ درصد ذرت معامله‌ شده در بازارهای بین‌المللی را تامین می‌کنند.

راهکارهای مقابله با بحران غذا چیست؟

رابینسون برای کاهش بحران امنیت غذایی، مجموعه‌ای اقدامات ازجمله کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در بخش کشاورزی، کاهش ضایعات غذایی و حرکت به سمت رژیم‌های غذایی گیاه‌محور در کشورهای پردرآمد را پیشنهاد می‌کند.

وی همچنین بر ضرورت توسعه ذخایر راهبردی مواد غذایی، افزایش تولید داخلی، استفاده از بذرهای مقاوم به خشکسالی، گسترش سامانه‌های آبیاری هوشمند و ارائه حمایت‌های مالی و غذایی هدفمند به خانواده‌های آسیب‌پذیر تاکید دارد.  

به اعتقاد این پژوهشگر، در کوتاه‌مدت حفاظت از مسیرهای انتقال مواد غذایی در مناطق جنگی و تسهیل دسترسی مردم به کمک‌های غذایی می‌تواند نقش مهمی در کاهش گرسنگی داشته باشد،  با این حال، وی می‌گوید حل پایدار بحران غذا به اصلاحات اساسی در سراسر زنجیره تولید و توزیع مواد غذایی، از شیوه کشت محصولات تا الگوی مصرف، نیاز دارد.

مقاله تحلیلی رابینسون در نشریه علمی BMJ منتشر شده است.

انتهای پیام

آخرین اخبار استان‌ها