به گزارش ایسنا، یک مطالعه که توجه بسیاری را به خود جلب کرده بود، نشان داد هدست تحریککننده مغز که برای درمان بیماری آلزایمر طراحی شده است، هیچ فایدهای برای بهبود عملکرد شناختی بیماران ندارد.
به نقل از نیچر، دستگاهی که با استفاده از نورهای چشمکزن و صداهای ضربآهنگدار مغز را تحریک میکند، نتوانست سرعت روند از دست دادن حافظه را در افراد مبتلا به آلزایمر کاهش دهد. این نتیجه بر اساس یافتههای یک کارآزمایی بالینی مورد انتظار به دست آمده است.
این دستگاه که اسپکتریس اِیدی (Spectris AD) نام دارد، از یک عینک مخصوص متصل به هدفون تشکیل شده است که بیماران باید روزانه به مدت یک ساعت در خانه از آن استفاده کنند. نمایش نورهای چشمکزن و صداهای ریتمیک این دستگاه با هدف ایجاد نوعی فعالیت مغزی به نام «امواج گاما» طراحی شده است. امواجی که با توجه و حافظه ارتباط دارند.
با این حال، نتایج نشان داد پس از یک سال استفاده از این دستگاه، عملکرد شناختی افرادی که از نسخه فعال آن استفاده کرده بودند، در مقایسه با افرادی که دستگاه غیرفعال دریافت کرده بودند، بهبودی نداشته است.
شرکت کُگنیتو (Cognito Therapeutics) در ایالت ماساچوست آمریکا، این نتایج را در نشست «کارآزماییهای بالینی بیماری آلزایمر» که روز ۱۶ نوامبر در بوستون برگزار شد، گزارش کرد.
با وجود ناامیدی از نتایج کلی مطالعه، کریستین هاول، مدیرعامل شرکت کگنیتو، گفت: یافتهها نشانههای امیدوارکنندهای از اثربخشی این دستگاه در بیماران مبتلا به اختلال شناختی خفیف نشان میدهد و شرکت قصد دارد سال آینده برای دریافت مجوز از سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اقدام کند. او گفت: اثری که در گروه مبتلایان به اختلال شناختی خفیف مشاهده کردیم، بسیار قابل توجه بود. این موضوع به ما برای ادامه مسیر امیدواری میدهد. با این حال، پژوهشگران چندان متقاعد نشدهاند.
اریک مکدید، متخصص مغز و اعصاب در دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن در سنت لوئیس که در این مطالعه مشارکت نداشته است، میگوید: نتیجه این کارآزمایی منفی بود. او اضافه میکند: اگر قرار باشد پس از این اتفاق اقدامی انجام شود، باید یک مطالعه تکمیلی روی افراد مبتلا به اختلال شناختی خفیف انجام گیرد.
نشانههای چشمکزن
در این کارآزمایی، ۶۷۳ فرد مبتلا به بیماری آلزایمر به صورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند تا به مدت ۱۲ ماه، روزانه ۶۰ دقیقه از نسخه فعال یا غیرفعال دستگاه اسپکتریس اِیدی استفاده کنند.
افرادی که از دستگاه فعال استفاده کردند، پس از یک سال به طور میانگین در مقیاسی ۱۵۶ امتیازی که عملکرد شناختی و توانایی انجام فعالیتهای روزمره را اندازهگیری میکرد، ۸.۹۷ امتیاز افت داشتند. در مقابل، امتیاز افرادی که از دستگاه غیرفعال استفاده کرده بودند، ۸.۸۲ امتیاز کاهش یافت.
هاول میگوید این دستگاه در بیماران مبتلا به اختلال شناختی خفیف، در مقایسه با افراد دارای اختلال شناختی متوسط، اثربخشی بیشتری نشان داده است. در گروه مبتلا به اختلال شناختی خفیف، روند افت عملکرد شناختی در افرادی که از دستگاه فعال استفاده کرده بودند، در مقایسه با گروه دریافتکننده دستگاه غیرفعال، ۴۱.۶ درصد آهستهتر بود؛ تفاوتی که بهطور میانگین معادل سه امتیاز بود.
با این حال، راب هاوارد، روانپزشک متخصص زوال عقل در دانشگاه کالج لندن، معتقد است این دادهها بیشتر جنبه اکتشافی دارند و نمیتوان آنها را شواهد قانعکنندهای از اثربخشی دستگاه دانست.
هاوارد میگوید: اگر این محصول یک دارو بود، چنین شکست آشکاری به این معنا بود که شرکت نباید برای دریافت مجوز نظارتی اقدام کند. او اضافه میکند ایمن بودن این دستگاه به تنهایی آن را به گزینه درمانی مفیدی برای بیماران تبدیل نمیکند.
هاوارد همچنین یادآوری میکند که کارآزماییهای قبلی مربوط به اسپکتریس اِیدی نیز نتایج موفقیتآمیزی نداشتهاند. در سال ۲۰۲۴، یک مطالعه کوچکتر درباره این دستگاه نتوانست کاهش روند افت تواناییهای شناختی و عملکردی در افراد مبتلا به آلزایمر را نشان دهد.
دستگاههای بحثبرانگیز
نتایج این مطالعه برای پژوهشگرانی که در تلاشند بفهمند چگونه تنظیم امواج گامای مغز میتواند به بهبود سلامت مغز کمک کند، یک عقبگرد محسوب میشود.
لی-هویی تسای، عصبشناس موسسه فناوری ماساچوست (MIT) در کمبریج و همکارانش، این مسیر پژوهشی را در سال ۲۰۱۶ آغاز کردند.
آنها در مطالعات خود روی موشها نشان دادند که نوسانات گاما، نوعی فعالیت الکتریکی ریتمیک در مغز، بر فرایندهای زیستی مغز تاثیر میگذارد.
نورهای چشمکزن با تنظیم دقیق میتوانند سلولهای ایمنی مغز موسوم به میکروگلیا را فعال کنند. این سلولها وظیفه پاکسازی پلاکهای سمی آمیلوئید بتا را بر عهده دارند؛ پلاکهایی که یکی از ویژگیهای شاخص بیماری آلزایمر محسوب میشوند.
مطالعات بعدی نیز نشان دادند که نوسانات گاما ممکن است از آسیبدیدن نورونها جلوگیری کنند و تولید پپتیدهایی را افزایش دهند که احتمال میرود از سلولهای عصبی محافظت کنند.
تسای که در سال ۲۰۱۶ یکی از بنیانگذاران شرکت کگنیتو بود، میگوید: افراد زیادی نسبت به این نتایج بسیار بدبین بودند. این مسیر همیشه با دشواری همراه بوده است.
با این حال، کارآزماییهای بالینی با استفاده از هدستهای نور چشمکزن هنوز نتوانستهاند نشان دهند که این فناوری در افراد مبتلا به آلزایمر نیز میتواند به همین شکل میزان آمیلوئید را در مغز کاهش دهد.
شرکت کگنیتو در جدیدترین کارآزمایی خود با دستگاه اسپکتریس اِیدی، میزان آمیلوئید را اندازهگیری کرده است، اما هنوز نتایج این بررسی را منتشر نکرده است.
تسای میگوید: ذهنیت بسیاری از افراد این است که درستی یا نادرستی یک فرضیه را فقط میتوان از طریق آزمایشهای نهایی روی انسانها اثبات کرد.
شرکت کگنیتو امیدوار است در صورت دریافت مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا، این دستگاه تا پایان سال ۲۰۲۷ با تجویز پزشک در اختیار بیماران قرار گیرد.
این شرکت هنوز برنامه قیمتگذاری محصول خود را اعلام نکرده است. با این حال، شرکتهای دیگری هماکنون هدستهای تنظیمکننده امواج گاما را با عنوان محصولات مرتبط با سلامت و تندرستی، مستقیما به مصرفکنندگان عرضه میکنند.
از نظر مکدید، شکست این کارآزمایی بالینی بار دیگر ضرورت انجام پژوهشهای بیشتر برای اثبات اثربخشی این فناوری را نشان میدهد. او میگوید: نگرانی من این است که افراد صرفا پول خود را برای دریافت دارونما هزینه کنند.
او در ادامه تاکید میکند: حتی اگر این محصول دارو نباشد و از نظر ایمنی وضعیت خوبی داشته باشد، باز هم باید در ارزیابی اثربخشی آن بسیار سختگیرانه عمل کنیم؛ به ویژه وقتی صحبت از فناوریهایی است که ممکن است هزینه زیادی به مردم تحمیل کنند.
انتهای پیام