دو نفر ممکن است عامل ژنتیکی اصلی و یکسانی برای ابتلا به بیماری آلزایمر داشته باشند، اما مشکلات حافظه در آنان با چندین سال اختلاف آغاز شود و نتایج پژوهش جدید نشان میدهد تفاوتهای ژنتیکی ارثی میتوانند به توضیح این اختلاف زمانی کمک کنند.
گروه بینالمللی از پژوهشگران به سرپرستی مشترک موسسه پژوهشی «سانت پائو» (Sant Pau) در اسپانیا، ۱۰۵۷ نفر را بررسی کردند. این پژوهش بر افرادی متمرکز بود که یک نسخه اضافی از ژن APP دارند. این ژن به بدن در ساخت پروتئینی کمک میکند که میتواند آمیلوئید تولید کند، مادهای که در مغز افراد مبتلا به آلزایمر تجمع مییابد.
وجود نسخه اضافی از ژن APP میتواند باعث بروز نوع نادر و ارثی آلزایمر شود، افراد مبتلا به سندرم داون نیز معمولا نسخه اضافی از این ژن دارند زیرا بهجای دو نسخه، سه نسخه از کروموزوم ۲۱ را دارند که این ژن روی آن قرار گرفته است. با این حال، داشتن نسخه اضافی ژن APP به این معنا نیست که علائم بیماری در همه افراد در سن یکسانی ظاهر میشود. برخی افراد در دهه ۴۰ زندگی دچار تغییرات و علائم بیماری میشوند، در حالی که برخی دیگر تا دهه ۶۰ زندگی هیچ علامتی ندارند.
پژوهشگران اطلاعات ژنتیکی ۹۵۷ فرد مبتلا به سندرم داون و ۱۰۰ فرد دارای نسخه اضافی ژن APP که به سندرم داون مبتلا نبودند را بررسی کردند. آنان بهطور ویژه ژن APOE و ۷۷ تفاوت ژنتیکی دیگر را که پیشتر با خطر ابتلا به آلزایمر مرتبط شناخته شده بودند، مورد بررسی قرار دادند.
نتایج نشان داد گونهای از ژن APOE به نام ε۲ با بروز دیرتر علائم بیماری ارتباط دارد و در مقابل، گونه دیگری از این ژن به نام ε۴ با بروز زودتر علائم مرتبط بود و همچنین، هرچه مجموع تفاوتهای ژنتیکی مرتبط با خطر آلزایمر بیشتر بود، احتمال بروز زودتر علائم افزایش مییافت.
بر اساس برآوردهای آماری، افراد دارای نسخه اضافی ژن APP که بالاترین میزان خطر ژنتیکی را داشتند، بهطور میانه در سن ۴۹.۴ سالگی دچار علائم بیماری شدند. این سن برای افراد دارای کمترین میزان خطر ژنتیکی، ۵۸.۸ سال برآورد شد.
در افراد مبتلا به سندرم داون نیز سن متناظر در دو گروه بهترتیب ۵۰.۱ و ۶۰.۱ سال بود، بنابراین، اختلاف سن بروز علائم میان دو انتهای طیف خطر ژنتیکی حدود ۱۰ سال برآورد شد.
پژوهشگران همچنین شواهدی درباره نقش فرایند پردازش آمیلوئید و رشد عروق خونی پیدا کردند و این یافتهها ممکن است به پژوهشگران در درک بهتر علت تفاوت سرعت پیشرفت بیماری در افراد مختلف کمک کند.
بر اساس گزارش وبسایت یورکآلرت، با این حال، اختلاف ۱۰ ساله بر اساس مدلهای آماری و مقایسه افرادی با بالاترین و پایینترین میزان خطر ژنتیکی به دست آمده است و این یافتهها نمیتوانند زمان دقیق شروع آلزایمر را در یک فرد مشخص کنند و در این پژوهش نیز روشی برای پیشگیری از بیماری آزمایش نشده است.
یافتههای این پژوهش در نشریه Alzheimer’s & Dementia منتشر شده است.
انتهای پیام