آنان آنزیمی را شناسایی کردهاند که در ایجاد این مقاومت دارویی نقش دارد و در آزمایشهای انجام شده روی سلولهای سرطانی و مدلهای حیوانی، راهی برای مهار آن یافتهاند.
این یافته میتواند زمینهساز راهبردی برای افزایش اثربخشی درمانهای موجود و استفاده از آنها در طیف گستردهتری از سرطانها باشد. این پژوهش هنوز در مراحل اولیه قرار دارد، اما هدف زیستی مشخصی را معرفی میکند که دانشمندان میتوانند در طراحی ترکیبهای دارویی جدید بررسی کنند.
گروهی از پژوهشگران دانشگاه جانز هاپکینز در این تحقیق ترکیبی به نام «تریپتولید» (Triptolide) را بررسی کردند که از گیاهی موسوم به «تاک خدای رعدوبرق» به دست میآید. این تحقیق به کاربرد آزمایشی این ترکیب میپردازد و شواهدی مبنی بر درمان سرطان با مصرف این گیاه ارائه نمیکند.
این پژوهش بر داروهایی موسوم به مهارکنندههای «متیلترانسفراز دیانای» متمرکز است که از جمله آنها میتوان به «دسیتابین» (Decitabine) و «آزاسیتیدین» (Azacitidine) اشاره کرد. این داروها بر برچسبهای شیمیایی متصل به دیانای اثر میگذارند و به بازگشت فعالیت ژنهایی کمک میکنند که سلولهای سرطانی آنها را غیرفعال کردهاند.
برخی از این ژنهای غیرفعال شده در سلولهای سرطانی بهطور طبیعی از رشد کنترل نشده سلولها جلوگیری میکنند. داروهایی که فعالیت این ژنها را دوباره فعال میکنند، در درمان برخی سرطانهای خون موثر بودهاند، اما کاربرد آنها در بسیاری از تومورهای جامد با موفقیت محدودی همراه بوده است.
یکی از دلایل این مسئله آن است که سلولهای سرطانی میتوانند این داروها را در داخل خود خنثی کنند. «دسیتابین» برای اثرگذاری باید در بدن به شکل فعال تبدیل شود و سپس در ساختار دیانای سلولها جای گیرد اما آنزیمی به نام DCTPP۱ میتواند پیش از رسیدن دارو به هدف، شکل فعال آن را تجزیه کند.
پژوهشگران برای شناسایی ترکیباتی که اثر «دسیتابین» را تقویت میکنند، مجموعهای از مواد شیمیایی را بررسی کردند. «تریپتولید» و چند ترکیب مرتبط با آن بهعنوان گزینههای احتمالی شناسایی شدند و آزمایشهای بیشتر نشان داد که فعالیت این ترکیبات با مهار آنزیم DCTPP۱ ارتباط دارد.
با مهار این آنزیم، مقدار بیشتری از داروی فعال میتواند پیش از تجزیه شدن باقی بماند و وارد دیانای سلولهای سرطانی شود. این فرایند اثر درمان را بر تنظیم غیرطبیعی فعالیت ژنها افزایش داد و توانایی دارو در از بین بردن سلولهای سرطانی را در مدلهای آزمایش شده تقویت کرد.

پژوهشگران همچنین دریافتند که سطح بالای آنزیم DCTPP۱ با مقاومت دارویی ارتباط دارد که ضرورت بررسی بیشتر این آنزیم را تقویت میکند. این پژوهش در کنار تلاشهای پیشین برای طراحی مولکولهایی با هدف مهار مستقیم همین آنزیم قرار میگیرد، اما از مسیر متفاوتی به این مسئله میپردازد.
با وجود این، نتایج امیدوارکننده در مدلهای آزمایشگاهی و حیوانی به معنای اثربخشی این ترکیب دارویی در بیماران نیست. پژوهشگران همچنان باید ترکیباتی با قدرت اثر، ایمنی و ویژگیهای مناسب برای عملکرد در بدن شناسایی کنند تا بتوان این راهبرد را بهطور دقیق در انسان ارزیابی کرد.
این پژوهش هیچ مبنایی برای افزودن فرآوردههای گیاه «تاک خدای رعدوبرق» به درمان سرطان فراهم نمیکند. ترکیب خالص «تریپتولید» که در این پژوهش بررسی شده است، با مولکولهای مشابهی که برای تولید دارو ساخته میشوند و همچنین فرآوردههای گیاهی موجود در بازار تفاوت دارد بنابراین نمیتوان اثر این محصولات را یکسان دانست.
بر اساس گزارش سایت نوریج، دستاورد اصلی این پژوهش، شناسایی دقیقتر یکی از سازوکارهای مقاومت دارویی در سلولهای سرطانی است. در صورت موفقیت تحقیقات بیشتر، مهار این سازوکار دفاعی میتواند به داروهای موجود کمک کند تا موثرتر عمل کنند و وظیفه درمانی خود را بهتر انجام دهند بدون آنکه پژوهشگران ناچار باشند از ابتدا به دنبال تولید درمانی کاملا جدید باشند.
یافتههای این پژوهش در نشریه Nature Communications منتشر شده است.
انتهای پیام