جمعه ۱۱ خرداد ۱۳۹۷ | ۰۸:۵۹
نفس‌های آخر "چشمه علی" 6000 ساله

نفس‌های آخر "چشمه علی" 6000 ساله

حدود یک سال است که «چشمه علی» شهرری هم درگیرودار کم آبی، خشک شدن آب چشمه، یا گاهی اوقات بازگشت آب به این محوطه تاریخی طبیعی است؛ اما آنچه که مهم است اینکه این روزها بحث خشک شدن آب چشمه تاریخی "چشمه علی" موجبات نگرانی دلسوزان میراث تاریخی تهران را فراهم کرده است و بارها مسئولان امر هشدار دادند که چشمه تاریخی "چشمه علی" در معرض نابودی است و باید فکری به حال آن کرد.

به گزارش ایسنا، چندی پیش خلیل آبادی رئیس کمیته میراث فرهنگی شورای شهر تهران در صحن علنی شورا ضمن هشدار در مورد خشک شدن "چشمه علی" اظهار کرده بود: شکوه و جاذبه فاخرترین اثر تاریخی شهر ری امروزه دچار خدشه شده است و من در مسیر خانه به چشمه علی رفتم و دیدم که این اثر چند هزار ساله اکنون آینه دق شده و به جای آنکه آب در آنجا باشد موش‌ها در کف استخر چشمه علی جولان می‌دهند.

این عضو شورای شهر تهران گفته بود: بار دیگر تذکر می‌دهم که خشک شدن چشمه علی به دلیل عبور تونل خط 6 و خسارت به گذرگاه انتقال آب این چشمه پذیرفته نیست و از هیات رئیسه می‌خواهم که در راستای حمایت از حقوق مردم فکری به حال این مهم داشته باشند.

همچنین سید احمد محیط طباطبایی، رئیس ایکوم ایران که اخیرا  از محوطه چشمه علی شهرری دیدن کرده به ایسنا می‌گوید: تا امروز ندیده بودم چشمه علی شهرری به این مرحله از خشکی برسد.

وی با بیان این‌که پیش از این و در زمان‌هایی که اعلام می‌شد چشمه علی شهرری خشک شده، حداقل یک حوضچه‌ی آب کم در وسط دریاچه هنوز وجود داشت، تاکید می‌کند: اما امروز به چشم خودم دیدم که یک قطره آب هم در این محوطه‌ تاریخی طبیعی دیگر وجود ندارد، چشمه درست در مقابل کتیبه "فتحعلی شاهی" خشکِ، خشک است.

در ادامه احمد مسجد جامعی عضو شورای شهر تهران نیز در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به خشک شدن چشمه علی تصریح می‌کند: 31 فروردین امسال در اولین برنامه تهرانگردی خود در سال 1397 ، از نقاط دیدنی مجموعه چشمه علی بازدید کردیم تا ببینیم وضعیت چشمه علی چگونه است.

وی با اشاره به سابقه تاریخی این چشمه و اینکه "چشمه علی" سابقه تاریخی زیادی دارد و نباید صرفا  به عنوان یک چشمه‌ای که در حال خشک شدن است به آن توجه کرد، می‌گوید: چشمه علی و تپه تاریخی کنار آن، مهد تمدن و زندگی شهر باستانی ری بوده است و از آن جهت که نخستین سکونت‌گاه انسانی در محدوده تهران امروز به حساب می‌آید اهمیت خاصی دارد. طبق کاوش‌های باستان شناسی اریک اشمیت آمریکایی و گروه او در سالهای 1314 تا 1317 شمسی، قدمت سکونت در اطراف چشمه علی به حدود 6000 هزار سال پیش می رسد و حتی در این کاوش‌ها، ظروفی از سفالین و منقوش به دست آمد که برخی از آنها هم اکنون در موزه ملی ایران نگاهداری می‌شود.

وی با بیان اینکه در روایات اساطیری تاریخ ایران باستان، بنای نخستین ری را به شیث بن آدم، یا هوشنگ پیشدادی فرزند کیومرث، و عده ای هم به یکی از پسران حضرت نوح (ع) به نام روی یا رازی نسبت می دهند، ادامه می‌دهد: مهمترین سبب سکونت در این محدوده و شکل گیری تمدن چشمه علی را می‌توان در وجود این چشمه جست و جو کرد و این چشمه و نهر آن، در دوره اشکانی با نام " نهر سورن" یا " نهر سورنا" شهرت داشت و پس از سقوط ساسانیان و در قرون اولیه هجری نام این چشمه ، به " چشمه علی" معروف شد.

بنابر روایت دیگری وجود دارد که چون قاتل یکی از فرزندان خاندان علی (ع) هنگام عبور از اینجا شمشیر آغشته به خون خود را در آب این چشمه شسته، مردم تا مدت‌ها آب نهر و چشمه را مکروه می دانسته اند و پس از آن این مکان به چشمه علی