دوشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۹ | ۱۶:۳۹
جزای گردشگر بدکار چیست؟

جزای گردشگر بدکار چیست؟

رفتار یک گردشگر در یکی از سایت‌های تاریخی سیستان و بلوچستان در فضای مجازی بحث‌برانگیز شده است؛ رفتاری که تازگی ندارد اما سوال‌های زیادی را پیش می‌آورد؛ مثلا این‌که آیا در قانون، جزایی برای رفتار مخرب و ناهنجار گردشگران تعیین شده است؟ اگر چنین است چرا همچنان شاهد تکرار، گسترش و حتی تشویق به ترویج این ناهنجاری‌ها در بین برخی گردشگران و بعضا فعالان گردشگری هستیم؟

به گزارش ایسنا، جوانی که خود را بلاگر سفر، مدرس و مشاور گردشگری معرفی کرده اخیرا با انتشار عکس‌هایی از سفرش به منطقه «تاسوکی» در استان سیستان و بلوچستان، واکنش دوستداران و فعالان گردشگری و میراث فرهنگی را برانگیخته است. رفتار این شخص یک مصداق از کلیت رفتار اشتباه مردم در مقام گردشگر و بعضا فعالان گردشگری است. اما حساسیت ماجرای تاسوکی به آن‌جا برمی‌گردد که این جوان با ورود به یک محوطه تاریخیِ مطالعه و کاوش‌نشده، اسکلت‌ها، سفال‌ها و برخی لوازم تاریخی را از زمین خارج و جابه‌جا کرده تا هیجان بیشتری را به دنبال‌کنندگانش انتقال دهد و بعد هم از آن‌ها خواسته با انتشار عکس‌هایش، کمک کنند تا فالوئر بیشتری در اینستاگرام جذب کند.

این درحالی است که برداشتن، جابه‌جا کردن و حتی لمسِ آثار و اشیاء تاریخی، اقدامی غیرقانونی بوده و حتما در کاوش‌ها و مطالعات بعدی باستان‌شناسی اختلال ایجاد می‌کند.

قلعه «رامرود» در منطقه تاسوکی که صحنه رفتار ماجراجویانه این جوان جویای نام بوده است، تقریبا مخروبه شده و از هیچ نوع حفاظتی بهره‌مند نیست. این محوطه در سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی ثبت شده اما تا کنون مطالعه باستان‌شناسی در آن انجام نشده است. بنابراین ورود بلاگرهای سفر به این سایت با چنین شرایطی که حتی یگان حفاظت ندارد، بیشتر از آن‌که اثری مثبت برای میراث فرهنگی و حتی گردشگری داشته باشد، مخرب است.

از سویی، حساسیت سیاسی و جغرافیاییِ منطقه باارزش تاسوکی که در نزدیکی مرز ایران و افغانستان واقع شده، سفر گردشگران به این منطقه را تقریبا غیرممکن کرده است و این سوال را ایجاد می‌کند که لزوم تولید محتوا از این محوطه تاریخی که هنوز مطالعات باستان‌شناسی در آن انجام نشده، یگان حفاظت ندارد و نقطه حساس مرزی به شمار می‌آید، چه لزومی داشته است؟

مساله حساس‌تر در این ماجرا، تشویق به رفتار اشتباهِ ماجراجویانه در دیگر گردشگران و تولیدکنندگان محتوای سفر است که در یک دهه اخیر، شکل نادرست و مخربی از سفر را رواج داده است.

مرور مواد قانونی نیز نشان می‌دهد: ورود غیرمجاز به مناطق تاریخی و طبیعی، دست‌درازی و تخریب آثار فرهنگی و تاریخی و همچنین حفاری‌های غیرقانونی، جرم است و مجازاتی برای آن تعیین شده است.

در ماده ۵۵۸ قانون مجازات اسلامی آمده است: هر کس به تمام یا قسمتی از ابنیه، اماکن، محوطه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی تاریخی یا مذهبی که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت ‌رسیده است، یا تزئینات، ملحقات تأسیسات، اشیاء و لوازم و خطوط و نقوش منصوب یا موجود در اماکن مذکور، که مستقلاً نیز واجد حیثیت فرهنگی- تاریخی یا مذهبی باشد، خرابی وارد آورد، علاوه بر جبران خسارات وارده به حبس از یک تا ۱۰ سال محکوم می‌شود.

ماده ۵۵۹ این قانون نیز مشخص می‌کند: هر کسی اشیاء، لوازم و همچنین مصالح و قطعات آثار فرهنگی ـ تاریخی را در موزه‌ها و نمایشگاه‌ها، اماکن تاریخی و مذهبی و سایر ام