دهم ذیالحجه در تقویم مسلمانان عید قربان نامیده شده و در این روز ابراهیم خلیلالله فرزند خود اسماعیل (ع) را بر مبنای رویای صادقه به قربانگاه برد تا برای پروردگارش قربانی کند اما در نهایت همانطور که در تاریخ روایت شده است، خواست و اراده رب جلیل بر امر دیگری قرار گرفته بود؛ چرا که غرض از این رویا امتحان صداقت و راستی گفتار و کردار این پیامبر بود که ابراهیم (ع) از آن سربلند بیرون آمد.
اما بر اساس روایات معتبر از عید قربان به عنوان یکی از چهار عید بزرگ و اصلی اسلام یاد شده و به همین خاطر این روز همه ساله گرامی داشته شده و جشنها و مراسم فرهنگی و هنری مختلفی در سراسر جهان اسلام به این مناسبت انجام میشود. در این عید خجسته حاجیان به پاس زیارت خانه خدا موظف هستند که قربانی انجام دهند و به دیگر مسلمانان نیز توصیه شده که حتی با قرض کردن در این کار شریک شوند.
بنا بر روایات، در این روز خدا به ابراهیم خلیل فرمان داد تا فرزندش اسماعیل را قربانی کند. او اسماعیل را به قربانگاه برد ولی جبرئیل همراه با «قوچی» نازل شد و ابراهیم آن را به جای اسماعیل قربانی کرد. سنت قربانی در روز عید قربان در سرزمین منا به یاد آن رخداد است. مسلمانانی که برای حج به زیارت خانه خدا میروند، طبق شروطی وظیفه دارند در منا قربانی کنند و پس از قربانی آنچه بر آنان در حال احرام، حرام شده بود حلال میگردد و با توجه به اینکه حج، یکی از عبادتهای بسیار مهم در اسلام است، توانایی به انجام رساندن آن نیز برای هر مسلمانی بسیار شادیآور است؛ در نتیجه، روزی که پس از انجام وظایف حج، به عنوان جایزه الهی و اتمام احرام پیش میآید را عید میدانند.
حقیقت مراسم قربانی، آموزهای است که نشان میدهد که یک فرد موحد باید همه داراییها و امکاناتش را به عنوان یک امانت الهی در راه خدای متعال هزینه کند. قربانی کردن نمادی از قطع دلبستگی و وابستگیها و جلوهای از ایثار مال و جان در راه محبوب واقعی و رضای خداوند متعال است؛ البته آنچه که از قربانی کردن و رسیدن به مقام قرب الهی به وسیله ذبح گوسفند، لحاظ شده قطع علقههای روحی و مالی است که باعث تقوای قلب و طهارت نفس میشود و انسانی که توانست از تعلقات خود را برهاند، میتواند در وادی خدمت به جامعه قدم بگذارد و جامعه را به اصلاح و آبادانی بکشاند، به همین خاطر است که در آیه قرآن از قربانی به عنوان قوامدهنده زندگی انسان یاد شده است.
عید قربان، عید سراسر معرفت و نجات بشریت است. آن روز که ابراهیم با ذبح فرزند دلبندش به یقین محض رسید، حسین (ع) با جانسپاری و گذشت تمامعیار از همه داراییاش، خون خدا گشت و به واژه ایثار مفهومی دوباره که پس از قرنها هنوز هم در جریان است، بخشید.
فلسفه قربانی کردن در عید قربان
از جمله آموزههای اسلام برای تکامل و رشد انسانها، ایثار از جان و مال در راه خداوند یگانه است، به این معنا که انسان، همه داراییها و امکاناتش را امانتی الهی بداند که باید در طریق بندگی هزینه کند. قربانی کردن نیز نمادی از قطع دلبستگی و وابستگیها و نیز جلوهای از ایثار مال و جان در راه محبوب واقعی و رضای خداوند متعال است.
آنچه که از قربانی کردن و رسیدن به مقام قرب الهی به وسیله ذبح گوسفند، لحاظ شده قطع علقههای روحی و مالی است که باعث تقوای قلب و طهارت نفس میشود. خداوند متعال اصل قربانی کردن را از شعائر الله دانسته و آن را نشانه بزرگداشت و سپاسگزاری مؤمنان بر نعمت هدایت معرفی کرده و قربانیکننده را در گروه و خیل محسنین و نیکوکاران داخل کرده است.
در قرآن کریم آمده است: «وقتی شما قربانی میکنید آنچه که متعلق به خدا است، تقوای شما است، نه گوشت و پوست قربانی»؛ بنابراین در قربانی کردن هر چند ظاهر کار سر بریدن است اما واقعیت قضیه نهایت تسلیم، سرسپردگی، عشق و علاقه بنده به مولای خود است و در واقع قربانی کردن نمادی از قربانی کردن هواهای نفسانی و ذبح نفس اماره و نوعی جهاد با نفس برای زدودن تعلقات و وابستگیهای دنیوی و مادی و نیز رهایی از زندان مالپرستی و دنیاطلبی است.
اعمال شب و روز عید قربان
در منابع دینی اعمالی برای شب و روز این عید ذکر شده است. شبزندهداری، غسل و زیارت امام حسین (ع) از اعمال شب عید و غسل، نماز عید قربان، قربانی کردن، زیارت امام حسین (ع) و خواندن دعای ندبه، از مهمترین اعمال توصیه شده در روز عید قربان است اما روزه گرفتن در عید قربان حرام است.
عید قربان یا عید الاضحی از اعیاد بزرگ اسلامی در حقیقت قربانگاه نفس و مجالی برای رسیدن به شرافت بندگی است، همان گونه که دو پیامبر خدا امر الهی را اطاعت کرده و در مسلخگاه بندگی بار دیگر راه را به مومنان حقیقی نشان دادند و از این بابت است که خداوند آن را سنتی قرار داده که هر ساله تلنگری باشد بر عیار دلدادگی بندگان مخلص و حقیقی.
انتهای پیام
