به گفته رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سبزوار، مراتع منبع اصلی تأمین علوفه برای دامهای سبک و سنگین هستند و به طور مستقیم با معیشت دامداران، عشایر و بهرهبرداران روستایی ارتباط دارند. تولید گوشت، شیر، پشم و فرآوردههای دامی، وابستگی مستقیمی به سلامت و پایداری مراتع دارد.
عباسعلی کیانیفرد، در گفت و گو با ایسنا افزود: از سوی دیگر، مدیریت اصولی مراتع موجب کاهش هزینههای تولید دام، جلوگیری از وابستگی به نهادههای وارداتی و تقویت اقتصاد محلی میشود. مراتع همچنین بستر توسعه مشاغل جانبی مانند گیاهان دارویی، گردشگری طبیعی و صنایع دستی بومی هستند.
وی با اشاره به وسعت مراتع در سبزوار، افزود: متأسفانه در سالهای اخیر، مراتع ما با چالشهای جدی روبرو شدهاند که مهمترین آنها فرسایش خاک، کاهش بارندگی، خشکسالیهای مکرر و چرای بیش از حد مجاز است. این عوامل، باعث کاهش پوشش گیاهی، تخریب خاک و در نهایت، کاهش ظرفیت مراتع برای تأمین علوفه دام شدهاند.
مراتع بستر توسعه مشاغل جانبی
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سبزوار، با اشاره به اهمیت مراتع در تثبیت جمعیت در مناطق روستایی و عشایری، تصریح کرد: مراتع به عنوان منبع اصلی درآمد و معیشت در این مناطق، نقش مهمی در حفظ و توسعه سکونتگاهها دارند. اگر مراتع ما سالم و پایدار باشند، روستاییان و عشایر میتوانند به زندگی خود در این مناطق ادامه دهند و از مهاجرت به شهرها جلوگیری شود.
کیانیفرد با بیان اینکه مراتع همچنین بستر توسعه مشاغل جانبی مانند گیاهان دارویی، گردشگری طبیعی و صنایع دستی بومی هستند، افزود: بسیاری از گیاهان دارویی ارزشمند در مراتع سبزوار میرویند و میتوان از آنها برای تولید محصولات دارویی و غذایی استفاده کرد. همچنین، مناظر طبیعی زیبا و بکر مراتع، فرصتهای مناسبی برای توسعه گردشگری طبیعی فراهم میکند. صنایع دستی بومی نیز که اغلب با استفاده از مواد اولیه موجود در مراتع تولید میشوند، میتوانند به عنوان یک منبع درآمد پایدار برای جوامع محلی عمل کنند.
وی در ادامه با اشاره به تلاشهای اداره منابع طبیعی برای احیای مراتع آسیبدیده در سبزوار، گفت: برنامههای متعددی برای جلوگیری از فرسایش خاک، احیای پوشش گیاهی، مدیریت چرا و آموزش بهرهبرداران مراتع داریم. از جمله این برنامهها میتوان به اجرای طرحهای آبخیزداری، سد خاکی، کاشت گیاهان پوششی مناسب و برگزاری کارگاههای آموزشی برای دامداران اشاره کرد.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سبزوار، با تأکید بر اهمیت مشارکت مردمی در حفاظت از مراتع، اظهار کرد: حفاظت از مراتع وظیفه همگی ما است. باید با همکاری یکدیگر، از این سرمایه ارزشمند محافظت کنیم و از تخریب آن جلوگیری کنیم. دامداران و بهرهبرداران مراتع باید با رعایت اصول مدیریت چرا و استفاده از روشهای نوین، به حفظ و پایداری مراتع کمک کنند.
وی از ضرورت سرمایهگذاری در زیرساختهای مرتبط با مراتع و توسعه روشهای نوین مدیریت مراتع خبر داد و افزود: توجه به فرهنگ و سنتهای بومی در مدیریت مراتع ضروری است.
کیانیفرد گفت: روشهای سنتی مدیریت مراتع که توسط گذشتگان به ما به ارث رسیده، اغلب بر اساس شناخت دقیق از اکوسیستم مراتع و ملاحظات زیستمحیطی استوار بودهاند. ما باید از این دانش سنتی بهرهبرداری کنیم و آن را با روشهای نوین مدیریت مراتع تلفیق کنیم تا بتوانیم به مراتعی سالم و پایدار دست یابیم.
اهمیت مراتع در شرایط تغییر اقلیم
وی خاطرنشان کرد: در شرایط تغییر اقلیم و کاهش نزولات جوی، اهمیت مراتع دوچندان میشود. مراتع سالم میتوانند با ذخیره کربن، کاهش دمای سطح زمین و افزایش تاب آوری اکوسیستمها، در مقابله با آثار منفی تغییرات اقلیمی مؤثر باشند. تخریب مراتع، برعکس، موجب تشدید گردوغبار، افزایش دما و کاهش کیفیت زیستمحیطی میشود.
کیانیفرد اظهار کرد: حفاظت از مراتع، نیازمند تغییر نگرش از بهرهبرداری کوتاه مدت به مدیریت پایدار و بلندمدت است. اجرای طرحهای مرتعداری، رعایت ظرفیت چرا، مشارکت بهرهبرداران، آموزش و فرهنگسازی، از مهمترین راهکارهای احیا و صیانت از این سرمایه ملی به شمار میروند. مراتع امانتی در دست ما هستند که باید سالم و پویا به نسلهای آینده سپرده شوند.
وی با تأکید بر اینکه مراتع صرفاً چراگاه دام نیستند، بلکه ستونهای پایداری سرزمین، ضامن امنیت غذایی و پشتوانه توسعه پایدار کشور به شمار میآیند، گفت: حفظ این سرمایه ارزشمند، مسئولیتی همگانی است که بدون همراهی مردم، بهرهبرداران و دستگاههای اجرایی تحقق نخواهد یافت.
نقش مراتع در تثبیت جمعیت در مناطق روستایی و عشایری
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سبزوار، با تأکید بر ارتباط مستقیم مراتع با معیشت و زندگی جوامع محلی، اظهار کرد: حفظ و احیای مراتع در شهرستان سبزوار به معنای حمایت از شغل، هویت و سبک زندگی سنتی بهرهبرداران است. مطالعات و تجربیات میدانی نشان میدهد که تخریب و فرسایش مراتع به طور مستقیم با افزایش فقر، مهاجرت به شهرها و بروز مسائل اجتماعی ناشی از آن همراه است.
کیانیفرد افزود: در مقابل، مدیریت صحیح و بهرهبرداری پایدار از مراتع، با مشارکت فعال جوامع محلی، نه تنها از تخریب جلوگیری میکند بلکه به تقویت سرمایه اجتماعی، احساس تعلق به سرزمین و ایجاد همافزایی در حفاظت از منابع طبیعی کمک میکند. این رویکرد مشارکتی، بستری مناسب برای توسعه پایدار در مناطق روستایی و عشایری فراهم میآورد.
وی با اشاره به نقش کلیدی مراتع در حفظ محیطزیست، گفت: پوشش گیاهی موجود در مراتع مانند یک سپر طبیعی عمل کرده و از خاک در برابر اثرات مخرب باد و باران محافظت میکند. این امر از بروز پدیدههایی نظیر سیلاب و گسترش بیابانها جلوگیری میکند.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سبزوار، تأکید کرد: علاوه بر این، مراتع سرزمینی امن و زیستگاه گونههای متنوع گیاهی و جانوری هستند. حفظ این اکوسیستمهای ظریف و ارزشمند، نقش اساسی در حفظ تنوع زیستی و ایجاد تعادل اکولوژیک در منطقه دارد. مدیریت صحیح مراتع به معنای حفظ این تنوع و تضمین سلامت اکوسیستمهای طبیعی است.
وی در پایان بر لزوم توجه به رویکردهای جامع و پایدار در حفاظت و بهرهبرداری از مراتع تأکید کرد و گفت: باید با درک اهمیت مراتع و با همکاری همه ذینفعان، برنامههای مدونی را برای احیا و مدیریت پایدار این منابع طبیعی اجرا کنیم تا بتوانیم این سرمایه ارزشمند را برای نسلهای آینده حفظ کنیم.
انتهای پیام
نظرات