زهرا حیدری در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به یک تصور نادرست رایج، اظهار کرد: بسیاری از افراد انجام وظایف روزمره مانند تأمین هزینه‌ها یا اطاعت از والدین را معادل ابراز عشق و احساسات می‌دانند، در حالی که ابراز احساسات مفهومی فراتر از این دارد. منظور از احساسات، تمام هیجانات درونی از جمله غم، خشم، استرس و ناراحتی است که باید شناسایی و به شکل سالمی ابراز شوند. گام نخست در این مسیر، کسب «مهارت خودآگاهی» برای شناخت هیجان لحظه‌ای است.

این مشاور خانواده بیان کرد: برخلاف باور بسیاری، ابراز صحیح احساسات ربطی به هوش عمومی (IQ) ندارد، بلکه جزیی از «هوش هیجانی (EQ)» است و همانند هر مهارت دیگری کاملاً قابل یادگیری و آموزش است.

وی یکی از نشانه‌های بارز یک خانواده سالم را پاسخ‌دهی عاطفی مناسب و ابراز به‌جای هیجانات دانست و افزود: این مهارت به ویژه در شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی، به عنوان ابزاری برای کنار آمدن با استرس و افزایش تاب‌آوری خانواده عمل می‌کند.

حیدری در پاسخ به این پرسش که آیا ابراز احساسات ویژه زنان است، گفت: اگرچه ممکن است زنان به دلیل ساختار عاطفی خود ساده‌تر احساساتشان را بروز دهند، اما این یک مهارت اکتسابی است و همه افراد در هر سن و جنسیتی می‌توانند آن را فرا بگیرند. وی نقش الگویی والدین را کلیدی دانست و تصریح کرد: کودکان با مشاهده نحوه ابراز هیجانات مثبت و منفی توسط پدر و مادر، این سبک رفتاری را درونی می‌کنند.

این روانشناس با اشاره به یک خطای رایج ارتباطی در خانواده‌ها، بیان کرد: مشکل زمانی آغاز می‌شود که ما به جای بیان برداشت و احساس خود از یک رفتار، مستقیماً رفتار طرف مقابل را مورد سرزنش قرار می‌دهیم. به عنوان مثال، گفتن جمله «وقتی دیر کردی، فکر کردم برات مهم نیستم و ناراحت شدم» بسیار مؤثرتر و کم‌عارضه‌تر از گفتن «دیگه از دستت عصبانی‌ام. جمله اول گفت‌وگو را باز می‌کند، در حالی که جمله دوم طرف مقابل را به موضع دفاعی می‌کشاند.

وی ادامه داد: در این روش، فرد باید فواید (سود) و مضرات (زیان) ادامه دادن و گیر کردن در آن فکر منفی را فهرست کند. نتیجه این ارزیابی در غالب موارد آشکار می‌سازد که هزینه‌های روانی و حتی جسمی ناشی از آن فکر، به مراتب بیشتر از منافع موهوم یا کوتاه‌مدت آن است.

این روانشناس در پاسخ به سوال چگونگی تعامل با همسری که محبتش را صرفاً از طریق عمل (و نه گفتار) ابراز می‌کند، گفت: به جای شکایت و گلایه، می‌توان از دو روش «قدردانی هدفمند» و «راهنمایی غیرمستقیم» استفاده کرد. به عنوان مثال، پس از انجام کاری توسط همسر، از او صمیمانه تشکر کنید و سپس با اشاره به واکنش مثبت او، بگویید:وقتی قدردانی من رو می‌بینی، خوشحال می‌شی؟ من دیدن این خوشحالی رو دوست دارم.

وی افزود: می‌توان به شکل مستقیم‌تر اما غیرسرزنشگر، مسیر را به او نشان داد؛ مثلاً با پرسیدن دوست داری بدونم چه کاری واقعاً خوشحالم می‌کنه؟ یا حتی تهیه یک فهرست کوچک و ملموس از کارهای ساده‌ای که احساس علاقه و توجه را به شما منتقل می‌کند.

حیدری تصور رایج اما نادرست ذهن‌خوانی در روابط عاطفی را به چالش کشید و تأکید کرد: هیچ فردی به طور ذاتی از انتظارات عاطفی طرف مقابل آگاه نیست. بنابراین، سلامت و عمق یک رابطه در گرو آن است که هر فرد، دنیای مطلوب عاطفی خود و انتظاراتش را به روشنی و بدون ابهام بیان کند.

وی با یادآوری این ضرب‌المثل که هر وقت ماهی را از آب بگیری تازه است، خاطرنشان کرد: یادگیری مهارت‌های هیجانی و ارتباطی در هیچ سنی دیر نیست و آغاز این مسیر می‌تواند کیفیت زندگی فردی، زناشویی و خانوادگی را دگرگون کند.

انتهای پیام