به گفته رئیس بیمارستان آیت‌الله خوانساری اراک، مرکز درمان سرطان در غرب کشور، براساس گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت(WHO) این بیماری سالانه بیش از ۲.۳ میلیون مورد جدید ابتلا در جهان ایجاد می‌کند و در ایران، با نرخ بروز حدود ۳۵ تا ۳۷ مورد در هر ۱۰۰ هزار زن، به شایع‌ترین سرطان درمیان بانوان تبدیل شده است و استان مرکزی، به عنوان یکی از قطب‌های صنعتی کشور با تمرکز کارخانه‌ها و آلاینده‌های زیست‌محیطی، در این میان جایگاه ویژه‌ای دارد و آمارها نشان‌دهنده شیوع این بیماری در استان‌های مرکزی مانند تهران، البرز، یزد، قم و مازندران با نرخ ۷۲ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر است. این روند صعودی، با کاهش میانگین سنی ابتلا به حدود ۱۰ سال کمتر از استاندارد جهانی همراه است، به طوری که ۲۵ درصد موارد بیماری در زنان زیر ۴۰ سال رخ می‌دهد و زنگ خطری را برای سیاستگذاران سلامت به صدا درآورده است.

عوامل محیطی همچون آلودگی هوا که مطالعات جهانی و محلی آن را با افزایش ۸ تا ۱۰ درصدی ریسک ابتلا مرتبط می‌دانند، در کنار تغییرات سبک زندگی مدرن، نقش پررنگی در بروز این معضل ایفا می‌کنند.

در این گزارش که دعوتی است به سوی آگاهی جمعی و اصلاح الگوهای زندگی برای مقابله با این دشمن خاموش، با تمرکز بر وضعیت استان مرکزی، به بررسی آمار، عوامل خطر، راهکارهای پیشگیری و چالش‌های درمانی می‌پردازیم.

این بررسی بر پایه گفت‌وگو با دکتر آذین احمری، متخصص رادیوآنکولوژی و رئیس بیمارستان آیت‌الله خوانساری اراک یکی از مراکز پیشرو در درمان سرطان در منطقه تدوین شده است که نه تنها تجربیات بالینی را منعکس می‌کند، بلکه با داده‌های علمی جدید تلفیق شده تا تصویری جامع و دقیق ارائه دهد.

آذین احمری در گفت‌وگو، با ایسنا با اشاره به کمبود آمار به روز، گفت: آخرین آمار رسمی اعلام شده در خصوص بروز انواع سرطان در کشور مربوط به سال ۱۳۹۶ یعنی ۸ سال پیش است. اگر بخواهیم بر اساس آمار سال ۹۶ صحبت کنیم میزان بروز سرطان در استان مرکزی، به اندازه متوسط کشوری است، اما  نکته قابل توجه این است که در این ۸ سال روند بروز سرطان دستخوش تغییر شده ولی متاسفانه به دلیل ثبت ضعیف این بیماری و عدم انتشار آمار رسمی، امکان مقایسه و برنامه‌ریزی در این خصوص از مدیران گرفته شده است.

وی افزود: با توجه به اینکه آمار رسمی نداریم خیلی نمی‌توانیم به طور قاطع بگوییم که بروز سرطان سینه افزایش پیدا کرده است یا خیر ولی با توجه تجریه و مشاهدات بالینی متوجه می‌شویم که سن بروز بیماری کاهش یافته و بانوان جوان بیشتر از قبل به این بیماری مبتلا می‌شوند. این مشاهده بالینی با داده‌های ملی همخوانی دارد؛ جایی که سالانه حدود ۴ هزار زن زیر ۴۰ سال به این بیماری مبتلا می‌شوند.

احمری هشدار داد: ثبت سرطان باید به صورت یکپارچه  کشوری انجام شود تا قابل استناد و اعتماد باشد زیرا بسیاری از بیماران در استان خود درمان نمی‌شوند و اطلاعات این بیماران علیرغم اینکه جزو آمار آن استان محسوب می‌شوند، در خارج از استان محل سکونت است. بدون ثبت دقیق کشوری، برنامه ریزی برای پیشگیری دشوار خواهد بود و پیشنهاد می‌شود سیستم ثبت سرطان بروزرسانی شود تا شامل داده‌های سالانه از تمام استان‌ها باشد.

 تأثیر آلودگی هوا؛ شواهد محلی و جهانی

وی افزود: استان مرکزی، با شهرهایی مانند اراک که سال‌ها با آلودگی صنعتی دست و پنجه نرم می‌کنند، نمونه‌ای بارز از تأثیر عوامل محیطی بر سلامت است. مطالعات بین المللی نشان می دهند که آلودگی هوا، به ویژه ذرات معلق PM۲، ریسک ابتلا به سرطان سینه را در طولانی مدت، ۸ تا ۱۰ درصد افزایش می‌دهد. استان مرکزی با توجه به وجود صنایع آلاینده و تعداد روزهای آلوده سال، از مناطق آلوده در نظر گرفته می‌شود و آمار صعودی بروز سرطان پستان در سال‌های پیش رو قابل پیش بینی است.

وی با تاکید بر اینکه در استان مرکزی، به دلیل نبود تحقیقات محلی، نیاز به مطالعات اپیدمیولوژیک، فوری است، تصریح کرد: با توجه به صنعتی بودن استان، باید برنامه‌هایی برای کاهش آلاینده‌ها مانند فیلترهای کارخانه‌ای و نظارت بر کیفیت هوا اجرا شود تا تأثیر آن بر سرطان کاهش یابد. همچنین، زنان در مناطق آلوده باید غربالگری منظم انجام دهند تا در صورت ابتلا، در مراحل اولیه درمان شوند. این دیدگاه با تحقیقات اخیر همخوانی دارد که نشان‌دهنده شیوع بالاتر سرطان‌های پوست، سینه، مثانه و روده در استان مرکزی است.

نقش سبک زندگی و رژیم غذایی در پیشگیری

وی در ادامه با بیان اینکه سبک زندگی مدرن، با کم تحرکی و رژیم غذایی ناسالم، یکی از عوامل اصلی افزایش سرطان پستان است، افزود: کارشناسان تأکید می‌کنند که ۳۰ تا ۵۰ درصد موارد سرطان با اصلاح سبک زندگی قابل پیشگیری است. رژیم غذایی سالم شامل میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و غذاهای تخمیر شده مانند ماست نقش کلیدی دارد.

این متخصص رادیوآنکولوژی با بیان اینکه رژیم مدیترانه‌ای یا جنوبی، با تمرکز بر سبزیجات و کم کردن گوشت قرمز، توصیه می‌شود، افزود: همچنین، کاهش چربی اشباع به ۱۰ تا ۲۰ درصد کالری روزانه و اجتناب از مصرف مواد غذایی با مواد نگهدارنده و فوق فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس و پنیر پیتزا ضروری است. همچنین مصرف متعادل نمک و شکر در رژیم غذایی توصیه می‌شود. حتی سبک پخت و پز می‌تواند در بروز بیماری موثر باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که سالم‌ترین نوع پخت غذا به صورت آب پز یا بخارپز است. حتی ظروف پخت و پز نیز می‌تواند در این سبک زندگی سالم نقش اساسی داشته باشد. ظروفی که بیشتر از همه توصیه می‌شود برای پخت و پز استفاده شود ظروف پیرکس واستیل و چدنی نسبت به ظروف تفلون است.

وی ادامه داد: برای مثال، مصرف روزانه حداقل پنج وعده میوه و سبزی می‌تواند ریسک را تا ۲۰ درصد کاهش دهد. همچنین، اجتناب از غذاهای فرآوری شده و تمرکز بر غذاهای ارگانیک در استان مرکزی، که کشاورزی فعالی دارد، قابل اجراست.

دکتر احمری در ادامه موضوع سبک زندگی سالم اضافه کرد: اصلاح عادات ناسالم شامل ترک سیگار و الکل، اصلاح کم تحرکی و نگه داشتن وزن بدن در محدوده نرمال تاثیر بسزایی در کاهش خطر بروز سرطان پستان دارد.

رئیس بیمارستان آیت الله خوانساری اراک در ادامه با بیان اینکه ورزش منظم، به عنوان یکی از مؤثرترین راهکارها، ریسک ابتلا را در زنان، پیش و پس از یائسگی کاهش می‌دهد، گفت: حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت متوسط هوازی در هفته مانند پیاده‌روی، توصیه می‌شود. کنترل وزن و حفظ BMI در محدوده نرمال (۱۸.۵-۲۴.۹) نیز کلیدی است، زیرا اضافه وزن ریسک بروز سرطان را افزایش می‌دهد.

وی افزود: ورزش و کنترل وزن با حفظ تعادل هورمونی و کاهش التهاب مزمن علاوه بر اینکه می‌تواند خطر بروز سرطان را در فرد کاهش دهد، به سلامت عمومی و کاهش سایر بیماری‌های مزمن مثل دیابت و بیماری‌های قلبی عروقی و ... نیز کمک می‌کند.

او تاکید کرد: افراد در روزهای آلوده سال برای کاهش اثرات مخرب آلودگی هوا بر بدن از انجام ورزش‌های هوازی در محیط باز اجتناب کنند و فعالیت فیزیکی را محدود و در محیط‌های سر بسته انجام دهند. 

 چالش‌های درمانی؛ هزینه ها و دسترسی به داروها

این متخصص رادیوآنکولوژی در ادامه با بیان اینکه درمان سرطان سینه در ایران از طریق جراحی، شیمی درمانی، هورمون درمانی، ایمونوتراپی و رادیوتراپی، عمدتاً در دسترس است، گفت: با این حال، هزینه‌ها بسته به مرحله بیماری متغیر است. در مراحل اولیه، هزینه کمتر و موفقیت بالاتر (تا۹۰ درصد بقا) است، اما در مراحل متاستاتیک، هزینه‌ها افزایش می‌یابد. این امر اهمیت طرح‌های غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان پستان را پر رنگ می‌کند.

وی تصریح کرد: در بیمارستان آیت‌الله خوانساری، تمام درمان‌های سرطان پستان به غیر از جراحی قابل ارائه است و تلاش ما بر این است که هزینه‌های درمان را در حد ممکن کاهش دهیم. در این بیمارستان به واسطه حمایت‌های دولتی و مردمی، هزینه‌های درمان نسبت به مراکز خصوصی پایین‌تر است و بیماران در برخی موارد تنها هزینه داروی تزریقی را پرداخت می‌کنند. تارگت تراپی‌ها و ایمونوتراپی از درمان‌هایی است که بار مالی قابل توجه برای بیماران به همراه دارد و در این زمینه حمایت بیشتر بیمه‌های درمانی می‌تواند در کاهش هزینه‌ها بسیار موثر باشد.

احمری تاکید کرد: در شرایطی که ایران سالانه با بیش از ۱۹ هزار مورد جدید ابتلا به سرطان سینه روبروست، تأکید بر پیشگیری و تشخیص زودهنگام می‌تواند جان هزاران نفر را نجات دهد و بار اقتصادی درمان را کاهش بخشد.

به گزارش ایسنا این گفت‌وگو تأکید می‌کند که با ترکیبی از سیاست‌های محیطی، آموزش عمومی و حمایت‌های درمانی، می‌توان بر سرطان پستان غلبه کرد. جامعه باید با آگاهی و اقدام، مجموعه های تخصصی و درمانی را برای کاهش این خطر فعال همراهی کند.

انتهای پیام