در بیش از یک دهه اخیر، افزایش میزان آلاینده‌ها در جو زمین زندگی روزمره انسان‌ها را تحت‌الشعاع قرار داده و سلامت عمومی را به خطر انداخته است. در شهرهای مختلف ایران، از جمله همدان آلودگی هوا به دلیل ترافیک، فعالیت‌های صنعتی و فعالیت‌های دیگر انسان‌ها روز به روز تشدید می‌شود و این موضوع نه تنها اثرات منفی بر سلامت انسان‌ها دارد، بلکه بر محیط زیست و اکوسیستم‌های منطقه نیز تأثیر می‌گذارد. ایسنا در این گزارش به بررسی علل و پیامدهای آلودگی هوا در همدان و پیشنهاد راهکارهایی برای کاهش این معضل می‌پردازد.

آلودگی هوا در همدان؛ از ریزگردهای تابستانی تا وارونگی زمستانی

 کارشناس مسئول بهداشت هوای دانشگاه علوم پزشکی همدان، با اشاره به وضعیت آلودگی هوا در این استان، آن را به دو دسته کلی آلودگی مربوط به فصل گرم و فصل سرد سال تقسیم کرد و خواستار اقدام جدی دستگاه‌های اجرایی برای کاهش پیامدهای آن شد.

مهدی خدابخشی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه آلودگی هوای همدان در دو مقطع مجزا رخ می‌دهد، اظهار کرد: در فصل گرم سال، عمدتاً از اردیبهشت تا شهریور، شاهد ورود توده‌های گرد و غبار از کشورهای غربی و استان‌های غربی ایران هستیم.

وی افزود: این پدیده که کل نواحی استان را در بر می‌گیرد، ناشی از ذرات معلق با قطر کمتر از ۱۰ میکرون (PM۱۰) است و مناطق جنوبی و غربی استان را بیشتر تحت تاثیر قرار می‌دهد.

این مقام مسئول ادامه داد: در ماه‌های سرد سال، نوع آلودگی متفاوت است؛ در این ایام به دلیل پایداری جو و پدیده «اینورژن» یا وارونگی دما، آلاینده‌ها در سطح زمین حبس می‌شوند و این آلودگی عمدتاً مختص کلانشهرها از جمله شهر همدان است و ناشی از ذرات ریز PM۲.۵ و گازهای حاصل از مصرف سوخت خودروها، وسایل گرمایشی منازل و فعالیت صنایع است.

این کارشناس مسئول بهداشت هوا با هشدار نسبت به تاثیرات مخرب آلودگی بر سلامت شهروندان، تصریح کرد: آلودگی هوا به عنوان چهارمین عامل مرگ و میر در دنیا شناخته می‌شود و نقش مستقیمی در بروز و تشدید بیماری‌هایی نظیر تنگی نفس، آسم، حملات قلبی، سوزش چشم و گلو و تحریک دستگاه تنفسی دارد.

 خدابخشی با بیان اینکه در روزهای آلوده، میزان مراجعه به مراکز درمانی و اورژانس به شکل محسوسی افزایش می‌یابد و بیماری‌های مزمنی مانند سرطان ریه در این شرایط تشدید می‌شوند، بر نقش نظارتی دانشگاه علوم پزشکی تأکید کرد و مسئولیت اصلی کاهش آلودگی هوا را متوجه نهادهای اجرایی دانست و گفت: شهرداری‌ها و پلیس راهور نقش کلیدی در این زمینه دارند. 

وی ادامه داد: اجرای دقیق معاینه فنی خودروها، بهینه‌سازی مصرف سوخت، گازسوز کردن وسایل نقلیه عمومی و توزیع سوخت استاندارد مانند یورو ۴ از جمله اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد.

این مقام مسئول با انتقاد از کیفیت سوخت توزیعی در برخی شهرها از جمله همدان، افزود: نبود بنزین سوپر و سوخت‌های استاندارد، معضل آلودگی هوا را تشدید کرده است که در این راستا کنترل ترافیک و جلوگیری از تردد خودروهای دودزا نیز می‌تواند گره‌گشا باشد.

خدابخشی به شهروندان به ویژه گروه‌های حساس توصیه کرد: در روزهای آلوده از حضور غیرضروری در فضای باز خودداری کرده و در صورت خروج حتماً از ماسک مناسب استفاده کنند.

 وی با تاکید بر بی‌فایده بودن پیاده‌روی در این شرایط، گفت: پیاده‌روی در هوای آلوده نه تنها فایده ندارد، بلکه می‌تواند منجر به تشدید حملات قلبی و تنفسی شود. 

این مقام مسئول خودداری از مصرف دخانیات، مرطوب نگه داشتن هوای منزل با استفاده از دستگاه بخور یا گل و گیاه و استفاده از سیستم‌های تهویه مطبوع در ادارات از دیگر توصیه‌ها برای گذر از روزهای آلوده دانست.

خودروهای فرسوده و صنایع آلاینده اصلی‌ترین منابع آلودگی هوا در استان

معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان همدان، به تشریح مهم‌ترین چالش‌های آلودگی هوا و اقدامات انجام‌شده در این استان پرداخت و گفت: مهمترین منابع آلودگی در همدان شامل خودروها در شهر، صنایع و گرد و غبار در بیرون از شهر هستند.

سید عادل عربی با اشاره به تقسیم‌بندی منابع آلاینده هوا، گفت: در مناطق شهری و پرتراکم، خودروهای سبک و سنگین فرسوده اصلی‌ترین عامل آلودگی هستند و در خارج از شهرها، واحدهای صنعتی مانند کارخانه‌های آسفالت‌پزی، دانه‌بندی شن و ماسه، نیروگاه‌ها و واحدهای سیلیس‌کوبی، همراه با کانون‌های تولید گرد و غبار، نقش عمده‌ای در آلایندگی هوا دارند.

وی افزود: بر اساس مطالعات ملی، استان همدان حدود ۴۸ هزار و ۸۰۰ هکتار کانون مستعد تولید گرد و غبار دارد که نیازمند مدیریت و احیاست.

هشدار درباره مازوت‌سوزی و پیامدهای آن

معاون محیط زیست همدان در خصوص استفاده از مازوت هشدار داد: مازوت‌سوزی موجب انتشار گازهای سمی اکسید گوگرد می‌شود که علاوه بر خطرات سلامت، باعث باران‌های اسیدی و آلودگی خاک و آب‌های زیرزمینی می‌شود.

عربی با اشاره به اقدامات اجراشده در خصوص بحث آلودگی هوا، گفت: در چارچوب قانون هوای پاک، شهرداری همدان نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی را آغاز کرده و توزیع سوخت نفت گاز برای وسایل نقلیه عمومی متوقف شده است.

وی با بیان اینکه طرح‌هایی مانند زوج و فرد و کنترل هوشمند معاینه فنی نیز در کاهش روزهای آلوده مؤثر بوده‌اند، ادامه داد: در بخش صنعت نیز با بهره‌گیری از قانون هوای پاک و ماده ۲۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده، توانسته‌ایم انتشار آلاینده‌ها را تا حد قابل‌توجهی کنترل کنیم.

عربی به راهکارهای تکمیلی اشاره کرد و گفت: توسعه ناوگان برقی و هیبریدی، اجرای خط تراموا در همدان، توزیع سوخت یورو، تجهیز صنایع به سامانه‌های تصفیه و تخصیص گاز به نیروگاه‌ها از جمله اقدامات ضروری است که باید با سرعت بیشتری دنبال شود.

وی با انتقاد از کمبود امکانات پایش گفت: ایستگاه‌های موجود عمدتاً خارجی و مجهز به سنجش ذرات ریز و گازهای سمی هستند، اما تعداد آن‌ها در شهر همدان کافی نیست. همچنین شهرهای رزن، تویسرکان، درگزین و بهار فاقد هرگونه ایستگاه پایش کیفیت هوا هستند.

 ۱۳ روز آلوده در همدان

عربی با بیان اینکه تا پایان دی‌، همدان ۱۳ روز ناسالم برای گروه‌های حساس و یک روز ناسالم برای همه گروه‌ها را تجربه کرده است، تأکید کرد: کودکان، سالمندان، زنان باردار، بیماران قلبی و ریوی و حتی ورزشکاران در فضای باز، بیشترین آسیب را از آلودگی هوا می‌بینند.

معاون محیط زیست همدان خاطرنشان کرد: هیچ طرح جامعی بدون مشارکت مردم پایدار نخواهد ماند. از سوی دیگر تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین می‌توانند با تشدید گرد و غبار و تغییر الگوهای باد، آلودگی هوا را افزایش دهند.

به گزارش ایسنا، آلودگی هوای همدان عمدتاً ناشی از منابع متحرک به‌ویژه خودروهای فرسوده شخصی و عمومی، تردد کامیون‌ها در معابر درون‌شهری است که یکی از دلایل مهم این موضوع را می‌توان نبود کنارگذر در همدان دانست. از طرفی در فصول سرد، پدیده وارونگی دما به‌دلیل موقعیت جغرافیایی شهر، باعث انباشت آلاینده‌ها می‌شود و در فصول گرم، ریزگردها بر شدت ذرات معلق می‌افزایند.

در این راستا راهکارهایی از جمله تکمیل هر چه سریع‌تر کنارگذرها برای هدایت ترافیک سنگین به خارج از شهر، نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی با اولویت اتوبوس‌های برقی و استاندارد و تشدید الزامات معاینه فنی برای خودروهای سبک و سنگین با هدف کاهش آلایندگی بسیار حائز اهمیت است.

انتهای پیام