با پخش موسیقی محلی، گردشگران پیش از مشاهده معماری یا خدمات اقامتی، فضای مقصد را درک کرده و تجربهای ماندگار از حضور در بومگردیها پیدا میکنند. موسیقی علاوه بر ایجاد جذابیت و تفاوت، میتواند مدت اقامت گردشگران را افزایش دهد و تجربه آنها از سفر را غنیتر کند.
آرش قهرمان، عضو پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: موسیقی محلی نقش مهمی در ایجاد تجربهای متفاوت برای گردشگران در فضاهای اشتراکی اقامتگاههای بومگردی و تفرجگاهها ایفا میکند و میتواند بهطور مستقیم بر انتخاب مقصد گردشگری اثرگذار باشد. این نقش را میتوان در سه کارکرد اساسی خلاصه کرد.
وی ادامه داد: نخستین کارکرد، فعالسازی حواس و حافظه احساسی گردشگر است. موسیقی سریعتر از تصویر بر احساس انسان اثر میگذارد. هنگامی که گردشگران وارد یک اقامتگاه بومگردی میشوند و صدای ساز محلی منطقه را میشنوند، پیش از آنکه معماری، غذا یا سایر عناصر محیط را مشاهده و تحلیل کنند، حالوهوای مقصد را درک میکنند. این ویژگی در ادبیات بازاریابی تجربه با عنوان «برندسازی حسی» شناخته شده و موجب پیوند عاطفی میان گردشگر و مکان میشود.
عضو پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی افزود: دومین کارکرد، تقویت حس اصالت فرهنگی است. گردشگر امروز به دنبال تجربهای واقعی از فرهنگهاست، نه مواجهه با اجرای نمایشی و مصنوعی. موسیقی محلی زنده یکی از قویترین نشانههای اصالت فرهنگی یک منطقه به شمار میرود و میتواند تصویر واقعیتری از هویت بومی به مخاطب ارائه دهد.
موسیقی میتواند بهعنوان «امضای صوتی مقصد» عمل کند
قهرمان با اشاره به سومین کارکرد گفت: سومین کارکرد ایجاد تمایز رقابتی میان مقاصد گردشگری است. در شرایطی که بسیاری از اقامتگاههای بومگردی از نظر معماری و خدمات شباهتهای زیادی به یکدیگر دارند، موسیقی میتواند عنصر متمایزکننده باشد. در بسیاری از نمونههای جهانی، موسیقی به بخشی از هویت برند یک شهر یا منطقه تبدیل شده و بهعنوان «امضای صوتی مقصد» عمل میکند؛ بهگونهای که با شنیدن یک قطعه خاص، مخاطب ناخودآگاه به یاد آن شهر یا منطقه میافتد.
وی با تاکید بر اینکه برای آنکه موسیقی محلی در فضاهای گردشگری جذاب و قابل فهم باشد، رعایت چند اصل ضروری است، افزود: نخست، تناسب موسیقی با هویت جغرافیایی و فرهنگی منطقه است. اجرای موسیقی متعلق به یک اقلیم در منطقهای دیگر، باعث تضعیف هویت فرهنگی فضا میشود. دوم، کنترل شدت و زمان اجرا اهمیت دارد؛ موسیقی نباید مزاحم استراحت یا گفتوگوی گردشگران شود و بهتر است در ساعات مشخص، مانند پس از صرف شام، بهصورت حرفهای اجرا شود، نه بهعنوان صدای دائمی پسزمینه محیط.
عضو پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی ادامه داد: سوم، روایتمحور بودن اجراها ضرورت دارد. معرفی کوتاه درباره پیشینه تاریخی، مفهوم اشعار و زمینه فرهنگی موسیقی، بهویژه برای گردشگران غیرمحلی و خارجی، باعث میشود ارتباط عمیقتری با آن برقرار کنند. شنیدن موسیقی بدون درک معنا و روایت آن، لذت را به سطحی محدود کاهش میدهد. مورد چهارم نیز، استفاده از هنرمندان بومی و حرفهای و بهرهگیری از تجهیزات استاندارد اهمیت دارد. اجراهای غیرحرفهای و استفاده از سازها و امکانات نامناسب، شأن موسیقی محلی را کاهش داده و تجربه گردشگر را مخدوش میکند. پنجمین اصل نیز افزایش مشارکت گردشگران در تجربه موسیقی است. برگزاری کارگاههای کوتاه آشنایی با سازهای محلی یا ایجاد فرصت برای همراهی ساده گردشگران با موسیقی، میتواند تجربهای عمیقتر و ماندگارتر برای آنان رقم بزند.
استفاده نادرست از موسیقی میتواند به هویت فرهنگی مقصد آسیب بزند
قهرمان با بیان اینکه استفاده نادرست از موسیقی محلی میتواند به هویت فرهنگی مقصد آسیب بزند، گفت: زمانی که موسیقی به کالایی نمایشی و سطحی تبدیل شود و از بستر تاریخی و تمدنی خود جدا گردد، اصالت آن تضعیف میشود. گاهی برای جلب سلیقه گردشگران، فرم موسیقی تغییر میکند و بهتدریج به کلیشهای تکراری بدل میشود که حس جعلی و ساختگی بودن را القا میکند. اگر موسیقی صرفاً برای گرفتن عکس و ایجاد سرگرمی کوتاهمدت به کار رود و پیوند آن با فرهنگ بومی قطع شود، در بلندمدت به هویت مقصد لطمه میزند و حتی موجب نارضایتی جامعه محلی میشود. این آسیب بهویژه در مناطقی مشاهده میشود که نسبت جمعیت گردشگر به جامعه بومی بالاست و موسیقی اصیل منطقه به حاشیه رانده میشود. در چنین شرایطی، نسلهای بعدی نیز ممکن است شناختی از موسیقی واقعی و تاریخی منطقه نداشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: در عین حال، موسیقی میتواند بهعنوان ابزاری مؤثر در بازاریابی گردشگری به کار گرفته شود. یکی از راهکارها، تبدیل موسیقی به امضای صوتی مقصد است؛ به این معنا که هر منطقه با موسیقی خاص خود شناخته شود. تولید قطعات کوتاه ۱۵ تا ۳۰ ثانیهای برای استفاده در تیزرها و ویدئوهای تبلیغاتی اقامتگاهها و مقاصد گردشگری، نمونهای از این رویکرد است. برگزاری رویدادهای فصلی موسیقی مانند شبهای موسیقی محلی، جشن برداشت محصول یا فستیوالهای کوچک فرهنگی نیز میتواند مدت اقامت گردشگران را افزایش دهد و درآمد مکملی برای منطقه ایجاد کند. این رویدادها سبب میشود اقامت چندساعته گردشگر به اقامت یکروزه یا چندروزه تبدیل شود.
عضو پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به اینکه بستهسازی تجربه گردشگری از طریق ارائه خدمات ترکیبی شامل اقامت، غذای محلی و اجرای زنده موسیقی، میتواند ارزش افزودهای برای مقصد ایجاد کند، ادامه داد: تولید محتوای دیجیتال موسیقایی از اجراها در فضاهای طبیعی منطقه و انتشار آن در شبکههای اجتماعی نیز نقش مهمی در معرفی و شناساندن ظرفیتهای فرهنگی مناطق دارد.
قهرمان تصریح کرد: در نهایت، همکاری با هنرمندان بومی بهعنوان سفیران برند مقصد میتواند هم به اقتصاد محلی کمک کند و هم اصالت فرهنگی فضا را برای گردشگران برجستهتر سازد. بهکارگیری آگاهانه و اصولی موسیقی محلی در گردشگری، ضمن غنابخشی به تجربه گردشگران، میتواند به حفظ هویت فرهنگی و توسعه پایدار مناطق نیز یاری رساند.
انتهای پیام
نظرات