نرگس خنده‌رو در گفت‌وگو با ایسنا، در تشریح ظرفیت‌ها و ساختار فعالیت پارک علم و فناوری خراسان رضوی اظهار کرد: این مجموعه با پراکندگی جغرافیایی گسترده، در حال حاضر دارای ۱۲ مرکز رشد دارای مجوز از وزارت علوم و سه پردیس علم و فناوری در حوزه‌های صنایع معدنی، سلامت و پردیس دانشگاه حکیم سبزواری است. پردیس صنایع معدنی با هدف جذب و حمایت از شرکت‌های فعال در حوزه معدن و توسعه فناوری‌های این صنعت فعالیت می‌کند. همچنین پردیس سلامت ثامن با همکاری بنیاد برکت در حوزه‌های سلامت و دارو فعالیت دارد و سومین پردیس نیز در دانشگاه حکیم سبزواری مستقر است که از نخستین پردیس‌های دانشگاهی کشور محسوب می‌شود.
وی با اشاره به فعالیت مراکز رشد تخصصی در این مجموعه، بیان کرد: مرکز رشد فناوری جامع، فناوری اطلاعات و ارتباطات، فناوری کشاورزی، صنایع غذایی و منابع طبیعی، فناوری فرهنگی و زیارت، انرژی و مرکز رشد دانشگاه پیام نور از جمله مراکز فعال پارک در مشهد هستند.
معاون توسعه فناوری پارک علم و فناوری خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت مرکز رشد فناوری کشاورزی و صنایع غذایی، گفت: این مرکز از سال ۱۳۸۹ با همکاری مرکز تحقیقات کشاورزی فعالیت خود را آغاز کرده و در سال‌های مختلف در زمره مراکز رشد برتر کشور در حوزه کشاورزی قرار گرفته است.
خنده‌رو ادامه داد: مرکز رشد فناوری فرهنگی و زیارت نیز در حوزه صنایع خلاق فرهنگی، سوغات و محصولات مرتبط با زیارت فعالیت می‌کند و در رویکردهای جدید خود، زمینه جذب شرکت‌های فعال در حوزه انیمیشن و پویانمایی را فراهم کرده است؛ به‌گونه‌ای که پنج شرکت در این حوزه جذب شده‌اند و پنج شرکت دیگر نیز در فرآیند جذب قرار دارند.
وی با اشاره به فعالیت مرکز رشد انرژی در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی، اظهار کرد: این مرکز از مراکز رشد برتر کشور به شمار می‌رود و ظرفیت‌های ایجادشده در آن موجب شده است پارک علم و فناوری خراسان رضوی به یکی از قطب‌های فناوری و نوآوری در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی تبدیل شود.
خنده‌رو با بیان اینکه فعالیت پارک به مشهد محدود نیست، افزود: در شهرستان‌های نیشابور، گناباد، تربت‌حیدریه، کاشمر و سبزوار نیز مراکز رشد فعال هستند که به‌عنوان دفاتر پارک در این مناطق، خدمات حمایتی و تخصصی مشابه مشهد را به شرکت‌ها و فناوران ارائه می‌کنند.
وی خاطرنشان کرد: پراکندگی جغرافیایی و مسافت زیاد در خراسان رضوی می‌تواند دسترسی فناوران شهرستانی به خدمات پارک را دشوار کند؛ ازاین‌رو تلاش شده است با ایجاد مراکز رشد در شهرستان‌ها، امکان بهره‌مندی عادلانه شرکت‌ها از حمایت‌ها و خدمات پارک فراهم شود.
معاون توسعه فناوری پارک علم و فناوری خراسان رضوی همچنین از فعالیت حدود ۱۵ مرکز نوآوری در این مجموعه خبر داد و گفت: این مراکز با همکاری دستگاه‌های اجرایی، سازمان‌ها و دانشگاه‌ها ایجاد شده‌اند و زمینه شناسایی و حمایت اولیه از ایده‌های نوآورانه را فراهم می‌کنند.
خنده‌رو توضیح داد: مرکز نوآوری در مقایسه با مرکز رشد، سطح اولیه‌تری از حمایت را ارائه می‌دهد و هدف آن فراهم کردن بستر تعامل و شکل‌گیری ایده‌ها تا مرحله تولید نمونه اولیه و ارزیابی توانمندی افراد است. پس از احراز ظرفیت‌های لازم، امکان پذیرش شرکت‌ها در مراکز رشد و پارک فراهم می‌شود.
خنده‌رو در ادامه درباره ظرفیت شرکت‌های فعال در حوزه انرژی گفت: پارک علم و فناوری خراسان رضوی از نظر تعداد شرکت‌ها و سطح خدمات فناورانه در حوزه صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، جایگاه برجسته‌ای در کشور دارد و بیش از ۸۰ شرکت در این حوزه‌ها در مجموعه پارک فعالیت می‌کنند.
وی با بیان اینکه این جایگاه بیشتر در حوزه فناوری و نوآوری تعریف می‌شود، افزود: یکی از کارکردهای مهم پارک، ایجاد ارتباط میان شرکت‌های فناور و مجموعه‌های بزرگ صنعتی است. در این مسیر، پارک با معرفی شرکت‌ها و ارزیابی توانمندی‌های آن‌ها، زمینه اعتماد و همکاری میان طرفین را فراهم می‌کند.
معاون توسعه فناوری پارک علم و فناوری خراسان رضوی ادامه داد: شرکت‌های مستقر در پارک در فرآیند پذیرش و همچنین به‌صورت دوره‌ای، هر ۶ ماه یک‌بار، ارزیابی می‌شوند. در این ارزیابی‌ها علاوه بر سطح فناوری و نوآوری، وضعیت ساختار سازمانی، توان مدیریتی، تجاری‌سازی محصولات و مدیریت منابع مالی شرکت‌ها نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.
خنده‌رو تصریح کرد: این ارزیابی‌ها موجب شده است مجموعه‌های بزرگ نفت، گاز و پتروشیمی اعتماد بیشتری به شرکت‌های معرفی‌شده از سوی پارک داشته باشند و زمینه ورود محصولات فناورانه به بازارهای صنعتی فراهم شود.
وی با اشاره به اهمیت توسعه بازار برای شرکت‌های فناور، بیان کرد: زمانی که یک محصول یا تجهیز فناورانه وارد چرخه استفاده در صنایع بزرگ می‌شود، امکان آزمایش، شناسایی ایرادات و رفع نواقص آن در شرایط واقعی فراهم خواهد شد و در ادامه می‌تواند به تولید انبوه برسد و نیاز سایر بخش‌های صنعت را نیز تامین کند.
خنده‌رو با اشاره به چالش اعتماد به محصولات داخلی در صنایع بزرگ گفت: با وجود اینکه همچنان برخی تجهیزات از خارج کشور، به‌ویژه از چین، وارد می‌شوند، استفاده از محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی نیز مستلزم پذیرش ریسک از سوی مدیران صنایع است. با این حال، برخی مدیران حوزه نفت، گاز و پتروشیمی با اعتماد به توان شرکت‌های داخلی، زمینه استفاده از این محصولات را فراهم کرده‌اند که بازخوردهای مثبت حاصل از این همکاری‌ها نیز در تقویت این روند موثر بوده است.
وی درباره وضعیت تامین مالی شرکت‌های فعال در این حوزه اظهار کرد: شرکت‌هایی که در پارک مستقر هستند، لزوما دانش‌بنیان محسوب نمی‌شوند؛ اما شرکت‌هایی که موفق به دریافت عنوان دانش‌بنیان شوند، می‌توانند از تسهیلات صندوق نوآوری و شکوفایی و حمایت‌های معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری استفاده کنند. شرکت‌هایی که در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی فعالیت می‌کنند، به دلیل ماهیت پروژه‌محور فعالیت‌های خود، عموما از نظر تامین مالی با مشکلات کمتری مواجه هستند و بخشی از منابع مالی موردنیاز آن‌ها از طریق پیش‌پرداخت قراردادها و اجرای پروژه‌ها تامین می‌شود.
شفافیت و اعتماد؛ دو چالش استفاده از اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه
معاون توسعه فناوری پارک علم و فناوری خراسان رضوی درباره موانع استفاده شرکت‌های دانش‌بنیان از ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان و اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه گفت: به نظر می‌رسد در زمینه اجرای سازوکار اعتبار مالیاتی، هنوز شفافیت و اطمینان کافی برای برخی شرکت‌ها ایجاد نشده است. شرکت‌های بزرگ که می‌توانند بخشی از فعالیت‌ها و هزینه‌های خود را از طریق این سازوکار پوشش دهند، هنوز به‌طور کامل نسبت به نحوه اجرا و اثربخشی آن اطمینان ندارند. از سوی دیگر، برخی شرکت‌ها نیز هنوز به سطح بلوغ سازمانی و اجرایی لازم برای استفاده موثر از این ظرفیت نرسیده‌اند.
وی با بیان اینکه تعدادی از مجموعه‌های بزرگ در حال استفاده از ظرفیت‌های این قانون هستند، اظهار کرد: این قانون همچنان در ابتدای مسیر اجرا قرار دارد و برای اثبات کارآمدی آن به زمان نیاز است. شرکت‌ها باید به‌تدریج نسبت به نحوه اجرای قانون و نتایج حاصل از آن اطمینان پیدا کنند.
خنده‌رو درباره برنامه‌های توسعه صادرات محصولات فناورانه و دانش‌بنیان، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی، گفت: معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در سال‌های گذشته برنامه‌هایی برای اعزام هیئت‌های تجاری به کشورهای مختلف داشته است که در قالب آن، شرکت‌ها فرصت بازدید از بازارهای هدف، آشنایی با ظرفیت‌های بین‌المللی و توسعه ارتباطات تجاری را پیدا کرده‌اند. علاوه بر حضور مستقیم در بازارهای خارجی، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی و تحلیل داده‌های بازارهای بین‌المللی نیز می‌تواند به شرکت‌ها در شناسایی بازارهای هدف و انتخاب مقاصد مناسب صادراتی کمک کند. ازاین‌رو، شرکت‌ها باید پیش از ورود به بازارهای خارجی، مطالعات و بررسی‌های لازم را انجام دهند.
وی با تاکید بر ضرورت توجه شرکت‌های فناور به استانداردهای بین‌المللی اظهار کرد: از جمله الزاماتی که برای شرکت‌های فعال در حوزه فناوری‌های سخت، به‌ویژه صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و تجهیزات پزشکی در نظر گرفته می‌شود، بررسی استانداردهای موردنیاز بازارهای هدف، از جمله استانداردهای اروپایی است.
معاون توسعه فناوری پارک علم و فناوری خراسان رضوی خاطرنشان کرد: اگر شرکت‌ها صرفا به تامین نیاز بازار داخلی بسنده کنند و برای ورود به بازارهای بین‌المللی و رعایت استانداردهای جهانی برنامه‌ریزی نداشته باشند، امکان رشد و توسعه پایدار فناوری در آن‌ها محدود خواهد شد.
خنده‌رو تاکید کرد: اگر شرکت‌ها در شرایط فعلی امکان صادرات نداشته باشند، باید از هم‌اکنون الزامات و استانداردهای بازارهای هدف را در فرآیند تولید خود لحاظ کنند تا در صورت فراهم شدن شرایط، محصولات آن‌ها از قابلیت رقابت با نمونه‌های خارجی برخوردار باشد.
انتهای پیام
