احمدرضا محب علی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: مصرف بیوقفه اخبار، مغز را در حالت تهدید دائمی قرار میدهد و این امر توانایی تفکر منطقی را کاهش میدهد؛ بنابراین، توصیه اکید بر این است که پیگیری اخبار به دو یا سه بازه زمانی کوتاه و از پیش تعیین شده در روز محدود شود و اعلانهای فوری(نوتیفیکیشنها) بهطور کامل قطع شوند.
وی با تأکید بر اینکه در شرایط بحرانی، مسئولیتپذیری در بازنشر اطلاعات اهمیت مضاعفی پیدا میکند؛ زیرا هدف اصلی بسیاری از اخبار، تحریک احساسات است تا انتشار حقیقت، خاطرنشان کرد: شهروندان باید به طور فعال، هر مطلبی را پیش از پذیرش یا اشتراکگذاری، با استفاده از منابع خبری مستقل و معتبر(حداقل دو منبع) اعتبارسنجی کنند و تفکیک دقیقی میان واقعیت اثبات شده و تحلیلهای احتمالی صورت دهند.
این کارشناس رسانه اظهار کرد: برای جلوگیری از فرسودگی روانی ناشی از اخبار، باید تمرکز را از روی رخدادهای غیرقابلکنترل جهانی به سمت اقدامات سازنده محلی و حفظ روال عادی زندگی در محیط امن خود منتقل کرد و در تعاملات خانوادگی، به جای تأکید بر جزئیات دلخراش، بر همبستگی و تدابیر ایمنی تمرکز کرد.
وی اظهار کرد: در شرایط فعلی برخی توصیه میکنند برای بهتر شدن حالمان، درگیر اخبار نباشیم؟ این توصیه درست است اما نه در شرایطی که ما و وضعیت کشورمان، خودِ خبر است، نمیتوان به طورکلی اخبار را دنبال نکرد زیرا لازم است حتماً با واقعیت و خبرهای مربوط به کشورمان و رویدادهای آن مواجه شویم اما در این راستا لازم است برنامهریزی کنیم که هرچند ساعت یکبار اخبار روزانه را دنبال کنیم.
محب علی ادامه داد: مردم باید اخبار را از منابع معتبر با کمترین سوگیری دنبال کنند نه کانالها و پیجهایی که به دنبال تزریق هیجانات اضافه هستند.
وی با بیان اینکه در شرایط فعلی نباید هر پیام را به سرعت برای دیگران ارسال و فوروارد کنیم، گفت: یقین بدانیم از آنچه ما خبرداریم، افراد دیگر هم خبردارند.
در روزهای جنگ و بحران، شایعهها مثل ویروس پخش میشوند
این کارشناس رسانه بابیان اینکه در روزهای جنگ و بحران، شایعهها مثل ویروس پخش میشوند؛ سریعتر از بمب، کشندهتر از ترکش، اظهار کرد: شایعه میتواند آرامش را از خانوادهها بگیرد، تصمیمهای غلط به ما تحمیل کند و وحشتی بزرگتر از خود جنگ ایجاد کند ازاینرو باید شایعهها را بشناسیم و بدانیم چگونه در بحران، خبر درست را از نادرست تشخیص دهیم و یاد بگیریم در این روزها، هوشمندانه با اخبار برخورد کنیم.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا در بحران، شایعه زیاد میشود، گفت: ابهام اطلاعاتی و این مسئله که هیچکس دقیق نمیداند چه خبر است و نیاز ما به دانستن باعث میشود مغز ما هر خبری را بگیرد زیرا از بلاتکلیفی بیزار است. ما با دانستن، احساس میکنیم اوضاع را کنترل میکنیم.
محب علی ادامه داد: با توجه به اینکه هیجان و ترس و احساسات قوی، قدرت تفکر نقادانه را کم میکنند در این میان پای فضای مجازی باز میشود و انتقال سریع، بدون فیلتر و بدون مسئولیت اطلاعات قدری از تشنگی ما را به اخبار جبران میکنند.
وی به چند قدم ساده برای تشخیص شایعه اشاره و اظهار کرد: باید منبع را چک کرد؛ اینکه خبر را چه کسی منتشر کرده؟ یک کانال ناشناس؟ یک دوست؟ یا یک رسانه رسمی؟ مهم است. باید دید آن رسانه قبلاً چقدر معتبر بوده؟ و تاریخچهاش چیست؟ اگر خبر فقط در یک منبع آمده و بقیه آن را ندارند، به آن باید شک کرد.
این کارشناس رسانه با تأکید بر اینکه برای تشخیص شایعه باید محتوای مطلب را خواند و دید که آیا تاریخ و مکان دقیق دارد؟ یا کلیگویی کرده؟ آیا احساسات را تحریک میکند؟ خیلی ترسناک است؟ خیلی عجیب است؟ یا نه زیرا شایعهها معمولاً هیجانی و اغراقآمیز هستند.
وی با تأکید بر اینکه باید اخبار چند منبع را مقایسه کرد، زیرا یک خبر معتبر معمولاً در چند رسانه معتبر دیگر هم میآید. اگر فقط یک کانال خاص دارد میگوید، باید صبر کرد تا منابع دیگر هم آن را تأیید کنند، گفت: عکس و فیلمها باید را بررسی کرد و دید آیا عکس قدیمی است؟ آیا فیلم مربوط به جای دیگری است؟ زیرا گاهی فیلم جنگهای دیگر را برای اینجا استفاده میکنند. آیا صحنهسازی شده یا نه زیرا خیلی از شایعهها با چند ثانیه فیلم بدون زمینه ساخته میشوند.
در برابر شایعه، آرامش خود را حفظ کنیم
وی افزود: از همه مهمتر اینکه برای تشخیص شایعه باید عقل سلیم را به کار گرفت و فهمید، آیا این خبر معقول به نظر میرسد؟ اگر خیلی باورنکردنی است، احتمالاً درست نیست. اخباری با این مضمون که «دشمن فلان کار را کرد» و «فلان جا را زد» - در مواجهه با این اخبار باید صبر کرد تا تأیید شود.
این کارشناس رسانه یادآور شد: با توجه به حضور در فضای مجازی، کارهای درست این است که قبل از تأیید خبر، نباید فوروارد کرد. از کانالهای رسمی و معتبر باید اخبار را دنبال کرد و اخبار از چند منبع مختلف باید بررسی شود و به خانواده و دوستان هم بگوییم که این خبر را هنوز تأیید نکردهایم.
وی با اشاره به اینکه باید در برابر شایعه، آرامش خود را حفظ کنیم زیرا شایعهسازان میخواهند ما را بترسانند، به مسئولان بیاعتماد کنند، بین مردم تفرقه بیندازند، روحیه مردم را تضعیف کنند، تصریح کرد: یادمان باشد در روزهای جنگ، سلاح دشمن فقط بمب نیست؛ یک سلاح خطرناکتر، شایعه است. شایعه میتواند کاری کند که از هم بپاشیم، به هم شک کنیم، از داخل فروبریزیم.
محب علی خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی باید هوشمند باشیم؛ نه زودباور کنیم، نه زود تکذیب کنیم. نه زود بترسیم، نه زود خوشحال شویم. صبر کنیم، تحقیق کنیم، تأیید کنیم، بعد منتشر کنیم.
انتهای پیام
