به گزارش ایسنا، به نقل از میدل ایست آی، در ۶ آوریل، انفجاری دانشگاه برتر مهندسی ایران (دانشگاه صنعتی شریف) را لرزاند. گزارشی از تلفات انسانی منتشر نشد، اما چندین ساختمان—بهویژه ساختمانهایی که یک مرکز هوش مصنوعی را در خود جای داده بودند—آسیب دیدند. دانشگاه صنعتی شریف که اغلب با موسسه فناوری ماساچوست (MIT) در آمریکا مقایسه میشود، قدمتی چند دههای دارد و بهطور گسترده یکی از برترین مدارس مهندسی در غرب آسیا به شمار میرود.
از جمله فارغالتحصیلان آن، مریم میرزاخانی است که در سال ۲۰۱۴ نخستین زن و نخستین ایرانی شد که مدال فیلدز—معتبرترین جایزه در ریاضیات—را دریافت کرد.
رئیس دانشگاه شریف اعلام کرد که انفجارها مرکز هوش مصنوعی هدف قرارگرفته، پایگاههای داده حیاتی را در خود داشت و کارکنان آن طی دو سال گذشته در حال آموزش مدلهای هوش مصنوعی به زبان فارسی بودند.
تحریمهای آمریکا، ایران را از دانش جهانی پژوهش در حوزه هوش مصنوعی جدا کردهاند، بنابراین ایرانیان ناچار شدهاند همه چیز را بهتنهایی توسعه دهند. امیرحسین، دانشجویی که در این مرکز کار میکرد، به میدل ایست آی در این باره میگوید: «ما در حال توسعه خدمات پردازش داده و پلتفرمهای دانشبنیان برای دانشگاههای سراسر کشور بودیم». او با بیان اینکه این مرکز هیچ ارتباطی با فعالیتهای نظامی نداشت، افزود: «حملاتی از این دست نشان میدهد که هدف، عقب راندن علمی ایران است.»
مرتضی، دانشجوی ۴۲ ساله فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف، گفت که حتی نتوانسته از نزدیک خسارتهای وارد شده به پردیس را ببیند. او گفت: «حتی دیدن تصاویر هم بسیار ناراحتکننده بوده است.»
اما در پی این حمله، دانشگاهیان و دانشجویانی که پیش از این نیز کارشان تحت تاثیر تحریمهای آمریکا قرار داشت، اکنون با روحیهای مقاوم واکنش نشان دادهاند. دانشجویان با وجود اینترنت ناپایدار، کلاسهای خود را از سر گرفتهاند. ویدئویی از یک استاد ریاضی که در کلاس تخریبشدهاش لپتاپ خود را برای برگزاری کلاس آنلاین راهاندازی کرده بود، در شبکههای اجتماعی منتشر شد.
بیاعتنایی به حقوق بینالملل
حمله به دانشگاه شریف در ادامه مجموعهای از حملات به مراکز تحقیقاتی صورت گرفته است. در جریان جنگ آمریکا-رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهادهای دانشگاهی، از جمله برترین دانشگاههای فناوری و مهندسی کشور، بهطور فزایندهای هدف حملات قرار گرفتهاند. وزارت علوم ایران گزارش داده است که دستکم ۳۰ دانشگاه هدف حمله قرار گرفتهاند.
طبق گزارش انجمن بریتانیایی مطالعات خاورمیانه (BRISMES)، حداقل ۱۶ دانشگاه و مرکز پژوهشی آسیب دیدهاند.
در ۲۸ مارس، دانشگاه علم و صنعت ایران—که در سال ۱۹۲۹ برای تربیت مهندسان تاسیس شد—در حملهای آمریکا-اسرائیلی هدف قرار گرفت. یک روز بعد، دانشگاه صنعتی اصفهان (IUT)، یکی از معتبرترین دانشگاههای مهندسی کشور، برای دومین بار مورد حمله قرار گرفت. خبرگزاری فارس گزارش داد که چندین ساختمان آسیب دیده و چهار نفر از کارکنان زخمی شدهاند.
این دانشگاه پروژه رادار ملی ایران را تولید کرده و نخستین زیردریایی ایرانی را طراحی و اجرا کرده است. در سال ۲۰۱۵، دانشگاه شریف و IUT به ترتیب در رتبههای ۴۰ و ۶۳ فهرست ۱۰۰ دانشگاه برتر جهان زیر ۵۰ سال در رتبهبندی تایمز قرار گرفتند.
در ۲ آوریل، یک موشک به موسسه پاستور ایران—مرکزی کلیدی در حوزه بهداشت عمومی و تحقیقات—اصابت کرد و آزمایشگاههای تولید واکسن آن را به ویرانه تبدیل کرد. چند روز بعد، یک آزمایشگاه تحقیقاتی پلاسما و لیزر در دانشگاه شهید بهشتی تهران نیز هدف قرار گرفت.
حملات موشکی حتی اعضای هیئت علمی را نیز هدف قرار داده است. خبرگزاری ایرنا گزارش داد که دکتر سعید شمقدری، دانشیار مهندسی برق در IUT، در ۲۲ مارس به همراه خانوادهاش در یک حمله هوایی کشته شد.
لوئیس ترنر، رئیس کمیته آزادی آکادمیک BRISMES، گفت که الگوی این حملات یادآور روند حملات اسرائیل به غزه است که طی آن سیستم آموزشی این منطقه تقریبا نابود شد. او در این باره گفت: «به نظر میرسد بیتوجهی گستردهای نسبت به جایگاه حفاظتشده دانشگاهها در حقوق بینالملل وجود دارد. این اقدامات میتواند مصداق جنایت جنگی باشد.»
«هدف واقعی، توانایی اندیشیدن است»
نهادهای هدف قرار گرفته، برخلاف ادعاهای نظامی، یک ویژگی مشترک دارند: همگی میزبان مراکز تحقیقاتی علمی و فناوری هستند. موضوعی که دانشجویانی مانند مرتضی و امیرحسین بهخوبی از آن آگاهاند. مرتضی گفت: «آیا کسی میتواند توضیح دهد چرا فلسفه علم باید هدف قرار گیرد؟ مشکل با فلسفه است یا خود علم؟ به نظر میرسد هدف واقعی، توانایی اندیشیدن است.»
این حملات پس از دههها تحریم اقتصادی صورت میگیرد که فعالیتهای علمی ایران را با محدود کردن همکاریهای بینالمللی و جلوگیری از سفر دانشجویان به کنفرانسها، مختل کرده است. رضا سهرابی، پژوهشگر دانشگاه تهران، گفت: «نداشتن ارتباط با دانشگاههای بینالمللی بسیار دشوار است؛ دانشجویان حتی نمیتوانند در مدارس تابستانی یا برنامههای تبادل شرکت کنند.»
تحریمها همچنین باعث شده برخی سردبیران مقالات پژوهشگران ایرانی را رد کنند و برخی دانشمندان در پرداخت حق عضویت انجمنها یا ثبتنام در رویدادها با مشکل مواجه شوند.
اسما عبدی، پژوهشگر پسادکتری در دانشگاه اکستر، تأکید کرد که این حملات تلاشی است برای تکمیل کاری که تحریمها نتوانستهاند انجام دهند و عقب راندن توسعه فناوری ایران. او گفت: «این دانشگاهها ستون فقرات تولید دانش، توسعه صنعتی و پیشرفت فناوری در ایران بودهاند. این بخشی از یک الگوی طولانیمدت—حتی استعماری—برای تضعیف حاکمیت علمی و خودمختاری فناوری است.»
انتهای پیام
