رضا فدایی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به وضعیت برنامه ایمنسازی در کشور اظهار کرد: برنامه واکسیناسیون ایران از بسیاری جهات پیشرفته است و برای پیشگیری از ۱۳ بیماری عفونی(میکروبی و ویروسی)، ۱۳ واکسن در نظر گرفته شده است. برای اثربخشی کافی، اکثر این واکسنها باید در چند نوبت تزریق شده یا (مانند واکسن فلج اطفال و روتاویروس) خورانده شوند.
وی افزود: برای کاهش دفعات مراجعه خانوادهها به مراکز بهداشت و در حد مقدورات علمی، چند واکسن در یک ویال یا آمپول تجمیع شدهاند تا ضمن حفظ اثربخشی، بهصورت همزمان تزریق شوند. بهعنوان مثال، واکسن سهگانه (ثلاث) که برای بیماریهای دیفتری، کزاز و سیاهسرفه استفاده میشد، با پیشرفت صنعت واکسنسازی ارتقا یافت و با اضافهشدن واکسنهای هپاتیت B و هموفیلوس آنفلوانزا، به واکسن پنجگانه یا «پنتاوالان» تبدیل شد. در حال حاضر، این واکسنِ پنجگانه در مقاطع دو، چهار و شش ماهگی به کودکان تزریق میشود و واکسن ثلاث تنها در شرایط استثنایی کاربرد دارد.
متخصص بیماریهای عفونی و مسئول بیماریهای واگیر مرکز بهداشت استان اصفهان در خصوص اهمیت گنجاندن واکسن هپاتیت B در این مجموعه ادامه داد: هپاتیت B همواره از مسائل مهم بهداشتی جهان بوده است. در گذشته حدود سه درصد از افراد جامعه (سه نفر از هر صد نفر) به این بیماری مبتلا بودند که گرفتاریهای طولانیمدتی ایجاد میکرد، اما از ۱۳۷۱ با تولید واکسن هپاتیت و عمومیشدن تزریق آن، نرخ شیوع از سه درصد به حدود یک درصد کاهش یافت و انتظار میرود این میزان باز هم کاهش یابد.
فدایی در ادامه به واکسن MMR اشاره کرد و گفت: این واکسنِ سهقسمتی برای مقابله با سه بیماری ویروسی سرخک، سرخجه و اوریون طراحی شده و در دوازده و هجده ماهگی تزریق میشود. سرخک مهمترینِ این بیماریها بود که با علائمی چون تب، قرمزی چشم و بثورات پوستی میتوانست اپیدمیهای بزرگ و حتی مرگومیر ایجاد کند. خطر اصلی سرخجه نیز متوجه زنان باردار بود که میتوانست منجر به تولد نوزاد ناقص شود. اوریون نیز علاوه بر تورم غدد بناگوشی، در مواردی عوارض مغزی در پی داشت. امروزه به لطف واکسیناسیون، موارد ابتلا به سرخک و اوریون بسیار کاهش یافته و عوارض سرخجه در زنان باردار نیز دیگر مشاهده نمیشود.
وی با انتقاد از برخی باورهای غلط و تبلیغات ضدواکسن در جامعه تصریح کرد: واقعیت این است که به جز آبله، هیچکدام از این بیماریها در دنیا ریشهکن نشدهاند. هر عاملی که سبب کاهش تزریق واکسن شود، بازگشت بیماری را در پی خواهد داشت؛ همانطور که سیاهسرفه در ژاپن و سرخک در آمریکا به دلیل روگردانی مقطعی مردم یا پولیشدن واکسنها، مجدداً شیوع پیدا کردند. ویروسها و میکروبها موجودات زندهای هستند که همواره قصد بقا و تکثیر دارند و باید در برابر آنها هوشیار بود.
مسئول بیماریهای واگیر مرکز بهداشت استان اصفهان در پایان درباره نحوه پیشگیری از اپیدمیها از طریق واکسیناسیون عمومی خاطرنشان کرد: عامل اصلی کنترل بیماریها واکسیناسیون است. اگر پوشش واکسیناسیون در جامعه بالای ۹۵ درصد باشد، حتی در صورت ورود ویروس از کشورهای همسایه، بیماری مجال چرخش پیدا نکرده و متوقف میشود، اما اگر این پوشش بهعنوان مثال به ۸۰ درصد برسد، ویروس فرصت تاختوتاز یافته و اپیدمی ایجاد میکند.
فدایی ادامه داد: به همین دلیل سیستم بهداشت هر سه ماه یکبار میزان پوشش واکسیناسیون را پایش میکند. البته در کنار واکسیناسیون، تغییر شرایط محیط زندگی، لولهکشی آب، توسعه سیستمهای فاضلاب و ارتقای بهداشت عمومی نیز نقش مؤثری داشتهاند؛ تا جایی که اثربخشترین خدمات بهداشتی در جهان، ابتدا آب لولهکشی و سپس واکسیناسیون محسوب میشوند.
انتهای پیام
