حامد فیض‌الهی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اقلیم خشک مشهد و ضرورت مدیریت مصرف آب در فضای سبز شهری، اظهار کرد: یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های ما در حوزه فضای سبز، حرکت به سمت استفاده از گونه‌های کم‌نیاز آبی و سازگار با شرایط اقلیمی مشهد است. بر همین اساس از سال ۱۴۰۲ پروژه‌های اصلاح الگوی کاشت در سطح شهر را با جدیت آغاز کردیم. برای این کار ابتدا جلسات تخصصی مشترکی با دانشگاه فردوسی مشهد، مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی و اعضای کارگروه‌های وابسته به معاونت خدمات شهری برگزار شد. نتیجه این همکاری‌ها تدوین دفترچه‌ای شامل حدود ۳۰۰ گونه درخت، درختچه، پرچین و گل دائمی و فصلی است که متناسب با اقلیم مشهد هستند و بخش زیادی از آن‌ها بومی محسوب می‌شوند. مبنای انتخاب و کاشت گونه‌ها در طرح‌های جدید، همین فهرست تخصصی است. 

وی با تأکید بر اینکه چمن‌کاری در سال‌های اخیر سهم عمده‌ای از مصرف آب فضای سبز را به خود اختصاص داده است، ادامه داد: چند سال است که کاشت چمن جدید در مشهد متوقف شده است و تنها در برخی نقاط بسیار مهم شهر عملیات بازپیرایی و ترمیم انجام می‌شود. در سایر نقاط، چمن‌های فرسوده حذف و با درخت، درختچه، گیاهان پوششی و گل‌های دائمی جایگزین می‌شود. در گونه‌های پوششی نیز گیاهانی مانند فرانکینیا، فستوکا و سه‌دُم را جایگزین چمن کرده‌ایم، گیاهانی که مصرف آب بسیار پایین‌تری دارند و نگهداشت آن‌ها به‌مراتب کم‌هزینه‌تر است. سال‌های گذشته در فصل‌های بهار، تابستان و پاییز سطح وسیعی از شهر با گل‌های فصلی کاشته می‌شد، اما با توجه به محدودیت منابع آبی، میزان کاشت این نوع گل‌ها به‌ویژه در تابستان و زمستان را به‌طور چشمگیری کاهش داده‌ایم.

مدیرکل بهبود محیط‌زیست شهری شهرداری مشهد گفت: در سال‌های قبل پنج تا ۶ میلیون بوته گل تابستانه کاشته می‌شد، اما اکنون این عدد تقریباً نصف شده است. علاوه بر کاهش حجم کاشت، نوع گونه‌ها نیز تغییر کرده و به‌جای استفاده از گل‌های کاملاً فصلی، به‌سمت کاشت گیاهانی رفته‌ایم که ماندگاری چندساله دارند، این گیاهان نه‌تنها کم‌آب‌بر هستند، بلکه برای سال‌های بعد نیز باقی می‌مانند و از نظر بصری هم زیبایی بیشتری به فضا می‌دهند. امسال مجموعاً سه میلیون بوته گل بهاره تابستانه در سطح شهر کاشته خواهد شد و حدود ۲۰۰ نقطه مهم و درجه‌یک شهر برای اجرای این طرح انتخاب شده و تلاش می‌کنیم با طراحی‌های به‌روز و انتخاب گونه‌های مناسب، جلوه بصری مطلوبی در این بخش‌ها ایجاد شود. همچنین اصلاح الگوی کاشت فضای سبز یک برنامه بلندمدت است و با انتخاب‌های دقیق‌تر، می‌توان هم زیبایی شهر را حفظ کرد و هم مصرف آب را به شکل مؤثری کاهش داد.

اجرای پروژه‌های بی‌سابقه برای تأمین پایدار منابع آبی تا سال ۱۴۲۵

فیض‌الهی با اشاره به گستردگی موضوع منابع آبی مورد نیاز فضای سبز در مشهد، افزود: در حال حاضر حدود ۶۸۰۰  هکتار فضای سبز در محدوده شهری و کمربند سبز مشهد وجود دارد. اگر بخواهیم براساس الگوی مصوب کشوری به این میزان فضای سبز آب‌رسانی کنیم، باید سالانه بیش از ۶۰ میلیون مترمکعب آب مصرف کنیم. اما امروز تنها ۲۱ میلیون مترمکعب مصرف می‌کنیم، یعنی فاصله‌ای بسیار قابل توجه میان الگوی کشوری و مصرف واقعی شهر. بر اساس برنامه راهبردی آب فضای سبز تا افق ۱۴۲۵، مصرف سال ۱۴۰۴ باید حدود ۲۹ میلیون مترمکعب می‌بود، اما با اجرای طرح‌های مدیریت مصرف، عدد را در همان سال به ۲۱ میلیون مترمکعب رساندیم، یعنی حدود هشت میلیون مترمکعب کمتر از پیش‌بینی. در همین دوره مدیریت شهری، بیش از پنج همت در حوزه منابع آبی سرمایه‌گذاری شده و پروژه‌های کلانی در حال اجرا است که اسناد آن موجود و قابل بررسی برای همه است. 

وی مهم‌ترین پروژه‌های در حال اجرا را برشمرد و خاطرنشان کرد: قرارداد ۲۵ ساله برای خرید سالانه ۱۱.۲ میلیون مترمکعب پساب تصفیه‌شده به ارزش ۱۵۰۰ میلیارد تومان با هدف تأمین نیمی از آب فضای سبز مشهد در ۲۵ سال آینده، پروژه انتقال آب از پرکندآباد به توس و ادامه مسیر تا میدان نمایشگاه همراه با ساخت مخازن بزرگ ۱۷ هزار مترمکعبی در میدان آزادگان که ارزش قرارداد آن هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان است. تکمیل و بهره‌برداری از تصفیه‌خانه‌های متعدد شامل، تصفیه‌خانه «چهل‌بازه» که طی سال‌های اخیر وارد مدار شد، تصفیه‌خانه «آزادی» در میدان قائم با قرارداد ۷۰۰ میلیارد تومانی که در حال احداث است، احیای تصفیه‌خانه «سیدی» که نیمه‌کاره تحویل گرفته شده و طی دو تا سه سال آینده تکمیل خواهد شد و تصفیه‌خانه «آفتاب» در بزرگراه امام علی که قرارداد آن در حال انعقاد است. علاوه بر این، خطوط متعددی برای انتقال پساب از تصفیه‌خانه اولنگ به جزایر میانی بهشت رضا، مناطق مختلف از جمله منطقه ۷ و جنگل‌های طرق و غدیر در حال اجرا است.

مدیرکل بهبود محیط‌زیست شهری شهرداری مشهد با بیان اینکه توسعه روش‌های نوین آبیاری در دستور کار شهرداری مشهد قرار دارد، ادامه داد: در کلان‌شهرها معمولاً درصد بالایی از آبیاری فضای سبز به‌صورت مکانیزه انجام می‌شود و مشهد نیز از این قاعده مستثنی نیست. اکنون بین ۸۵ تا ۹۰ درصد آبیاری ما تحت‌فشار یا شلنگی مکانیزه است و آبیاری تانکری به‌شدت کاهش یافته است. با اجرای کامل پروژه‌های جدید، دیگر نیازی نخواهد بود که آب از تصفیه‌خانه‌ها با تانکر به شهر منتقل شود و همه خطوط لوله به‌تدریج تکمیل می‌شوند. برنامه ما این است که در سال‌های آینده صددرصد آبیاری‌ها مکانیزه شود و عملاً تانکری در سطح شهر دیده نشود.

فیض‌الهی با اشاره به اقدامات گسترده این مجموعه در مسیر ایجاد زیرساخت‌های پایدار آبیاری، خاطرنشان کرد: در همه پروژه‌های احداثی جدید و بازپیرایی، تمرکز ما بر اجرای سیستم‌های مکانیزه و تحت فشار است. از سوی دیگر بیش از ۶۵ درصد خط جداسازی آب شرب از آب خام در رینگ شهر مشهد اجرا شده است، پروژه‌ای که میلیاردها تومان هزینه داشته و اکنون در مرحله تکمیل است. تمام چاه‌های در اختیار شهرداری به شبکه رینگ متصل شده‌اند و اکنون در هر ۱۳ منطقه مشهد شبکه آبیاری مکانیزه در حال بهره‌برداری یا تکمیل است. همچنین مخازن متعدد و بزرگی برای انتقال و پمپاژ آب ایجاد شده است که بخش مهمی از نیاز آبی فضای سبز شهر را تأمین می‌کنند. تنها در کمربند سبز مشهد بیش از ۳۹۰۰ هکتار فضای سبز وجود دارد که تمامی آن بر پایه خطوط انتقال آب و مخازن بزرگ فعالیت می‌کند. همچنین در حوزه زیرساخت‌های فضای سبز شهری، مشهد فراتر از استانداردهای معمول کشور عمل کرده و این موضوع مورد تأیید کارشناسان مختلف است.

نقش شهروندان در مدیریت مصرف آب

وی درباره نقش مردم در مدیریت بهینه مصرف آب در فضاهای سبز خانگی، گفت: همه ما شهروند مشهد هستیم و باید نسبت به محیط زندگی خود احساس مسئولیت داشته باشیم. اکنون ۷۲۱ بوستان در شهر وجود دارد که متعلق به مردم است، اما نگهداری درختان مقابل منازل و فضاهای سبز شخصی نیز بر عهده شهروندان است. شهروندانی که در ساختمان‌های جدید سکونت دارند می‌توانند از سیستم‌های تفکیک آب خاکستری مثل جدا کردن آب سینک دوقلو یا شست‌وشوی سبزیجات بهره ببرند و آن را در مخزن جمع‌آوری کرده و برای آبیاری باغچه استفاده کنند. شهرداری نیز برای اجرای چنین طرح‌هایی بسته‌های حمایتی و کمک مالی در نظر گرفته است. برخی شهروندان با روش‌های ساده و کم‌هزینه نیز آب خاکستری را جمع‌آوری و صرفه‌جویی قابل توجهی ایجاد می‌کنند. این اقدامات کوچک در مقیاس خانگی، تأثیر مهمی در مدیریت مصرف آب شهر دارد.

مدیرکل بهبود محیط زیست شهری شهرداری مشهد با اشاره به خدمات برخط شهرداری در حوزه فضای سبز، بیان کرد: مردم می‌توانند با مراجعه به سامانه http://gsms.mashhad.ir درخواست کاشت درخت یا خدمات امداد گیاه ثبت کنند. نیروهای اداره جنگلداری شهری در این قالب برای رسیدگی به درختان، رفع شکستگی شاخه‌ها در فصل سرما و کنترل آفات مراجعه می‌کنند. در معابر فرعی و داخل منازل، خود شهروندان باید برای نگهداری درختان پیش‌قدم شوند. ما در محدوده‌های اصلی شهر ۸۰ پیمانکار فعال داریم که امور نگهداری فضای سبز را انجام می‌دهند، اما در فضاهای شخصی و نیمه‌خصوصی، مشارکت مردم ضروری است. اگر همه از امکانات شهرداری و سامانه‌های موجود استفاده کنند، می‌توانیم فضای سبز پایدار و سالمی در کل شهر داشته باشیم.

انتهای پیام