حجت الاسلام محمدرضا نوری کوهبنانی در گفتگو با ایسنا با بیان اینکه «المعجم» اثری فاخر و ممتاز در حوزه واژهشناسی و لغات قرآن است، اظهار کرد: این کتاب که به نوعی تفسیر موضوعی با محوریت اصطلاحات به شمار میآید، در سطح ملی و بینالمللی با استقبال اندیشمندان قرآنی روبهرو شده است.
وی با تاکید به اینکه این اثر نتیجه تلاش گروه نویسندگان است، خاطرنشان کرد: آنچه اهمیت «المعجم» را برای پژوهشگران دوچندان میکند، گستردگی و حجم مطالب گردآوریشده از مهمترین منابع لغوی، ادبی و تفسیری است؛ بهگونهای که مقام معظم رهبری (دام ظلّه الشریف) نام «الموسوعة القرآنیة الکبری» را بر آن نهادند. از اینرو از جلد دهم به بعد، عبارت «الموسوعة القرآنیة الکبری» به پشت جلد کتاب افزوده شده است.
نوری کوهبنانی با اشاره به اینکه «المعجم» بر پایه حروف تهجی تنظیم شده است اضافه کرد: در هر مدخل، ابتدا فهرست الفاظ قرآنی همراه با آمار کلمات آورده شده، سپس مباحث هر مدخل و ماده در چهار بخش اصلی ارائه گردیده است. در بخش اول که «النصوص اللغویة» نام دارد، آرای تمام لغتشناسان از منابع کهن و معتبر لغت، از قرن اول هجری تاکنون، انتخاب، گردآوری و بر اساس تاریخ زندگی مؤلفان تنظیم شده است.
وی افزود: در بخش دوم با عنوان «النصوص التفسیریة»، نظرات مفسران از مهمترین متون تفسیری از قرن اول هجری تا روزگار معاصر، به شیوهای خاص و با حذف و ارجاع مکررات، گردآوری و تنظیم شده است. در این بخش، دریایی از معارف وجود دارد؛ بهگونهای که هر جوینده معارف قرآنی با مراجعه به این کتاب، به مباحث تفسیری، کلامی، فلسفی، عرفانی، اجتماعی، اخلاقی و همچنین دیدگاههای گوناگون در این زمینه دست مییابد، با دهها نکته تفسیری و بلاغی مواجه شده و از مراجعه به کتابهای دیگر بینیاز میشود.
مدیر گروه قرآنی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به اینکه در برخی مدخلها، مانند اعلام قرآنی، مباحث تاریخی نیز افزوده شده است، گفت: درباره کلماتی که به حیوانات مربوط بودهاند، به کتابهای حیوانشناسی و درباره واژگان مرتبط با مکانها، به کتابهای جغرافیا مراجعه شده است تا کتاب از این جهت نیز جامع و کامل باشد. در بخش سوم با عنوان «الأصول اللغویة»، سیر تحول معنایی و لغوی هر کلمه بررسی و کاربردهای حقیقی و مجازی آن، همراه با ارتباط میان این دو معنا، تبیین شده است.
نوری کوهبنانی با بیان اینکه بخش چهارم که «الاستعمال القرآنی» نام دارد، مهمترین بخش کتاب به شمار میآید، خاطرنشان کرد: در این بخش، کاربردهای متعدد الفاظ قرآنی و میزان ارتباط آنها با یکدیگر بیان شده است. این بخش در زمان حیات مرحوم آیتالله محمد واعظزاده خراسانی، با قلم توانای ایشان، نگاشته میشد که با سبکی نو و متأثر از شیوه تفسیری «قرآن به قرآن»، جایگاه هر واژه قرآنی را بر اساس یافتههای علم لغت، بلاغت و تفسیر مشخص کرده است که در نوع خود کمنظیر به شمار میآید.
او ادامه داد: پس از درگذشت آیتالله محمد واعظزاده خراسانی در سال ۱۳۹۰، همکاران و شاگردان آن عالم فرزانه، کار تحقیق و تألیف را با همان شیوه و سیاق ادامه دادند و بهخوبی از عهده این مسئولیت برآمدند؛ بهگونهای که در حال حاضر پنجاهوهفتمین جلد «المعجم فی فقه اللغة القرآن و سرّ بلاغته» چاپ شده و در دسترس قرآنپژوهان قرار گرفته است.
انتهای پیام
