افسانه غنی‌زاده، دکترای تخصصی آموزش زبان انگلیسی از دانشگاه فردوسی مشهد در مورد «یادگیری مادام‌العمر» اظهار کرد: ایده‌ «یادگیری مادام‌العمر» برگرفته از زندگی روزمره افراد است؛ یادگیری کنونی مانند یادگیری سنتی نیست که فقط به دوران مدرسه و دانشگاه محدود شود، بلکه سرعت پیشرفت علم و فناوری موجب شده که هر لحظه خود را به روز نگه داریم و از یادگیری سنتی به یادگیری مادام‌العمر وارد شویم، بنابراین این یادگیری شامل روش‌های مختلفی ازجمله خودآموزی است و به سن و دوره خاصی محدود نمی‌شود. در حال حاضر، یادگیری دوران کهنسالی، اهمیت ویژه‌ای یافته زیرا سن و سبک زندگی تغییر کرده است و افراد کهنسال برای اینکه بتوانند با این موج تغییر همراه شوند مستلزم فراگیری علم روز هستند. یادگیری کنونی فقط یادگیری شناختی نیست بلکه جنبه‌های مختلف زندگی افراد را شامل می‌شود و زمانی که یادگیری به «یادگیری مادام‌العمر» تبدیل شود فقط جنبه شناختی پوشش داده نمی‌شود بلکه تمام جنبه‌های زندگی فرد را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

دانشیار گروه زبان انگلیسی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) و عضو فهرست دو درصد دانشمندان برتر جهان (استنفورد ۲۰۲۲، ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴)، در مورد تبدیل این ایده به چاپ کتاب در اشپرینگر گفت: موارد ذکرشده و پژوهش‌های  که در این حوزه انجام دادم، الهام‌بخش تالیف کتابی با عنوان «سهم پایدار فراگیری مادام‌العمر: توانمندسازی اذهان» شد که انتشارات بین‌المللی اشپرینگر از بزرگترین ناشران علمی جهان آن را منتشر کرده است. این کتاب ۳۵۳ صفحه‌ای به بررسی ابعاد مختلف یادگیری در سراسر زندگی می‌پردازد. محورهای اصلی آن شامل هفت جنبه هیجانی، انگیزشی، شناختی، فراشناختی، نگرشی، اجتماعی و پارادایمی است که هر یک از این جنبه‌ها به‌طور کامل بررسی شدند. در برخی کتاب‌ها به‌عنوان‌مثال جنبه‌های عاطفی یا هیجانی ممکن است در سه یا چهار بعد خلاصه شده باشند اما در این کتاب سعی کردم همه جنبه‌ها را جمع‌آوری کنم ازجمله برای بخش انگیزشی شاید حدود ۲۰ بعد مختلف مورد بررسی قرار گرفته و در بخش‌های شناختی و فراشناختی نیز همینطور بوده است زیرا هدف اصلی، ارائه منبع جامع و به‌روز برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به حوزه «یادگیری مادام‌العمر» بوده است.

عضو هیات علمی گروه زبان انگلیسی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) گفت: این کتاب، مرجع پژوهشی برای دانشجویان است؛ در حال حاضر دانشجویان برای تحقیق و پژوهش در جستجوی موضوعات جدیدی هستند و این کتاب می‌تواند مرجعی برای پژوهش‌های آنان و دیگر پژوهشگران حتی در موارد روان‌شناختی جدید و موضوع روز ازجمله خوداندیشناکی، ذهن‌آگاهی به‌صورت‌های مختلف همچنین مدیتیشن در آموزش و یادگیری باشد. در این کتاب پارادایم‌های مختلف مانند آموزش پایدار، آموزش مبتنی بر صلح و آرامش، آموزش ارزش محور، آموزش دموکراتیک، آموزش فراگیر، پداگوژی انتقادی، آموزش مبتنی بر کاوش و پرسش، آموزش شهروندی، آموزش شخصیت‌محور، آموزش در فضای باز و آموزش مبتنی بر مکان گنجانده شده که شاید بعضی از این موارد دور از ذهن به نظر برسد اما در کشورهای مختلف به صورت‌های مختلف و با عنوان‌های متفاوت مورد بررسی قرار می‌گیرند و در سیستم آموزشی آنها گنجانده شده است. به‌عنوان مثال در کشورهایی که طبیعت جایگاه مهمی دارد، آموزش مبتنی بر مکان و آموزش در فضای باز سهم زیادی دارند یا در کشورهایی که اختلاف طبقاتی زیاد هست، پداگوژی انتقادی و آموزش دموکراتیک که در واقع سعی می‌کند اختلاف طبقاتی را در تعلیم و تربیت نادیده بگیرد و کمرنگ کند، جایگاه ویژه‌ای دارند. در کشورهایی مثل کشور ایران، آموزش ارزش محور که علاوه بر انتقال دانش، ارزش‌های اجتماعی، ارزش‌های دینی و فرهنگی هم به افراد آموزش داده می‌شود، جایگاه خاصی دارد. این موارد ممکن است در کتاب‌های مختلف بررسی شده باشند اما در این کتاب سعی شده است که تمامی این موارد گنجانده شود تا مرجع اطلاعاتی کاملی برای پژوهشگران شود.

استاد دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) در مورد هزینه و چگونگی چاپ کتاب در اشپرینگر بیان کرد: چاپ کتاب در این انتشارات هزینه‌ای ندارد و مانند مقالات منتشرشده در اشپرینگر تمام مراحل رایگان است. این کتاب نتیجه بالغ بر ۱۷ سال پژوهش مستمر در حوزه تعلیم و تربیت به ویژه آموزش زبان و تربیت دبیر بوده که طی مراحل دقیق و چند مرحله‌ای در انتشارات بین‌المللی اشپرینگر در سوئیس منتشر شده است. مراحل انتشار کتاب شامل نگارش و تدوین کتاب برگرفته از مطالعات و پژوهش‌های نویسنده، بررسی پیشنهاده کتاب توسط اشپرینگر، ارزیابی پیشنهاده توسط دو داور متخصص به صورت دو سوکور و ارائه بازخورد، داوری نهایی محتوا بر اساس نسخه اولیه کتاب توسط سردبیران، ارزیابی علمی آن توسط دو داور متخصص دیگر به صورت دو سوکور و اعمال اصلاحات نهایی نظرات داوران است.  

وی در مورد ترجمه کتاب خود گفت: به ترجمه کتاب هم فکر کردم اما به دلیل اینکه با دانشجویان زبان انگلیسی فعالیت می‌کنم فعلا مرجع کتاب عمدتا معلمان و دانشجویان ارشد و دکتری زبان هستند. کتاب در داخل چاپ نشده چون کپی‌رایت دارد و مطمئن نیستم مجاز به چاپ مجدد باشیم و در حال حاضر نسخه الکترونیک کتاب در اختیار دانشجویان و پژوهشگران قرار گرفته است.

غنی‌زاده خاطرنشان کرد: در واقع با معرفی جنبه‌های مختلف یادگیری هیجانی، انگیزشی، شناختی، فراشناختی، نگرشی، اجتماعی و پارادایمی سعی شده است تاثیر «یادگیری مادام‌العمر» بر هر یک از این جنبه‌ها به صورت مجزا بررسی شود. از سوی دیگر، تاثیری که این پارادایم‌ها در شکل‌گیری «یادگیری مادام‌العمر» دارند و نیز سهم پارادایم‌های یادگیری در فراگیری مادام‌العمر، به طور خاص مورد بررسی قرار گرفته است. برای تبیین هر یک از این موارد، از مقالاتی استفاده شده که خودم و دانشجویان دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) انجام دادیم.

وی در مورد تجربیات خود در تالیف کتاب در انتشارات بین‌المللی بیان کرد: نقطه شروع هر پژوهش و کتابی، پرسش‌ها و دغدغه‌های ذهنی خود فرد و تجربیات اوست. گام مهم بعدی، مطالعه‌ گسترده در آن زمینه و بررسی مسئله از جنبه‌های مختلف خواهد بود. مهم‌ترین تجربه من در نگارش کتاب، مدیریت دقیق زمان و پایبندی به زمان‌بندی بود، زیرا اشپرینگر برای هر مرحله ساعت و زمان تعیین می‌کرد و این امر نویسنده را ملزم به رعایت برنامه‌ریزی دقیق روزانه و ساعتی می‌کند. پایبندی به این برنامه‌ریزی، کلید موفقیت بود بنابراین به دانشجویان و همچنین پژوهشگران توصیه می‌کنم که برنامه‌ریزی هفتگی، ماهانه و ساعتی داشته باشند. روال دوران نگارش فشرده کتاب به این صورت بود که روزانه ۱۳ ساعت کار موثر از هفت صبح تا هشت شب داشتم و حتی در تعطیلات این برنامه بدون وقفه ادامه یافت و از آن به‌عنوان تجربه‌ای شیرین یاد می‌کنم. زمانی که هدفمند کار کنیم، تفریحات خود و حتی وظایف روزانه را برای مدتی کنار بگذاریم با رسیدن به هدف، تمامی این سختی‌ها به تجربه‌ای شیرین و قابل تکرار تبدیل می‌شوند.

مدیریت گروه زبان انگلیسی دانشگاه امام رضا (ع) در مورد حضور طی سه سال متوالی در فهرست ۲ درصد دانشمندان برتر جهان اظهار کرد: استنادات عمدتا از دست ما خارج است پژوهش‌هایی که منتشر می‌کنیم، در اختیار جامعه علمی قرار می‌گیرند. در حال حاضر تمامی آثار منتشرشده به صورت آنلاین و از طریق پلتفرم‌هایی مانند «ریسرچ گیت» (ResearchGate)، برای همه پژوهشگران در سراسر جهان قابل دسترسی هستند. در این میان، آثاری که در مجلات معتبرتر با ضریب تاثیر بالاتر به چاپ می‌رسند، قطعا بیشتر مورد استناد و توجه قرار می‌گیرند. هرچند انتشار در چنین مجلاتی دشوارتر و زمان‌بر است، اما اگر پژوهشگر این مسیر را دنبال کند، قطعا میزان استنادها و شناسایی بین‌المللی پژوهش افزایش چشمگیری خواهد یافت.

وی در مورد استفاده از فناوری‌های جدید و هوش مصنوعی در تحقیقات و تالیف گفت: از هر پلتفرم و نرم‌افزاری ازجمله هوش مصنوعی استفاده می‌کنیم، نباید عنصر انسانی را فراموش کنیم. در کارهای پژوهشی نظارت خودمان و ردپایی از ایده‌های شخصی‌مان ضروری است و باید از کپی کردن مطالب یا استفاده صرف از نرم‌افزارها بدون نظارت انسانی جدا پرهیز کرد و از هوش مصنوعی برای سهولت و نظم استفاده کنیم، نه اینکه جایگزینی تفکر ما شود.

غنی‌زاده در مورد ثبات و عمق به فرآیند «یادگیری مادام‌العمر» با توجه به مدل پیشنهادی خود اظهار کرد: معلم خوب در دوران «مدرنیته سیال» باید به تفاوت‌های فردی، زمان، مکان و محتوا توجه کند. معلم موفق و هوشمند، برنامه واحد و ثابت ندارد، بلکه هوشمندانه بر اساس اقتضائات عمل می‌کند و به تفاوت‌های فردی توجه دارد و نمی‌خواهد به هر نحوی برنامه خود را پیش ببرد. نکته کلیدی دیگر، بومی‌سازی است یعنی هر ایده و پارادایمی را باید در بافت ایرانی-اسلامی خودمان و در کلاس خودمان بومی‌سازی کنیم زیرا این روش به معنادار شدن یادگیری کمک شایانی خواهد کرد.

انتهای پیام