مجید مشکی با اعلام این خبر به ایسنا گفت: حفظ و صیانت از نسخ خطی به عنوان شناسنامه فرهنگی و تمدنی، مأموریتی است که فراتر از نگهداری فیزیکی، نیازمند بازآفرینی دیجیتال با استانداردهای جهانی است. مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان نیز با درک این ضرورت، از دیماه سال ۱۴۰۲ تحولی ساختاری را در فرآیند دیجیتالسازی آغاز کرد که منجر به شکسته شدن رکوردهای عملیاتی و اتمام موفقیتآمیز این پروژه بزرگ شد.
او ادامه داد: در آغاز این مسیر و طی فرآیند ارزیابی عملکرد در آذر و دیماه سال ۱۴۰۲، واقعیتی نگرانکننده برای مدیران و کارشناسان آشکار شد. بررسیها نشان میداد که از مجموع ۱۷ هزار و ۵۰۰ نسخه خطی موجود در این گنجینه کمنظیر، تنها ۷ هزار نسخه طی سالیان گذشته دیجیتالسازی شده بود و بخش بزرگی از این میراث در معرض خطر قرار داشت.
مشکی همچنین گفت: تحلیلهای آماری حاکی از آن بود که با توان فنی و نیروی انسانی وقت، دیجیتالسازی ۱۰۵۰۰ نسخه باقیمانده مستلزم صرف زمانی بالغ بر ۶ تا ۷ سال بود. این شکاف عمیق میان وضعیت موجود و اهداف تعیین شده، لزوم یک بازنگری کلی و بنیادین در زیرساختها، ابزارها و روشهای اجرایی را دیکته میکرد.
او اضافه کرد: برای عبور از این بنبست راهبردی، نوسازی و ارتقاء تجهیزات رایانهای در دستور کار فوری قرار گرفت. در گام نخست، ۶ دستگاه کامپیوتر موجود به سرعت ارتقاء یافته و ۴ دستگاه کامپیوتر پیشرفته و فوقحرفهای جدید به مجموعه اضافه شد تا گلوگاههای پردازشی که مانع از سرعت کار بودند، به طور کامل مرتفع شوند.
رایزن فرهنگی ایران در پاکستان در ادامه سخنانش مطرح کرد: تحول در تجهیزات تصویربرداری نیز بخش دیگری از این جهش فنی بود؛ به طوری که با خریداری و نصب ۴ دستگاه دوربین تخصصی ویژه نسخ خطی، مجهز به شاترهای پیشرفته و پایههای استاندارد علمی، دقت و سرعت ثبت تصاویر به طور چشمگیری افزایش یافت. این تجهیزات اجازه داد تا ظرافتهای هنری نسخ با بالاترین کیفیت ممکن ثبت شود.
او یکی از بحرانیترین بخشهای پروژه را وضعیت امنیت اطلاعات و مدیریت دادهها دانست و گفت: پیش از این به دلیل محدودیت شدید تجهیزات، اطلاعات تنها در یک محل ذخیره میشد که خطر نابودی همیشگی میراث ملی را به همراه داشت؛ چرا که حجم فایلهای اصلی بیش از ۱۰ ترابایت بود؛ در حالی که ظرفیت ذخیرهسازی موجود تنها ۴ ترابایت را پوشش میداد. در اقدامی فوری برای مقابله با این بحران، هاردهای اکسترنال باکیفیت از برندهای معتبر جهانی با ظرفیتهای بالای ۱۲ ترابایت خریداری شد. همچنین سرور ویژه ذخیرهسازی مرکز به طور کامل ارتقاء یافت تا بستر لازم برای نگهداری امن و پایدار این حجم عظیم از اطلاعات فرهنگی فراهم شود.
مشکی همچنین گفت: با تدوین پروتکل سهگانه امنیتی، اکنون تمامی اطلاعات در سه محل مجزا شامل سرور اختصاصی دیجیتالسازی و دو نسخه پشتیبان در هاردهای ویژه نگهداری میشوند. طبق استانداردهای جدید، صحت و سلامت این دادهها به صورت ماهانه مورد ارزیابی و پایش دقیق قرار میگیرد تا احتمال از دست رفتن حتی یک فریم تصویر به صفر برسد. از ابتدای سال ۱۴۰۳، با اتخاذ رویکردی جهادی و تحولآفرین، ظرفیت نیروی انسانی مرکز نیز بازنگری شد. تعداد متخصصان فعال در این پروژه از ۳ نفر به ۸ نفر نیروی زبده افزایش یافت که این موضوع باعث تزریق خونی تازه در رگهای عملیاتی پروژه و تسریع فرآیندهای فنی شد.
او با بیان اینکه نوآوری در روشهای اجرایی نیز نقشی کلیدی در این موفقیت ایفا کرد، توضیح داد: تغییر بنیادین در پروتکل شمارهگذاری صفحات کتابها، یکی از مهمترین تحولات روششناختی بود که منجر به حذف زمانهای تلف شده و تسریع چشمگیر روند کار شد و مسیر را برای ثبت رکورد نهایی هموار کرد.
انتهای پیام
