افشین صندوقدار با حضور در تحریریه ایسنا، با اشاره به اینکه هدف از تأسیس مرکز هوش مصنوعی، در مرحله نخست، ایجاد پیوندی میان دانش هوش مصنوعی با کاربردهای موجود در جهاد دانشگاهی بود، اظهار کرد: آقای منتظری، رئیس جهاد دانشگاهی بر این باور بودند که با بهرهگیری از روشها، الگوریتمها و تکنیکهای هوش مصنوعی، نقاط قابل ارتقا در حوزههای پژوهشی، فرهنگی، آموزشی و هر فعالیتی که در جهاد دانشگاهی صورت میپذیرد، رصد و تقویت شود و همچنین ضعفها شناسایی و بر اساس آن، راهکارهای مناسب ارائه شود.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی، تصریح کرد: در واقع، انتظار میرفت یک مرکز چابک و مأموریتمحور جهت هدایت، توسعه، هماهنگی و پیادهسازی فناوریهای هوش مصنوعی، در راستای حل مسائل و مشکلات جهاد دانشگاهی و همچنین بهعنوان یک اقدام ملی در کشور، ایجاد شود. تأکید نخست رئیس جهاد دانشگاهی بر این بود که در وهله اول مشخص شود کدام بخشهای جهاد دانشگاهی نیازمند توسعه از طریق هوش مصنوعی هستند و در کدام حوزهها امکان این توسعه وجود دارد.
وی افزود: در وهله دوم، بر مبنای آن توانمندی تلاش کنیم یک یا چند چالش ملی را برطرف سازیم و در نهایت، خروجی این مرکز، تربیت نیروهای انسانی متخصص در حوزه هوش مصنوعی باشد. این امر به معنای آن است که باید درهای جهاد دانشگاهی را به روی دانشجویان بگشاییم؛ همان رویکردی که در اوایل تأسیس جهاد دانشگاهی حاکم بود. دانشجویان باید فعالیت داشته باشند و این فعالیت باید اثربخش باشد؛ آنان باید مورد حمایت قرار گرفته و آموزش ببینند تا چه بسا با تکیه بر فرهنگ جهادی، معضلات کشور را حل کنند.
صندوقدار با اشاره به اینکه تکالیف و وظایف مرکز هوش مصنوعی، شامل احصای چالشهای هوش مصنوعی در حوزههای پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و سایر بخشها است، تأکید کرد: باید با استفاده از تکنیکها و الگوریتمهای هوش مصنوعی این چالشها را برطرف کنیم. همچنین، تکیه بر ظرفیتهای علمی از اولویتهای ماست؛ باید تحقیقات و زیرساختهای موجود در جهاد دانشگاهی را مبتنی بر ابزارهای هوش مصنوعی کنیم و چنانچه نیاز به توسعه زیرساختی در واحدهای جهاد دانشگاهی باشد، این توسعه باید بر پایه فناوریهای آینده باشد. حتی به جرأت میتوان ادعا کرد که عصر آینده ما، عصر هوش مصنوعی است.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با بیان اینکه باید از ظرفیتهای شرکتهای دانشبنیان در پارکهای علم و فناوری جهاد دانشگاهی، دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی استفاده کرد، خاطرنشان کرد: ما دارای دو دانشگاه و ۶ مؤسسه آموزش عالی هستیم و همچنین سه پارک فناوری اطلاعات در اختیار داریم. اینها را در واقع میتوان نقاط مثبت جهاد دانشگاهی دانست. در دل این پارکها و در میان گروههای آموزشی این دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی ما، دروسی تحت عنوان هوش مصنوعی تدریس و آموزش داده میشوند.
وی ادامه داد: جوانانی در مملکت ما در حال تحصیل هستند که نخبه هستند و شناسایی این افراد و بهکارگیری و جذب آنان در جهاد دانشگاهی، یکی از مأموریتهای اصلی جهاد و همچنین مرکز هوش مصنوعی است. ما تلاش میکنیم که این اطلاعات را سریعاً آماده کنیم تا مرکز هوش مصنوعی بتواند در پرورش این افراد و نیروهای انسانی، نقشآفرینی کند. اما وظایفی که بر عهده این مرکز نهاده شده است، شناسایی ظرفیتها و نیازهای هوش مصنوعی و ایجاد زیستبوم مناسب برای توسعه فناوری و نوآوری هوش مصنوعی در زمینههای منتخب است.
صندوقدار با بیان اینکه زمینههای منتخب مرکز بر اساس گروههای پژوهشی علوم انسانی، علوم پایه، فنی و مهندسی، کشاورزی و منابع طبیعی، هنر و معماری و سایر گروههای پزشکی است، تأکید کرد: ما باید در تمامی دورههای پژوهشی و آموزشی، بر اساس طبقهبندیهایی که ذکر شد ورود پیدا کنیم. بخشی از آن نیز مربوط به حوزه فرهنگی است؛ فرهنگ نیز از این موضوع مستثنی نیست و میتواند در رسالت هوش مصنوعی بسیار اثربخش باشد. وظیفه دیگر مرکز این است که زیرساختهای مورد نیاز فناوری هوش مصنوعی را با استفاده از توان و ظرفیتهای جهاد دانشگاهی و جلب حمایتهای ملی و منطقهای تأمین کند.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به اینکه انتشار، ترویج و فرهنگسازی هوش مصنوعی با استفاده از ابزارهایی همچون کتاب، نشریه، مقاله و وبسایتها، در کنارِ برگزاری رویدادهای علمی، یکی از اقدامات فرهنگسازی است که ما میتوانیم در حوزه هوش مصنوعی انجام دهیم، خاطرنشان کرد: اشاعه و ترویج استفاده از منابع، از جمله این فعالیتهاست. این منابع میتواند شامل منابع علمی تخصصی، بولتنهای خبری و وبسایتهای آموزشی و پژوهشی، اما با نگاهی تخصصی باشد.
وی افزود: هوش مصنوعی یکی از دانشهای بینرشتهای است. قطعا بشریت در تشخیص سرطان و یا پیشگیری از برخی بیماریها، در آینده از ابزارهای هوش مصنوعی بهره خواهد برد. بنابراین هوش مصنوعی در جایگاه خود میتواند بهصورت میانرشتهای عمل کند؛ در علوم پایه، علوم فنی و مهندسی، علوم پزشکی، علوم منابع طبیعی و کشاورزی و بسیاری از علوم دیگر میتواند اثربخش باشد.
تعریف پژوهشهای متناسب با نیاز صنعت با نگاه هوش مصنوعی
صندوقدار با اذعان به اینکه جهاد دانشگاهی نیز تمامی این ظرفیتها را در خانواده خود، از جمله در پژوهشگاه رویان، مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و بسیاری از واحدهای دیگر که در حوزههای مختلف آموزشی، پژوهشی و فرهنگی فعالیت میکنند، دارا است، تاکید کرد: بهخصوص با رویکردهایی همچون پزشکی، سلامت، زیستفناوری، کوانتوم، اقتصاد دانشبنیان و سایر زمینههای معتبر.عملاً جهاد دانشگاهی یک دولت کوچک است؛ ما در زمینههای فرهنگی، پژوهشی و آموزشی اثربخش هستیم و نقش داریم.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی تصریح گرد: هر یک از این بخشها اگر در جهاد دانشگاهی با رویکرد هوش مصنوعی توسعه پیدا کند، به معنای توسعه بخشی از کشور عزیزمان ایران است. جهاد دانشگاهی عملاً و دقیقاً مورد اعتماد دولت و صنعت و همچنین مورد اعتماد جامعه دانشگاهی و جامعه صنعتی است. آنها حاضرند دادههای خود را در اختیار جهاد دانشگاهی قرار دهند، چراکه جهاد دانشگاهی امین دادهها است.
وی با اشاره به اینکه تمامی واحدها، سازمانها و بخشهای فعال در جهاد دانشگاهی، در راستای فعالیتهایی که انجام میدهند، اگر پروژهای مبتنی بر هوش مصنوعی داشته باشند، میتوانند از ظرفیتهای مرکز هوش مصنوعی بهرهمند شوند، تصریح کرد: این ظرفیتها شامل مواردی است که بخشی از آن زیرساختی بوده و توسط مرکز برای کارهای تحقیقاتی تأمین میشود. بخش دیگر، مربوط به نیروهای انسانی متخصص است؛ ما تلاش میکنیم از میان دانشجویان و نخبگان دانشجویی کشور، افرادی را جذب کرده و آنان را پرورش دهیم تا بتوانند در درون جهاد دانشگاهی، پروژههای مجموعه داخلی و حتی پروژههای ملی را پشتیبانی کنند.
صندوقدار ادامه داد: بنابراین، شاید این نیروهای انسانی که بخشی از آنان پژوهشگر و بخشی دیگر برنامهنویس هستند، در استانها و شهرستانها بهنوعی همکاران مرکز هوش مصنوعی محسوب شوند؛ کما اینکه اکنون در خراسان رضوی نیز همکارانی داریم که در حوزههای مختلف با ما همکاری میکنند. دوستانی بهعنوان مشاوران علمی به مجموعه مرکز هوش مصنوعی اضافه شدند.
وی با بیان اینکه در تمامی واحدها نمایندگانی داریم، خاطرنشان کرد: این نمایندگان خود نیروهای اصلی سازمانها و واحدها هستند که بهطور مستقل در استانها فعالیت میکنند، اما با رویکرد توسعه هوش مصنوعی. پس ما وضعیت واحد مجزا نخواهیم داشت؛ هرچند پیشبینی این موضوع را برای آینده داریم.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به اینکه در این فاصلهٔ کوتاه، ما نزدیک به پنج یا ۶ پروژه را به سرانجام رساندهایم که برخی از آنها مورد توجه در سطح ملی و کشوری قرار گرفته است، خاطرنشان کرد: پروژهای را تحت عنوان خبرگزاری هوشمند انجام دادیم. همچنین پروژهای را بنا به درخواست پلیس فراجای البرز به انجام رساندیم که در پی آن، مسئولان آگاهی البرز نیز در مرکز ما حضور یافته، بازدید کردند و پروژه جدیدی را مطرح کردند.
صندوقدار افزود: پروژه دیگری را با همکاران در حوزههای علمی و در بخش پزشکی برای تشخیص سرطان آغاز کردیم. پروژههای دیگری نیز در دستور کار قرار دارد که برخی از آنها تا حدودی محرمانه هستند و فاز مطالعاتی آنها در حال انجام است. برخی دیگر نیز با هدایت واحدها پیش میروند. مرکز راهبری، پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی اساساً وظیفه راهبری را بر عهده دارد و قرار نیست لزوماً خود پروژه را اجرا کند؛ اما اگر واحدی پروژهای داشته باشد که فاقد توان سختافزاری، نرمافزاری و نیروی انسانی لازم باشد، میتواند از حمایتهای مرکز در این زمینه کمک بگیرد.
وی با بیان اینکه در مرحله نخست، واحد مذکور با ما مشورت کرده و بررسیهای لازم صورت میگیرد و ما امور تحقیقاتی آن را انجام میدهیم، تصریح کرد: اگر خودشان زیرساخت لازم را داشته باشند که هیچ، در غیر این صورت میتوانند از زیرساختهای موجود در مرکز استفاده کنند. همچنین اگر کارشناسان زبدهای در حوزه هوش مصنوعی داشته باشند، از آنان بهره میبرند و در غیر این صورت، میتوانند از همکاران ما در مرکز کمک گرفته و در نهایت، آن پروژه را با مدیریت خود و مدیران گروههایشان در استانها هدایت کنند.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی تأکید کرد: هوش مصنوعی یک فرصت است که باید این فرصت را بهصورت معکوس بنگریم، یعنی آن را به بستری برای تصرف و بهرهبرداری تبدیل کنیم و هم یک تهدید محسوب میشود. بهرغم اینکه دارای نقاط قوتی است، نقاط ضعفی نیز دارد. از این جهت فرصت است که این ابزارها میتوانند موجب کاهش هزینهها شوند و در تحلیل دادهها، بهدلیل در اختیار داشتن منابع اطلاعاتی گستردهتر، بهتر از انسان عمل کنند.
صندوقدار با اشاره به اینکه تهدید هوش مصنوعی در این است که میتواند دچار سوگیری شود، اضافه کرد: ما باید در طراحی مدلها، بهویژه مدلهای زبانی بومی خودمان، احتیاط کنیم تا از این تهدیدها جلوگیری کنیم. رهبر شهید و آگاه ما اشاره داشتند که هوش مصنوعی لایههای زیرینی دارد و فرمودند سعی کنید به آن لایههای زیرین دسترسی پیدا کنید؛ در غیر این صورت، در آینده آژانسی خواهیم داشت به نام آژانس هوش مصنوعی که شما برای هر اقدامی در این حوزه، ناچار به اخذ اجازه از آن خواهید بود.
عصر آینده، عصر هوش مصنوعی است
وی خاطرنشان کرد: این نگاه دوراندیشانه رهبر شهید ما میتواند خطمشی را برای ما تعیین کند که هوش مصنوعی امروز برای محققان ما از نان شب واجبتر است. متأسفانه این جنگ تحمیلی اخیر، جنگ هوش مصنوعی بود. قطعاً دانشمندان، اساتید و بزرگان هوش مصنوعی در کشور به این مسئله توجه داشته و دارند، اما باید نگاهی نیز به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی داشته باشیم که لزوماً همگی کاربردی نیستند، بلکه گاه سیستمهای جاسوسی برای استخراج دادهها از کشورهای خاص هستند.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با بیان اینکه توجه مرکز راهبری، پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی بر این است که مدلهای زبانی بومیسازیشده را جایگزین ابزارهای هوش مصنوعی فعلی کند تا تمامی کنترلها، با نگاه به الگوریتمهای هوش مصنوعی، در آنها پیادهسازی شود، گفت: در این شرایط میتوانیم از دادههای خود صیانت و حفاظت کرده و بهدرستی از آنها استفاده کنیم و مانع از سوگیریهای برخی شرکتهای صاحبنام شویم.
صندوقدار تاکید کرد: اگر ایدهای را از آنها میگیریم، اما باید بر مدلهای بومی تمرکز کنیم. ما باید چتباتهای بومی خود را داشته باشیم؛ باید منابع دادهای کشورمان را متمرکز کرده و توسعه دهیم. ما باید بر روی منابع دادهای خود، الگوریتمهای کدگذاری و رمزگذاری را با تکنولوژیهای خاص پیادهسازی کرده و آنها را در اختیار شبکه ملی قرار دهیم تا افراد بتوانند از یک سیستم هوشمند و مورد اعتماد استفاده کنند.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با بیان اینکه تهدید هوش مصنوعی در این است که میتواند دچار سوگیری شود، تصریح کرد: ما باید در طراحی مدلها، بهویژه مدلهای زبانی بومی خودمان، احتیاط کنیم تا از این تهدیدها جلوگیری نماییم.
وی با اشاره به اینکه مرکز هوش مصنوعی به تدریج وارد مأموریتهای ملی میشود، تصریح کرد: هنگامی که این تمرکز بر دادههای جهاد دانشگاهی، رویدادهای پزشکی و سایر پژوهشگاهها، با بهرهگیری از این الگوریتمها و مدلهای زبانی محقق شود، افزودن این سامانهها به حوزههایی در سطح ملی دیگر دشوار نخواهد بود؛ چراکه تنها کافی است دادههای جدید را به این مجموعه بیفزاییم. مأموریت ما بومیسازی دادههای جهاد دانشگاهی است.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با بیان اینکه آقای منتظری به بنده دستور دادند که بر روی موضوع «سواد هوش مصنوعی» در جهاد دانشگاهی فعالیت کنم، خاطرنشان کرد: در وهله نخست از من خواستند که این کار را با مدیران جهاد دانشگاهی آغاز کنم. قاعدتاً رویکرد سواد هوش مصنوعی باید در سطح کشور فراگیر شود؛ یعنی مدیران ارشد سازمانها و وزارتخانهها باید نگاهی هوشمندانه داشته باشند و بر فعالیتها، رویکردها، الگوریتمها و آیندهنگریهای هوش مصنوعی آگاه باشند تا بتوانند از سوءاستفاده از این دادهها جلوگیری کنند.
دنیا منتظر تصمیمگیری ما نمیماند؛ رقبای ما در حوزهٔ هوش مصنوعی پیشرو هستند
صندوقدار با اشاره به اینکه برخی از اساتید دانشگاه مقاومت میکنند و همچنان تلاش دارند همان ابزارهای سنتی را به کار ببرند، تاکید کرد: جزو اولین اولویتها این است که خود مدیران به این فضا وارد شوند. بسیاری از پزشکان ما در حال حاضر تمایلی ندارند که سیستمهای هوش مصنوعی در کنارشان باشد، چراکه هوش مصنوعی به دلیل دارا بودن دامنه دادهای بسیار وسیعتر، میتواند با دقت بهمراتب بیشتری عمل کند.
وی بیان کرد: این ابزارها میتوانند اساتید شایستهای در امر آموزش باشند، شاید برخی تصور کنند که هوش مصنوعی نمیتواند بهتر از انسان تدریس کند، اما در واقعیت چنین نیست؛ چراکه آن دستیار به تمامی دانش استادان در سراسر جهان دسترسی دارد. مسلماً هر فردی بهطور طبیعی به منابع محدودی دسترسی دارد و دانش او محدود به همان منابع است، اما یک آواتار هوشمند میتواند به میلیونها منبع آموزشی از استادان سراسر دنیا دسترسی داشته باشد.
رئیس مرکز راهبری پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با بیان اینکه یکی دیگر از کارکردهای هوش مصنوعی، افزایش سرعت است، گفت: امروزه بسیاری از آزمایشها در منزل قابل انجام است؛ به این صورت که فرد نمونه خون خود را بر روی لام قرار داده و با دوربین تلفن همراه و فعالسازی اپلیکیشن هوشمند، آن را تحلیل میکند. حتی در حوزههای باروری و ناباروری نیز میتوان برخی آزمایشها را در منزل انجام داد. پیش از آنکه بیمار بخواهد به پزشک مراجعه کند، اطلاعاتش مخابره میشود و در همان لحظه هم پزشک و هم هوش مصنوعی نظرات خود را ارائه میدهند. این فرایند میتواند از میزان مهاجرتهای بین استانی بکاهد و دسترسی به استادان و پزشکان مطرح را تسهیل کند.
صندوقدار خاطرنشان کرد: در کنار این مسائل، نگاه هوش مصنوعی نگرانیهای بیمار را کاهش داده و توصیههایی را ارائه میدهد که برخی پزشکان ممکن است به دلیل مشغله زیاد، آنها را فراموش کنند؛ هوش مصنوعی این موارد را بهدرستی تفسیر و تحلیل کرده و در اختیار بیمار قرار میدهد. عصر آینده، عصر هوش مصنوعی است و باید به آن توجه داشت. دنیا منتظر تصمیمگیری ما نمیماند؛ رقبای ما در حوزه هوش مصنوعی پیشرو هستند، بنابراین باید شتاب کرد. هرچقدر بیشتر مقاومت صورت گیرد، این عقبماندگی عمیقتر خواهد شد.
انتهای پیام
