استفاده بیرویه از کیسههای پلاستیکی، معضلی جهانی با پیامدهای زیانبار زیستمحیطی و سلامتمحور است. کارشناسان محیطزیست بر لزوم جدی گرفتن این چالش و فرهنگسازی گسترده برای جایگزینی کیسههای پارچهای چندبار مصرف به عنوان راهکاری پایدار و مسئولانه تأکید دارند.
در دنیای امروز، کیسههای پلاستیکی به بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره ما تبدیل شدهاند، اما این سهولت استفاده، هزینههای سنگینی را بر دوش محیط زیست تحمیل میکند.
ماهیت تجزیهناپذیر پلاستیکها به این معناست که صدها سال در طبیعت باقی میمانند و در این مدت طولانی، آسیبهای جبرانناپذیری را به اکوسیستم وارد میکنند. این مواد نه تنها منظر طبیعی را آلوده میکنند، بلکه با ورود به آبها و خاک، حیات جانوری را نیز به طور جدی تهدید میکنند؛ مواردی از مرگ حیوانات به دلیل بلعیدن قطعات پلاستیکی، امری هشداردهنده است.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان ملایر با تأکید بر اهمیت کاهش مصرف پلاستیک، خواستار ترویج فرهنگ استفاده از کیسههای پارچهای چندبار مصرف در جامعه شد.
مهدی رضازاده در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به بحران آلودگیهای زیستمحیطی ناشی از کیسههای پلاستیکی اظهار کرد: حذف کیسههای پلاستیکی یکی از مباحث حیاتی در حوزه محیطزیست است و کاهش مصرف آن اهمیتی دوچندان دارد.
وی افزود: کیسههای پلاستیکی به دلیل ماهیت تجزیهناپذیری، برای تجزیه کامل در طبیعت به حدود ۴۰۰ سال زمان نیاز دارند؛ در این بازه زمانی طولانی، این کیسهها آسیبهای جبرانناپذیری را به اکوسیستم وارد میکنند.
پراکندگی زبالهها در مناطق روستایی؛ چالشی جدی
رضازاده با ابراز نگرانی از نحوه مدیریت پسماندها بهویژه در مناطق روستایی، تصریح کرد: متأسفانه در مناطق روستایی که مدیریت اصولی بر دفن زبالهها صورت نمیگیرد، کیسههای پلاستیکی در طبیعت پراکنده شده و آلودگیهای گستردهای ایجاد میکنند.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: این معضل علاوه بر تخریب پوشش گیاهی، جان حیوانات و احشام را نیز تهدید میکند؛ بهطوریکه تاکنون موارد متعددی از بلعیدن قطعات پلاستیک توسط وحوش و دامها گزارش شده است که میتواند منجر به مرگ آنها شود.
کیسههای پارچهای؛ جایگزینی سبز و پایدار
وی ضمن تأکید بر لزوم فرهنگسازی برای اصلاح الگوی مصرف، خاطرنشان کرد: جایگزینی کیسههای پلاستیکی با کیسههای پارچهای یک ضرورت زیستمحیطی است. کیسههای پارچهای به دلیل قابلیت شستوشو و استفاده مکرر، علاوه بر کاهش تولید زباله، در صورت رهاسازی نیز در بازه زمانی کوتاهتری تجزیه شده و آلودگی پایدار ایجاد نمیکنند.
آزاده کاظمی، دانشیار و عضو هیات علمی گروه علوم و مهندسی محیط زیست دانشگاه اراک نیز در گفتوگو با ایسنا، ضمن تشریح مهمترین آسیبهای کیسههای پلاستیکی برای محیط زیست و سلامت انسان، بر نقش حیاتی فرهنگسازی در کاهش مصرف این مواد تأکید کرد.
کاظمی با اشاره به تجزیهناپذیری کیسههای پلاستیکی که صدها سال در طبیعت باقی میمانند، گفت: این معضل منجر به مرگ جانوران، بهویژه آبزیان و پرندگان دریایی، انسداد آبراهها و انتشار میکروپلاستیکها و نانوپلاستیکها در خاک و آب میشود که اکوسیستمها را با اختلال جدی مواجه میسازد.
علت دیر تجزیهپذیری کیسههای پلاستیکی
وی علت دیرتجزیهپذیری کیسههای پلاستیکی را ساختار پلیمر مصنوعی آنها دانست که توسط آنزیمها و ریزاندامگانهای طبیعی شکسته نمیشود.
به گفته کاظمی پیامد این امر، انباشت فزاینده زبالههای پلاستیکی و خرد شدن تدریجی آنها به ذرات ریزتر است. نانوپلاستیکها، با ابعاد بسیار کوچک خود، قادر به عبور از سدهای زیستی بدن هستند و نفوذ آنها به زنجیره غذایی، تهدیدی مضاعف برای سلامت نسلهای کنونی و آینده محسوب میشود.
این دانشیار دانشگاه اراک خاطرنشان کرد: صدمات ناشی از مصرف بیرویه کیسههای پلاستیکی هم متوجه محیط زیست و هم سلامت انسان است.
وی تصریح کرد: ورود میکروپلاستیکها، نانوپلاستیکها و ترکیبات شیمیایی افزودنی به بدن از راه خوراک، آب آشامیدنی و هوا محرز است. نانوپلاستیکها میتوانند وارد جریان خون، اندامها و حتی سلولها شده و آثار درازمدتی چون التهاب، اختلالات هورمونی و آسیب به دستگاه ایمنی بر جای گذارند.
چرا همچنان پلاستیک مصرف می کنیم؟ راههای عبور از عادتهای غلط
کاظمی عواملی چون هزینه ناچیز یا رایگان بودن، دسترسی آسان، تثبیت رفتار مصرفی، نبود جایگزین فراگیر و آگاهی محدود جامعه را در تداوم مصرف بالای کیسههای پلاستیکی مؤثر دانست.
وی در ادامه، نقش فرهنگسازی را محوری و زیربنایی توصیف کرد و گفت: فرهنگسازی زمینهساز تحول رفتار از سر آگاهی و التزام درونی میشود و دوام و انتقال نسلی این تغییرات را تضمین میکند.
این عضو هیات علمی دانشگاه اراک، کیسههای پارچهای را جایگزینی مناسب برای پلاستیک دانست، مشروط بر آن که هر کیسه پارچهای به تعداد دفعات کافی مورد استفاده مجدد قرار گیرد.
وی در راستای تشویق مردم به استفاده از کیسههای پارچهای، پیشنهاداتی چون فراهم کردن کیسه پارچهای ارزان یا رایگان در خروجی فروشگاهها، طراحی کیسههای پارچهای تاشو و حملپذیر و ارائه امتیازهای تشویقی به مشتریانی که از کیسه شخصی استفاده میکنند را مطرح کرد.
کاظمی همچنین بر نقش بنیادین مدارس، دانشگاهها و رسانهها در ترویج این فرهنگ تأکید کرد و گفت: مدارس و دانشگاهها با گنجاندن موضوع در محتوای آموزشی و اجرای پروژههای عملی و رسانهها از راه طراحی پویشهای ملی و تولید محتوای هدفمند در شبکههای اجتماعی میتوانند این فرهنگ را نهادینه کنند.
این دانشیار دانشگاه اراک توصیه کرد: همواره یک کیسه پارچهای کوچک در کیف یا خودروی خود نگه دارید. هر بار که از آن استفاده میکنید، از رها شدن یک کیسه پلاستیکی در طبیعت و تبدیل تدریجی آن به میکروپلاستیک و نانوپلاستیک که به زنجیره غذایی و بدن شما بازمیگردند، جلوگیری میکنید.
انتهای پیام
