به گزارش ایسنا، با گسترش استفاده از خودروهای شخصی، پیدا کردن جای پارک در بسیاری از شهرها به یک مسئله روزمره و گاه آزاردهنده برای شهروندان تبدیل شده است. این مشکل فقط به اتلاف وقت رانندگان محدود نمیشود، بلکه پیامدهایی مانند افزایش ترافیک، مصرف بیشتر سوخت، فشار عصبی و حتی پارک در محلهای غیرمجاز را نیز به دنبال دارد. از سوی دیگر، پارکینگ یکی از بخشهای مهم زیرساخت حملونقل شهری به شمار میرود و میتواند بر کارایی ترافیک و کیفیت زندگی شهری اثر بگذارد. هرچه شمار خودروها بیشتر شده، کمبود فضای کافی برای پارک نیز خود را بیشتر نشان داده است؛ بهویژه در مناطق پرتردد، تجاری و اداری که حجم رفتوآمد بالاست و ساخت پارکینگهای جدید نیز هزینهبر است.
از همین رو، ارزیابی دقیق وضعیت پارکینگ و شناخت زمانها و مکانهایی که احتمال یافتن جای پارک در آنها بیشتر یا کمتر است، برای مدیریت شهری اهمیت زیادی دارد. این موضوع حتی میتواند بر تصمیم مردم برای انتخاب وسیله سفر اثر بگذارد؛ یعنی برخی شهروندان اگر بدانند در مقصد پیدا کردن جای پارک دشوار است، ممکن است بهجای خودروی شخصی از حملونقل عمومی استفاده کنند. به گفته پژوهشگران، هرچند درباره تشخیص وجود فضای پارک در شهرهای مختلف مطالعاتی انجام شده، اما بررسی همزمان نقش زمان و مکان در سطح معابر شهری تهران کمتر مورد توجه بوده است.
در پژوهشی با همین موضوع، سید محمد سادات حسینی، استادیار دانشگاه امام حسن مجتبی (ع) با همکاری دانشگاه آزاد تهران مرکز و دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، به سراغ طراحی و بررسی مدلی رفتهاند که بتواند وجود فضای پارکینگ در معابر شهری را تشخیص دهد و برآورد کند. هدف اصلی آنها این بوده که با تکیه بر دادههای واقعی از خیابانهای شهر، الگویی ارائه دهند که نشان دهد در چه شرایطی احتمال وجود جای پارک بیشتر یا کمتر است. اهمیت این کار در آن است که نتیجه آن فقط برای پژوهشهای دانشگاهی کاربرد ندارد، بلکه میتواند در زندگی روزمره شهروندان و همچنین در سامانههای شهری و نرمافزارهای مسیریابی نیز استفاده شود.
در این پژوهش، یک مدل برای تخمین وضعیت فضای پارک طراحی شد که بر دو عامل اصلی تکیه دارد: میزان شلوغی معابر و تخلفات پارک ممنوع. منظور از تخلفات پارک ممنوع، پارک کردن خودرو در محلهایی است که از نظر قانونی مجاز نیست. دادهها از مناطق مختلف شهری جمعآوری شدند؛ از جمله محدودههای طرح ترافیک، محدودههای کنترل آلودگی هوا و دیگر بخشهای شهر. این اطلاعات در ساعات مختلف روز و نیز در روزهای عادی و تعطیل ثبت شدند تا الگوهای رفتاری و ترافیکی بهتر دیده شوند. اطلاعات مربوط به تخلفات و وضعیت پارک به صورت میدانی گردآوری شد و دادههای مربوط به شلوغی معابر نیز از طریق نرمافزار Google Map به دست آمد.
نتایج این تحقیق نشان دادند که مدل پیشنهادی توانسته است فضای پارک را با دقت بالایی تخمین بزند. به بیان ساده، بررسی همزمان شلوغی خیابانها و میزان تخلفات پارک ممنوع میتواند نشانه خوبی برای تشخیص این باشد که در یک محدوده شهری احتمال پیدا شدن جای پارک چقدر است.
این یافته از آن جهت مهم است که موضوع پارکینگ را از یک مسئله صرفاً روزمره به یک موضوع قابل پیشبینی و قابل مدیریت تبدیل میکند. بر پایه این نتایج، میتوان اطلاعاتی دقیقتر در اختیار شهروندان قرار داد تا زمان مناسبتری برای سفر با خودروی شخصی انتخاب کنند.
بر اساس یافتههای این تحقیق که در «فصلنامه جاده» وابسته به مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی منتشر شدهاند، در ساعات اوج ترافیک، فضای پارک در خیابانها کمتر میشود و در ساعات غیر اوج، امکان یافتن جای پارک بیشتر است. در روزهای تعطیل نیز به دلیل کاهش فعالیت مراکز تجاری، اداری و مدارس، فضای پارک بیشتری در دسترس قرار میگیرد؛ بهویژه در مناطق تجاری و مرکزی شهر.
همچنین در جاهایی که کمبود فضای پارک وجود دارد، تخلفات پارک ممنوع نیز بیشتر میشود. این موضوع نشان میدهد که بخشی از پارک غیرمجاز، نتیجه مستقیم نبود ظرفیت کافی برای پارک خودرو است. در نتیجه، افزایش فضای پارک یا مدیریت بهتر آن میتواند به کاهش تخلفات و بهبود نظم ترافیکی کمک کند.
دیگر اطلاعات این پژوهش، تصویر روشنتری از زمانهای مناسب و نامناسب برای پارک خودرو ارائه میدهد. بر اساس بررسیها، در بازه زمانی ۷ تا ۸ صبح هنوز بسیاری از کارکنان و صاحبان مشاغل به محل کار نرسیدهاند، بنابراین شانس پیدا کردن جای پارک بیشتر است. اما در بازه ۱۲ تا ۱۳، وقتی بیشتر کارکنان، صاحبان کسبوکار و مراجعهکنندگان در مقصدهای خود حضور دارند، فضای پارک به کمترین میزان و حتی گاهی به صفر میرسد. به همین دلیل، پژوهشگران پیشنهاد میکنند شهروندان در این ساعات برای جلوگیری از اتلاف وقت، فشار روانی و حتی جریمههای ناشی از پارک غیرمجاز، بیشتر از وسایل حملونقل عمومی استفاده کنند.
در بازه ۱۹ تا ۲۰ نیز با پایان بخشی از فعالیتهای روزانه، شرایط نسبت به میانه روز بهتر میشود و احتمال یافتن جای پارک افزایش مییابد، هرچند در برخی مناطق هنوز شلوغی وجود دارد.
اهمیت این یافتهها در آن است که میتوان از آنها برای توسعه سامانههای پارکینگ هوشمند، نرمافزارهای مسیریاب و برنامهریزی شهری استفاده کرد.
این پژوهش همچنین پیشنهادهایی مانند احداث پارکینگ عمومی در مناطق پرتراکم، توسعه سیستمهای آنلاین نمایش و رزرو جای پارک، تشویق مردم به استفاده از حملونقل عمومی در ساعات اوج، آگاهیرسانی درباره محلهای مجاز پارک و حتی بازطراحی برخی معابر شهری را مطرح کرده است. چنین اقداماتی میتواند هم به کاهش تخلفات کمک کند و هم تجربه رفتوآمد در شهر را برای مردم سادهتر و کمتنشتر سازد.
انتهای پیام
