مدیریت پسماند در دنیای امروز دیگر صرفاً به جمعآوری و انتقال زباله محدود نمیشود. رشد جمعیت، افزایش مصرفگرایی و تولید روزافزون انواع پسماندها باعث شده است که مدیریت صحیح زباله به یکی از مهمترین دغدغههای زیستمحیطی و شهری تبدیل شود. در این میان، تفکیک زباله از مبدأ به عنوان نخستین و مؤثرترین گام در چرخه مدیریت پسماند شناخته میشود.
بخش قابل توجهی از زبالههای تولیدی خانوارها را پسماندهای خشک شامل کاغذ، مقوا، پلاستیک، فلز و شیشه تشکیل میدهند؛ موادی که در صورت جداسازی صحیح، قابلیت بازیافت دارند و میتوانند دوباره به چرخه تولید بازگردند. اما زمانی که این مواد با پسماندهای تر مخلوط میشوند، ارزش اقتصادی خود را از دست داده و به معضلی برای محیط زیست تبدیل میشوند.
از سوی دیگر، بازیافت مواد ارزشمند موجود در زبالهها میتواند به رونق اقتصاد چرخهای و ایجاد فرصتهای شغلی جدید نیز کمک کند.تفکیک از مبدأ؛ اقدامی کوچک با نتایجی بزرگ
کارشناسان حوزه محیط زیست بر این باورند که تفکیک پسماند از مبدأ، علاوه بر کاهش حجم زبالههای دفنی، نقش مهمی در کاهش آلودگیهای زیستمحیطی دارد. کاهش مصرف منابع طبیعی، صرفهجویی در مصرف انرژی، کاهش انتشار گازهای گلخانهای، جلوگیری از آلودگی منابع آب و خاک و کاهش هزینههای مدیریت شهری از مهمترین مزایای این اقدام محسوب میشود.
از سوی دیگر، بازیافت مواد ارزشمند موجود در زبالهها میتواند به رونق اقتصاد چرخهای و ایجاد فرصتهای شغلی جدید نیز کمک کند. به همین دلیل بسیاری از کشورها و شهرهای موفق جهان، آموزش تفکیک زباله را از سنین کودکی آغاز کر ده و آن را به بخشی از فرهنگ عمومی جامعه تبدیل کردهاند.
نقش شهرداریها در فرهنگسازی و آموزش عمومی
اگرچه تفکیک زباله از مبدأ در نهایت توسط شهروندان انجام میشود، اما فراهم کردن بسترهای لازم برای مشارکت عمومی بر عهده مدیریت شهری است. شهرداریها به عنوان متولیان اصلی مدیریت پسماند، نقشی تعیینکننده در آموزش، آگاهیبخشی و ایجاد انگیزه برای مشارکت شهروندان دارند.
برگزاری کمپینهای آموزشی، تولید محتوای فرهنگی، آموزش دانشآموزان، استفاده از ظرفیت رسانهها، توسعه زیرساختهای جمعآوری پسماند خشک و اجرای طرحهای تشویقی از جمله اقداماتی است که میتواند مشارکت عمومی را افزایش دهد.
تجربه شهرهای مختلف نشان داده است که هر جا آموزش مستمر و برنامهریزی فرهنگی در کنار مشوقهای اقتصادی قرار گرفته، میزان مشارکت شهروندان در تفکیک زباله به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.یزد و تلاش برای گسترش فرهنگ تفکیک پسماند
در همین راستا، محمدرضا برزگر، رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری یزد، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اجرای طرحهای تشویقی در این حوزه اظهار کرد: در راستای ترویج فرهنگ تفکیک پسماند از مبدأ و افزایش مشارکت شهروندان در تحویل پسماند خشک، طرح ویژهای با همکاری بخش خصوصی اجرا شده است.
وی افزود: بر اساس این طرح، شهروندانی که تا ۲۱ تیرماه ۱۴۰۵ و همزمان با روز بدون پلاستیک بیش از ۱۰ کیلوگرم پسماند خشک تحویل دهند، در قرعهکشی سه دستگاه دوچرخه و سایر جوایز ارزنده شرکت داده خواهند شد.
برزگر با بیان اینکه این طرح از طریق منظومه خدمات یکپارچه «یزد من» و همچنین ایستگاههای جمعآوری سطح شهر اجرا میشود، گفت: هدف اصلی از اجرای چنین برنامههایی، افزایش مشارکت شهروندان و تبدیل تفکیک زباله به یک رفتار روزمره در زندگی مردم است.
رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری یزد تأکید کرد: فرهنگسازی در حوزه مدیریت پسماند نیازمند استمرار است و تنها با اجرای برنامههای آموزشی، اطلاعرسانی و ایجاد انگیزه میتوان مشارکت گسترده شهروندان را جلب کرد.
وی خاطرنشان کرد: ایستگاههای جمعآوری پسماند خشک در نقاط مختلف شهر آماده دریافت پسماندهای خشک شهروندان هستند و امیدواریم با همراهی مردم، گامهای مؤثرتری در حفظ محیط زیست و توسعه مدیریت پایدار پسماند برداشته شود.
تفکیک زباله؛ مسئولیتی اجتماعی برای آیندهای سبز
مدیریت صحیح پسماند و تفکیک زباله از مبدأ، تنها یک اقدام خدماتی یا شهری نیست؛ بلکه سرمایهگذاری برای آیندهای سالمتر، شهری پاکتر و محیط زیستی پایدارتر است. هرچند توسعه زیرساختها و اجرای طرحهای تشویقی از سوی شهرداریها اهمیت فراوانی دارد، اما موفقیت این برنامهها در گرو همراهی و مشارکت شهروندان است. به نظر میرسد تداوم آموزشهای عمومی، فرهنگسازی مستمر و ایجاد انگیزههای اجتماعی و اقتصادی میتواند مسیر دستیابی به شهری پاک و توسعه پایدار را هموارتر کند؛ مسیری که آغاز آن از خانههای شهروندان و با تفکیک یک کیسه زباله شروع میشود.
انتهای پیام
