افراد مبتلا به اختلال ارتباط اجتماعی(SCD)، در درک و پیگیری قواعد اجتماعی مربوط به ارتباط کلامی و غیرکلامی در موقعیت‌های روزمره ضعیف عمل می‌کنند؛ آن‌ها مهارت کافی برای تغییر زبان بر اساس نیازهای شنونده یا موقعیت را ندارند و در پیگیری قواعد مکالمه و داستان‌گویی مشکل دارند؛ گفتاردرمانی، درمان اصلی این اختلال است. 

دکتر عسکر آتش‌افروز عضو هیات علمی گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: رشد اجتماعی یکی از جنبه‌های مختلف رشد کودک است. اختلال رشد اجتماعی یا اختلال ارتباط اجتماعی (SCD) یعنی کودک در زمینه ارتباط با دیگران مشکل دارد و نمی‌تواند تعامل اجتماعی موثری برقرار کند. این اختلال از آنجایی که رشد شخصیت کودک تا حد زیادی به ارتباطات او مربوط می‌شود، از اهمیت بالایی برخوردار است.

وی افزود: اینکه چرا کودک رشد اجتماعی ندارد دلایل مختلفی دارد؛ اوتیسم یکی از اختلال‌هایی است که موجب می‌شود کودک تعامل اجتماعی ضعیف داشته باشد. در این اختلال، کودک توانایی و تمایل ارتباط گرفتن با دیگران را ندارد و در نتیجه تا حد زیادی رشد هوشی خود را از دست می‌دهد زیرا رشد هوشی انسان‌ها به تعامل با دیگران وابسته است.

عضو هیات علمی گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز ادامه داد: بسیاری از کودکان اوتیسم به علت ارتباط نگرفتن با دیگران دچار مشکلات شناختی و تفکری می‌شوند. هر چند کارهای درمانی برای این کودکان تا حدی تاثیرگذارند اما نمی‌توانند تاثیر زیادی بگذارند و کودکان اوتیسم تا همیشه مشکلات اجتماعی را خواهند داشت. 

وی بیان کرد: گروه دیگری از کودکانی که اختلال اجتماعی دارند، کودکانی با مشکلات زبانی هتندس یعنی یا در درک زبان دچار مشکل‌اند یا در گفتار. این کودکان به علت بازخوردهای منفی و استرس‌هایی که دریافت می‌کنند، دچار اضطراب می‌شوند و نمی‌توانند خواسته‌های خود را بازتاب دهند، ارتباطات خود را با دیگران کم می‌کنند و گوشه‌گیر می‌شوند.
آتش‌افروز اضافه کرد: گروه دیگری از کودکان در ابتدا چندان تعامل ندارند و درون‌گرا هستند؛ هر چند این مورد به تنهایی اختلال محسوب نمی‌شود اما اگر موجب شود فرد در جنبه‌های مختلف زندگی ارتباط خود را به حداقل برساند، یک اختلال خواهد بود.

وی در ادامه افزود: گاهی اختلال ارتباط اجتماعی به علت تعامل حداقل والدین با کودک و ارتباط کودک با رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به وجود می‌آید که موجب می‌شود رشد اجتماعی کودک با مشکل مواجه شود. 

پیامدهای اختلال ارتباط اجتماعی 

عضو هیات علمی گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز گفت: این اختلال ابتدا بر رفتار کودک با همسن‌ها تاثیر می‌گذارد و کودک دچار مشکل در دوستیابی می‌شود. وقتی کودک به طور طبیعی ارتباط اجتماعی شکل می‌دهد، از آن انرژی می‌گیرد و آن انرژی به کودک کمک می‌کند تا مهارت‌های زیادی یاد بگیرد اما کودکی که اختلال ارتباط اجتماعی داشته باشد، طرد می‌شود.

وی افزود: کودکانی که طرد می‌شوند منزوی می‌شوند و باید نیازهای اجتماعی خود را به روش دیگری تامین کنند. ممکن است کودک به شبکه‌های اجتماعی یا فردی که مانند خودش مشکلی داشته باشد پناه ببرد بنابراین بسیاری از این افراد به بزهکاری رو می‌آورند و با دوستان ناباب ارتباط می‌گیرند.

آتش‌افروز ادامه داد:‌ در سنین بالاتر، این افراد نمی‌توانند زندگی زناشویی مناسبی شکل دهند. وقتی فرد مهارت‌های لازم را کسب نکرده باشد، دچار مشکل می‌شود و نمی‌تواند زندگی زناشویی شاد و همراه با رضایت داشته باشد.

وی بیان کرد: ارتباط اجتماعی انسان تا حد زیادی به هیجان‌های او وابسته است. وقتی فردی ارتباط اجتماعی برقرار می‌کند، این ارتباط تنها بر اساس کلماتی که استفاده می‌کند، نیست بلکه به نوع چهره، حرکات، نوع نگاه و لبخند او نیز وابسته است. برای مثال اگر یک نفر آرزوی سلامتی کند اما در چهره او اخم باشد، طرف مقابل آرزوی سلامتی را باور نمی‌کند.

عضو هیات علمی گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز اضافه کرد: بسیاری از کودکانی که در تعامل اجتماعی مشکل دارند، زبان بدن را یاد نمی‌گیرند و نمی‌توانند هیجان‌های خود را با زبان بدن منتقل کنند. این کودکان هوش هیجانی پایینی دارند و این هوش هیجانی پایین یک چرخه منفی ایجاد و تعامل اجتماعی کودک را محدودتر می‌کند.

وی ادامه داد: کودکان سه تا هفت ساله «خودمحور» هستند، به نظر دیگر بها نمی‌دهند و دنیا را از دریچه دید خود می‌بینند. والدین باید صبور باشند تا این خودمحوری را موقت تحمل کنند و با آن کنار بیایند زیرا این خودمحوری لازمه رشد و استقلال کودک است و تا سن هفت سالگی از بین می‌رود. 

علائم اختلال ارتباط اجتماعی

آتش‌افروز گفت: از نشانه‌های افرادی که اختلال ارتباط اجتماعی دارند این است که منزوی هستند و دوستان کمی دارند، تمایل بیرون رفتن از خانه ندارند، تمایل شرکت در مهمانی و جمع خانوادگی را هم ندارند. افرادی که مشکلات زبانی یا اوتیسم دارند نیز مشکلات اجتماعی دارند که نوع خاص آن شمرده می‌شود و از کودکی علائم آن‌ها قابل تشخیص است.

راه‌های درمان اختلال ارتباط اجتماعی 

وی بیان کرد: برای افرادی که اختلال ارتباط اجتماعی دارند، تعامل حقیقی بسیار مهم است یعنی والدین از ابتدا باید تعامل چهره به چهره با کودک داشته باشند تا کودک به تلویزیون، موبایل یا شبکه‌های اجتماعی رو نبرد و جلوی رشد اجتماعی او گرفته نشود. والدین باید کودک را با خود به دید و ‌بازدید و مهمانی‌ها ببرند تا با کودکان دیگر و فامیل‌ها تعامل داشته باشد.

عضو هیات علمی گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز گفت: ارتباط اجتماعی به شکل طبیعی یاد گرفته می‌شود و به شکل اتفاقی صورت می‌گیرد. در این شرایط که مدارس تعطیل هستند والدین باید وقت بیشتری بگذارند و شب‌ها کودکان خود را پارک ببرند. این کار به کودک کمک می‌کند تا به شکل طبیعی زبان و ارتباط اجتماعی را از همسن‌های خود یاد بگیرد. اگر این کار ممکن نبود هم کودکان باید با نظارت والدین از طریق شبکه‌های اجتماعی ارتباط برقرار کنند.

آتش افروز اضافه کرد: بازی کردن بسیار مهم است و والدین باید شرایطی ایجاد کند که بچه با کودکان دیگر بازی کند زیرا موجب می‌شود هیجان‌های خود را تخلیه و آن را مدیریت کند و هوش هیجانی در کودک تقویت شود. هوش هیجانی در درازمدت به فرد کمک می‌کند روابط اجتماعی خود را به خوبی شکل دهد. 

انتهای پیام