حجتالاسلام خدابخش عبدلی، دکترای علوم سیاسی و استاد حوزه و دانشگاه در یادداشتی که در اختیار ایسنا قرار داده است، نوشت:
۲۸ خرداد ۱۴۰۵. دقیقاً یک سال و پنج روز از آن بامداد جمعه میگذرد که آسمان ایران با هجوم بیسابقه دشمن شکافته شد. یک سال پر از خون، آتش، شهادت، مقاومت و در نهایت، دیپلماسی. سالی که در آن، ملت ایران بیش از هر زمان دیگری، هم در میدان نبرد و هم در پشت میز مذاکره، استقامت و کیاست خود را به نمایش گذاشت.
این یادداشت، نه یک مرور ساده از اخبار که یک روایت منسجم از سیر تحولات یک سال اخیر است. از آن روزهای سخت خرداد که جنگ دوازدهروزه آغاز شد، تا شهادت جانسوز رهبر شهید در اسفند، تا ادامه جنگ ۳۹ روزه و آتشبس، و نهایتاً امضای توافقنامه. روایتی که نشان میدهد چگونه یک ملت، از دل بحرانها، قویتر و یکپارچهتر بیرون آمد. روایتی از «طلوع شیران» تا «وعده صادق» ملت.
بامدادی که آتش آغاز شد (۲۳ خرداد ۱۴۰۴)
عملیات طلوع شیران؛ بزرگترین حمله پس از جنگ تحمیلی
بامداد جمعه، ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، دقیقاً ساعت ۳:۲۰ به وقت ایران، نیروی هوایی اسرائیل غاصب با اجرای عملیات «طلوع شیران» (با نام عبری «מבצע עם כלביא»)، جنگ دوازدهروزه را آغاز کرد. این حمله، گستردهترین عملیات نظامی علیه ایران از زمان جنگ تحمیلی در دهه ۶۰ بود.
اهداف این حملات، طیف گستردهای از تأسیسات کلیدی کشور را شامل میشد: برنامه هستهای و تأسیسات غنیسازی مانند نطنز، تأسیسات نظامی و موشکی، فرماندهان ارشد نظامی و مقامات بلندپایه، و حتی مناطق مسکونی در کرج و تهران. در این حملات که با حمایت مستقیم آمریکا صورت گرفت، دانشمندان و پژوهشگران ارشد هستهای کشور نیز به شهادت رسیدند. خبرگزاریهای خارجی از کشته شدن «دستکم ۱۴ دانشمند هستهای» ایران در جریان این حملات خبر دادند.
پاسخ کوبنده؛ عملیات وعده صادق ۳
اما ایران، ملت و نیروهای مسلحش، ساکت ننشستند. در شامگاه همان روز، جمهوری اسلامی ایران عملیات «وعده صادق ۳» را آغاز کرد. موجی از موشکها و پهپادها، به سمت سرزمینهای اشغالی و پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه روانه شد.
اهداف این حملات، پایگاههای هوایی «نواتیم»، «نوادا» و «تلگراف» بودند که مبدأ حمله به ایران شناخته میشدند. بیش از ۵۰۰ موشک و راکت و حدود هزار پهپاد به سمت اسرائیل غاصب شلیک شد. تلآویو و دیگر شهرهای اشغالی، زیر آتش موشکهای ایران قرار گرفتند. همچنین، گروههای مقاومت در عراق و یمن، با پیوستن به میدان، جبهه نبرد را گسترش دادند و جنگ را به یک درگیری چندجبههای تبدیل کردند.
دولت و ملت در کنار هم
در همان روزهای اولیه، دولت جمهوری اسلامی ایران با صدور بیانیهای، از حق دفاع مشروع و لزوم پاسخگویی به تجاوز سخن گفت. سخنگوی دولت، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران هیچگاه آغازگر جنگ نبوده، اما در برابر تجاوز، هرگز کوتاه نخواهد آمد.»
از آتشبس تا شهادت رهبر (تیر تا اسفند ۱۴۰۴)
جنگ دوازده روزه و آتشبس موقت
جنگ دوازده روزه، که از ۲۳ خرداد تا ۳ تیر ۱۴۰۴ ادامه داشت، با آتشبسی موقت به پایان رسید. اما این آتشبس، دوام چندانی نیافت. آرامش، فقط ظاهری بود. دشمن در پشت پرده، برای یک ضربه مهلکتر، برنامهریزی میکرد.
شهادت رهبر شهید؛ فاجعهای که ملت را متحد کرد
نهم اسفند ۱۴۰۴ حدود ساعت ۸:۱۰ صبح، در یک حمله موشکی ترکیبی و هماهنگ آمریکا و اسرائیل، بیت رهبری در تهران هدف قرار گرفت. حضرت آیتالله العظمی سیدعلی حسینی خامنهای(ره)، رهبر معظم انقلاب اسلامی، به همراه جمعی از اعضای خانواده و فرماندهان ارشد نظامی، به شهادت رسیدند.
هیأت دولت، بلافاصله ۴۰ روز عزای عمومی و ۷ روز تعطیلی در کشور اعلام کرد. سپاه پاسداران در بیانیهای، شهادت رهبری را «ضایعهای بزرگ» توصیف کرد.
اما در همین فاجعه جانسوز، یک خورشید دیگر از پس ابرها سر برآورد: اتحاد ملی. به تعبیر رهبر شهید، این ملت «مبعوث» شده بود و این بار، مصداق آن را به وضوح دیدیم.
حماسه حضور؛ بیش از صد روز مقاومت مدنی
از همان ساعات اولیه شهادت، موج عظیمی از مردم، خودجوش و بیدعوت، به خیابانها ریختند. بیش از ۱۰۰ روز، هر روز و در هر شهر و روستا، مراسم بزرگداشت برگزار شد. این حضور بیسابقه، یک پیام روشن به جهان داشت: «این ملت، با شهادت رهبرش نه تضعیف، که متحدتر و مصممتر از همیشه، به راه خود ادامه میدهد.»
در همین روزها، با تدبیر مجلس خبرگان رهبری، حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید انقلاب اسلامی انتخاب شدند.
جنگ ۳۹ روزه و فراز و نشیبهای آن (اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵)
۹ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با شهادت رهبر معظم انقلاب، آمریکا و اسرائیل غاصب حملات هوایی و دریایی گستردهای را علیه ایران آغاز کردند. جنگی که به «جنگ رمضان» معروف شد و تا ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ ادامه یافت.
این بار، آمریکا مستقیماً وارد میدان شد. ارتش آمریکا با بمباران تأسیسات هستهای ایران، وارد درگیری مستقیم شد. پالایشگاهها، جادهها، پلها و مراکز توزیع کالا، همگی هدف حملات گسترده قرار گرفتند. هدف دشمن، فلج کردن کامل زیرساختهای کشور و وادار کردن ایران به تسلیم بود.
وعده صادق ۴؛ اوج قدرت موشکی ایران
در مقابل، ایران نه تنها تسلیم نشد، که با اجرای عملیات «وعده صادق ۴»، اوج قدرت موشکی و پهپادی خود را به رخ دشمن کشید. این عملیات، مجموعهای از حملات موشکی و پهپادی به سرزمینهای اشغالی و پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بود.
موجهای متعدد این عملیات، یکی پس از دیگری، پایگاههای نظامی آمریکا و اسرائیل جنایتکار را هدف قرار داد. همزمان، گروههای مقاومت در عراق و یمن، حملات خود را تشدید کردند.
خسارتهای سنگین بر اقتصاد و معیشت
این جنگ، خسارتهای انکارناپذیری بر اقتصاد و معیشت مردم وارد کرد. بر اساس گزارشهای رسمی:
- تورم مواد غذایی از مرز ۱۱۵ درصد عبور کرد.
- ارزش ریال بیش از پیش کاهش یافت و هر دلار آمریکا به شدت افزایش پیدا کرد.
- صندوق بینالمللی پول، نرخ رشد اقتصادی ایران را منفی ۶٫۱ درصد و نرخ تورم را ۶۹ درصد پیشبینی کرد.
اما در کنار این گرانیها و مشکلات، مردم نشان دادند که از پای درنمیآیند. آنها با صبری مثالزدنی، فشارهای اقتصادی را تحمل کردند، در حالی که در عین حال، پشتیبان و حامی نیروهای مسلح و نظام خود بودند.
آتشبس و شروع مذاکرات
در ۱۸ فروردین ۱۴۰۵، پس از ۳۹ روز نبرد تمامعیار، آتشبسی موقت برقرار شد. هر دو طرف، به بهای گزاف جنگ پی برده بودند. زمینه برای مذاکره، فراهم شد. مذاکرات غیرمستقیم در ژنو، با میانجیگری عمان، از اواخر بهمن ۱۴۰۴ آغاز شده بود، اما پس از آتشبس، سرعت بیشتری گرفت و به نتیجه نزدیک شد.
از آتشبس تا توافق ژنو (اردیبهشت تا خرداد ۱۴۰۵)
یک سال پس از جنگ؛ عبور از بحران
بعد از آتشبس، دوران دشوار بازسازی و مدیریت پیامدهای جنگ آغاز شد. دولت و مجلس، با تصویب بستههای حمایتی و بودجههای اضطراری، سعی در جبران بخشی از خسارتها داشتند. رسانهها، بیش از هر زمان دیگری، به تبیین ابعاد جنگ و دستاوردهای مقاومت پرداختند.
رهبر معظم انقلاب، حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای، در پیامهای خود، بر چند محور اساسی تأکید داشتند: حفظ وحدت ملی، پشتیبانی از تیم مذاکرهکننده، و نظارت مستمر بر خطوط قرمز. ایشان با اشاره به ناکامی آمریکا و اسرائیل در تحقق اهدافشان، از مردم خواستند که یکپارچگی خود را حفظ کنند.
جزئیات توافقنامه ژنو
پس از هفتهها مذاکره فشرده، پیشنویس تفاهمنامه ۱۴ مادهای بین ایران و آمریکا نهایی شد. مراسم رسمی امضای آن، روز جمعه ۲۹ خرداد ۱۴۰۵، در ژنو برگزار خواهد شد.
مهمترین مفاد این پیشنویس، که در رسانهها منتشر شده، عبارت است از:
توقف جنگ: توقف دائمی و فوری جنگ در همه جبههها از جمله لبنان،
حاکمیت ایران: تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران و احترام به حاکمیت آن،
محاصره دریایی: رفع کامل محاصره دریایی ظرف ۳۰ روز، خروج نیروها: تعهد آمریکا به خروج نیروهایش از پیرامون ایران،
تنگه هرمز: بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز با ترتیبات ایرانی،
تحریمها: تعلیق تحریمهای فروش نفت، محصولات پتروشیمی و دسترسی کامل ایران به منابع مالی،
بازسازی: لزوم ارائه طرحهای بازسازی ایران حداقل به مبلغ ۳۰۰ میلیارد دلار توسط آمریکا و متحدانش
مذاکرات هستهای: ۶۰ روز مذاکره برای رسیدن به توافق نهایی مبتنی بر موضوعات هستهای و لغو کامل تحریمها تکرار تعهد ایران در پیمان NPT مبنی بر عدم تولید سلاح هستهای
تعهد آمریکا: در دوره مذاکرات، آمریکا متعهد شده به نیروهای خود در منطقه اضافه نکند.
دستاوردها
۱. تثبیت قدرت نظامی: ایران در این جنگ، نشان داد که در حوزه موشکی و پهپادی، یکی از قدرتمندترین کشورهای جهان است و توانایی ضربه زدن به عمق سرزمینهای اشغالی و پایگاههای آمریکا را دارد.
۲. شکست اهداف دشمن: دشمن با اهدافی چون «سرنگونی نظام»، «خنثیسازی کامل توان هستهای» و «توقف برنامه موشکی» وارد جنگ شد، اما به هیچیک از آنها دست نیافت. رهبر شهید، ناکامی آنها را «شکستی بدون تردید» خواندند.
۳. خروج برنامه موشکی و نیروهای مقاومت از مذاکره: یکی از بزرگترین دستاوردهای این جنگ، حذف موضوع برنامه موشکی و گروههای مقاومت از دستور کار مذاکرات بود.
۴. اتحاد ملی: شهادت رهبر، به جای تضعیف، ملت را بیش از پیش متحد و مصمم کرد.
۵. دستاوردهای اقتصادی: رفع محاصره دریایی، تعلیق تحریمهای نفتی و تعهد ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی، دستاوردهای کمنظیری است که در هیچ توافق پیشینی وجود نداشته است.
عبرتها
۱. اعتماد به دشمن، خطاست: تجربه برجام و سپس خروج ترامپ، این درس را به ما داد که به هیچ توافقی با آمریکا، نباید با خوشبینی نگاه کرد. این توافق نیز، با وجود دستاوردهایش، شکننده است.
۲. قدرت نظامی، پشتوانه دیپلماسی است: هرچه در میدان قویتر باشیم، در میز مذاکره نیز موفقتر خواهیم بود.
۳. وحدت ملی، بزرگترین سرمایه است: اگر ملت ایران در طول این یک سال، یکپارچگی خود را حفظ نمیکرد، هرگز نمیتوانست از این بحران بزرگ، سربلند بیرون آید.
سخن پایانی: از خرداد ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵
یک سال گذشت. از آن بامداد خونین خرداد که جنگ آغاز شد، تا امروز که توافقی تاریخی امضا شد. ملت ایران، در این یک سال، بار دیگر ثابت کرد که از جنس فولاد است. در برابر بمبارانها و تحریمها و گرانیها، خم به ابرو نیاورد. با وجود شهادت رهبر و سرداران، در مقابل دشمن، سر تعظیم فرود نیاورد و در برابر تهدیدهای پیاپی، عقبنشینی نکرد.
این یک سال، نشان داد که «نبرد تمدنی»، چیزی جز «اراده ملت» نیست و اراده ملت ایران، با تکیه بر ایمان، وحدت و بصیرت، در همیشه تاریخ و اعصار، شکستناپذیر خواهد بود.
و چه زیبا فرمود رهبر شهید که: «این ملت، مبعوث الهی است.»
انتهای پیام
