محمود سیادت، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به امضای قرارداد ساخت خط آهن هرات- مزارشریف میان مسئولان راهآهن ایران، وزارت معادن و پترولیوم افغانستان و با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران در کابل، این پروژه را یکی از مهمترین طرحهای زیرساختی منطقه دانست و اظهار کرد: در این توافق، علاوه بر همکاریهای فنی و اجرایی، قرار شده بخشی از تأمین مالی پروژه از محل سنگهای معدنی افغانستان انجام شود و بخش دیگری نیز بر اساس توافقات اخیر توسط بانکهای افغانستان تقبل شود؛ این موضوع میتواند به پایداری مالی پروژه و افزایش امکان اجرای آن کمک کند.
وی با بیان اینکه جزئیات اجرایی، نحوه ورود بخش خصوصی و ساختار دقیق تأمین مالی هنوز در حال نهایی شدن است، افزود: آنچه مسلم است این است که اراده جدی برای پیشبرد این پروژه هم در حاکمیت ایران و هم در ساختار حاکمیتی افغانستان، بهویژه امارت اسلامی، وجود دارد و دو طرف با نگاه راهبردی به این طرح ورود کردهاند. البته طبیعی است که بهدلیل پیچیدگیهای فنی، مالی و سیاسی، نهایی شدن جزئیات زمانبر باشد.
رئیس مشترک اتاق بازرگانی ایران و افغانستان با اشاره به موقعیت ژئوپلیتیک افغانستان تصریح کرد: افغانستان در واقع تنها بخش باقیمانده از گذرگاه اتصال ریلی چین به اروپاست و تکمیل این زنجیره میتواند معادلات حملونقل منطقه را تغییر دهد. در این میان، خط آهن هرات–مزارشریف اهمیت ویژهای دارد، زیرا میتواند حلقه اتصال غرب افغانستان به شمال این کشور و سپس به آسیای مرکزی و حتی مرز چین باشد.
رئیس مشترک اتاق ایران و افغانستان با تأکید بر مزیتهای این مسیر برای اقتصاد ایران و بهویژه خراسان رضوی اظهار کرد: در حال حاضر برای دسترسی ریلی به آسیای میانه، عملا مجبوریم از مسیر ترکمنستان عبور کنیم؛ یعنی ابتدا وارد ترکمنستان شویم و سپس به ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و قزاقستان برسیم. این مسیر هم از نظر زمان و هم از نظر هزینه و هم از نظر ریسکهای ترانزیتی با محدودیتهایی روبهروست. اما اگر خط آهن هرات- مزارشریف تکمیل شود، ما از طریق افغانستان میتوانیم بهصورت مستقیمتر به مرزهای تاجیکستان و ازبکستان متصل شویم و عملا بخشی از وابستگی خود را به مسیر ترکمنستان کاهش دهیم. این موضوع از یک جهت دیگر نیز برای ما اهمیت دارد؛ چراکه در بسیاری از مواقع، مسیر ترانزیتی ترکمنستان با چالشهایی مانند توقف بار، محدودیت ظرفیت یا مشکلات اجرایی مواجه میشود. در نتیجه، وجود یک مسیر جایگزین و قابل اتکا از خاک افغانستان، میتواند برای تجارت خارجی ایران و صادرات استان خراسان رضوی بسیار تعیینکننده باشد.
سیادت با اشاره به آثار اقتصادی این پروژه گفت: اگر این اتصال ریلی برقرار شود، قطعا در کاهش کرایه حمل، سرعت جابهجایی کالا و افزایش پیشبینیپذیری مسیر تأثیر مستقیم خواهد داشت. این موضوع برای فعالان اقتصادی خراسان رضوی یک مزیت مهم است، چون بخشی از صادرات ما به آسیای میانه، هماکنون از طریق واگن و مسیرهای ریلی موجود انجام میشود و هرگونه کوتاه شدن مسیر یا حذف گلوگاههای عبوری، بهطور مستقیم قدرت رقابت صادراتی ما را افزایش میدهد.
وی افزود: در شرایطی که کالاهای ما برای ورود به بازارهای ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و قزاقستان نیازمند مسیرهای مطمئنتر و ارزانتر هستند، اتصال ریلی از طریق افغانستان میتواند برای بازرگانان و صادرکنندگان ایرانی یک امتیاز واقعی باشد. این فقط یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه یک پروژه ژئواکونومیک است که بر مزیت رقابتی ایران در منطقه تأثیر میگذارد.
رئیس مشترک اتاق ایران و افغانستان با اشاره به بخش شرقی این کریدور گفت: در سمت دیگر، چین نیز از مرز خود تا محدوده واخان را تکمیل کرده و اگرچه مسیر جادهای آن منطقه بهدلیل شرایط سخت کوهستانی هنوز بهطور کامل آسفالت یا عملیاتی نشده، اما از نظر راهبردی اتصال افغانستان به مرز چین بسیار مهم است. در واقع اگر خط آهن هرات- مزارشریف بهدرستی پیش برود و سپس مسیر مزارشریف واخان نیز تکمیل شود، یک مسیر جدید و مؤثر برای اتصال ایران و افغانستان به چین و آسیای مرکزی شکل میگیرد. بخشی از بار چین هماکنون از مسیر قزاقستان و ازبکستان وارد افغانستان میشود. اگر ما نیز بتوانیم از طریق مزارشریف به این شبکه متصل شویم، عملاً به بخشی از حملونقل منطقهای اتحاد جماهیر شوروی سابق و آسیای میانه وصل خواهیم شد. این یعنی تنوعبخشی به مسیرهای صادراتی، وارداتی و ترانزیتی که برای ایران یک ضرورت است.
سیادت به جایگاه مشهد و خراسان رضوی اشاره کرد و افزود: مشهد بهعنوان مرکز خراسان رضوی، بهویژه با توجه به شکلگیری مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در سرخس، دوغارون و همچنین بحثهایی که درباره منطقه ویژه اقتصادی معدنی در شمتیغ مطرح شده، میتواند از این پروژه بیشترین بهره را ببرد. اگر خط آهن هرات- مزارشریف تکمیل شود، نقش مشهد بهعنوان هاب منطقهای در حملونقل، تجارت و ترانزیت تقویت خواهد شد. خراسان رضوی الان هم دروازه ورودی واگن به داخل افغانستان است و استقبالی که از حمل ریلی و واگنی شده، حتی برای ترانزیت به ترکیه و سایر کشورها، بسیار ارزشمند بوده است. اما اگر این اتصال ریلی توسعه پیدا کند، نهتنها ظرفیت ترانزیتی استان افزایش مییابد، بلکه کل اقتصاد استان از آن منتفع خواهد شد.
رئیس مشترک اتاق ایران و افغانستان در پاسخ به پرسشی درباره تضمینهای مالی این پروژه نیز اظهار کرد: طبیعتا یکی از مهمترین دغدغهها برای شرکتهای ایرانی، اطمینان از تأمین مالی و بازگشت سرمایه است. اینکه دولت افغانستان تا چه حد به تعهدات مالی خود پایبند باشد و اینکه بانکهای افغانستان چگونه در این پروژه مشارکت کنند، از جمله موضوعاتی است که باید بهصورت دقیق روشن شود. من هنوز از اینکه آیا بخش خصوصی ایران هم بهصورت مستقیم وارد این پروژه میشود یا نه، اطلاعات دقیقی ندارم. آنچه فعلا مشخص است، این است که هم در سطح راهآهن و سیستم دولتی و شبهدولتی ایران و هم در ساختار حاکمیتی افغانستان، ارادهای جدی برای پیشبرد کار وجود دارد. با این حال، برای ورود بخش خصوصی، باید مدل مالی شفاف، ضمانتهای اجرایی مشخص و سازوکار بازگشت سرمایه روشن شود تا شرکتها با اطمینان بیشتری وارد پروژه شوند. این پروژه اگر بهدرستی طراحی و اجرا شود، میتواند به یک مزیت پایدار برای خراسان رضوی و کل اقتصاد ایران تبدیل شود. ما نباید فقط به آن بهعنوان یک پروژه عمرانی نگاه کنیم؛ بلکه باید آن را بخشی از استراتژی بزرگتر ایران برای اتصال به آسیای مرکزی، افغانستان و در نهایت بازار چین بدانیم.
انتهای پیام
