ماه محرم که از راه میرسد، نبض شهر ابهر با نوای عزاداری میتپد. از چند روز مانده به آغاز ماه، هیئتهای مذهبی خود را برای برگزاری مراسم شاهحسینگویان آماده میکنند؛ آیینی که در میان مردم منطقه جایگاه ویژهای دارد و هر سال با حضور پرشور عزاداران برگزار میشود. پیر و جوان، زن و مرد و حتی کودکان در این مراسم حضور پیدا میکنند تا در کنار یکدیگر یاد و نام سیدالشهدا (ع) را زنده نگه دارند.
شاهحسینگویان که در زبان محلی به «شاخسی - واخسی» معروف است، از کهنترین آیینهای عزاداری در مناطق آذریزبان ایران به شمار میرود. در این مراسم، عزاداران در صفوفی منظم حرکت میکنند و با در دست داشتن چوبهای مخصوص، همزمان با نوای نوحهخوان، ذکر «شاه حسین، وای حسین» را تکرار میکنند. هماهنگی حرکات و همصدایی عزاداران، فضایی معنوی و در عین حال حماسی ایجاد میکند که هر بینندهای را تحت تأثیر قرار میدهد.
به گفته پژوهشگران فرهنگ عامه، حرکت چوبها در این آیین نمادی از آمادگی یاران برای دفاع از امام حسین (ع) است و ذکر «شاه حسین» نیز یادآور دعوتی است که اگر مردم آن زمان در کربلا حضور داشتند، از یاری امام خود دریغ نمیکردند. همین مفهوم باعث شده است که این مراسم تنها یک عزاداری نباشد، بلکه بازآفرینی نمادین فرهنگ ایثار، وفاداری و آزادگی باشد.
آنچه شاهحسینگویان ابهر را متمایز میکند، حضور گسترده مردم و حفظ اصالت مراسم است. بسیاری از خانوادهها سالها است که در این آیین شرکت میکنند و حضور در دستههای عزاداری را بخشی از سنت خانوادگی خود میدانند. در طول مسیر، نوحههای ترکی آذری خوانده میشود و پاسخ هماهنگ عزاداران، فضای شهر را آکنده از شور حسینی میکند.
حسین محمدی، یکی از پیشکسوتان هیئتهای مذهبی ابهر، در گفتوگو با خبرنگار ایسنا میگوید: بیش از پنجاه سال است که در مراسم شاهحسینگویان شرکت میکنم. از کودکی کنار پدرم در این دستهها بودم و امروز نوههایم را همراه خود میآورم. این مراسم برای ما فقط یک عزاداری نیست؛ بخشی از هویت و خاطرات زندگیمان است و دوست داریم همانطور که از پدرانمان آموختهایم، آن را به نسل بعد منتقل کنیم.
در میان جمعیت، نوجوانان و جوانان نیز حضوری چشمگیر دارند؛ حضوری که نشان میدهد این سنت همچنان زنده و پویاست.
زهرا احمدی، یکی از شهروندان ابهری، میگوید: هر سال با نزدیک شدن محرم، همه اعضای خانواده منتظر شروع مراسم هستند. وقتی بچههای کوچک را میبینم که در کنار بزرگترها ذکر "شاه حسین" را زمزمه میکنند، احساس میکنم این فرهنگ ماندگار خواهد بود. این مراسم مردم را دور هم جمع میکند و حس همدلی و وحدت را افزایش میدهد.
کارشناسان معتقدند شاهحسینگویان علاوه بر جنبه مذهبی، از منظر میراث فرهنگی ناملموس نیز اهمیت فراوانی دارد. نظم دستههای عزاداری، موسیقی آیینی، نوحههای محلی و مشارکت گسترده مردم، این مراسم را به یکی از شاخصترین آیینهای عاشورایی منطقه تبدیل کرده است. در سالهای اخیر نیز تلاش شده است این سنت با حفظ اصالت خود و رعایت نکات ایمنی و نظم، همچنان به همان شیوه قدیمی برگزار شود.
شاهحسینگویان در ابهر امروز فراتر از یک مراسم مذهبی است؛ آیینی که گذشته و حال را به هم پیوند میدهد و ارزشهایی همچون وفاداری، ایثار و همبستگی اجتماعی را به نسلهای جدید منتقل میکند. هر سال با طنین «شاه حسین، وای حسین» در کوچهها و خیابانهای شهر، خاطره حماسه عاشورا بار دیگر زنده میشود و مردم ابهر نشان میدهند که این میراث معنوی همچنان در قلب آنان جای دارد
انتهای پیام
