حبیبالله حلیمی جلودار، در گفتوگو با ایسنا با تبیین ابعاد جهاد علمی در اندیشه رهبر شهید انقلاب، اظهار کرد: جهاد علمی به معنای جاری ساختن عقلورزی، نوآوری و اجتهاد در تمامی عرصههای علمی است تا نخبگان بتوانند در مواجهه با مسائل و چالشهای کشور، راهکارهای علمی، عملیاتی و کارآمد ارائه کنند.
وی افزود: از منظر رهبر شهید انقلاب، علم نباید صرفاً به تولید مقاله یا توسعه دانش نظری محدود شود، بلکه باید در خدمت حل مسائل جامعه و تحقق پیشرفت همهجانبه قرار گیرد.
عضو هیات علمی دانشگاه مازندران، هدف نهایی جهاد علمی را ساختن «جامعه نمونه» و حرکت به سوی تمدنسازی دانست و تصریح کرد: در این نگاه، علم باید در خدمت تحقق عدالت، آزادی همراه با مسئولیت، کرامت انسانی و پیشرفت جامعه باشد و زمانی میتوان از جهاد علمی سخن گفت که دستاوردهای آن به کاهش فقر، جهل و تبعیض منجر شود.
حلیمی جلودار با تأکید بر نقش صبر و استقامت در مسیر پیشرفت علمی خاطرنشان کرد: واژه «جهاد» بیانگر تلاشی مستمر، دشوار و خستگیناپذیر است و دستیابی به قلههای دانش بدون تحمل سختیها، پشتکار و استمرار در پژوهش امکانپذیر نخواهد بود. پژوهشگران، استادان و دانشجویان باید با وجود محدودیتهای مالی و ساختاری، مسیر تولید علم را با انگیزه و امید ادامه دهند.
وی درباره نقش دانشگاهها در تحقق جهاد علمی گفت: تبدیل دانشگاهها به کانونهای جهاد علمی نیازمند تغییر رویکردی اساسی و عبور از الگوی «دانشگاه تولیدکننده مدرک» به «دانشگاه حلکننده مسئله» است؛ دانشگاهی که تمام ظرفیتهای علمی، پژوهشی و فناورانه خود را در خدمت رفع نیازهای واقعی کشور قرار دهد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران، اصلاح ساختار پژوهش را نخستین گام در این مسیر برشمرد و اظهار کرد: بخش قابل توجهی از پژوهشهای دانشگاهی صرفاً با هدف ارتقای رتبه علمی یا انتشار مقاله انجام میشود، در حالی که جهاد علمی مستلزم هدایت پژوهشها به سمت مسائل راهبردی و نیازهای واقعی کشور است.
وی تمرکز بر حوزههایی همچون اقتصاد، امنیت غذایی، انرژی، مدیریت منابع آب، پزشکی، هوش مصنوعی و صنایع دفاعی را از اولویتهای پژوهشی دانشگاهها دانست و افزود: برنامههای پژوهشی باید متناسب با نیازهای ملی تدوین شوند تا بتوانند در حل مشکلات کشور نقشآفرین باشند.
حلیمی جلودار، توسعه پژوهشهای بینرشتهای را نیز از الزامات دانشگاه جهادی عنوان کرد و گفت: بسیاری از مسائل پیچیده امروز، از جمله تغییرات اقلیمی و بحرانهای زیستمحیطی، تنها از طریق همکاری میان رشتههای مختلف علمی قابل حل است و دانشگاهها باید زمینه این تعاملات را فراهم کنند.
وی همچنین خواستار بازنگری در نظام ارزیابی اعضای هیأت علمی شد و تصریح کرد: معیار موفقیت استادان نباید صرفاً تعداد مقالات علمی باشد، بلکه میزان اثرگذاری پژوهشها، حل مسائل جامعه و نقش آنها در توسعه کشور باید مورد توجه قرار گیرد.
عضو هیات علی دانشگاه مازندران، پیوند دانشگاه با صنعت و اقتصاد را از دیگر ارکان جهاد علمی برشمرد و اظهار کرد: دانش زمانی ارزشآفرین خواهد بود که به فناوری، محصول و خدمت تبدیل شود. از اینرو، تقویت پارکهای علم و فناوری، حمایت از شرکتهای دانشبنیان، ایجاد مراکز مشترک تحقیق و توسعه و بومیسازی فناوری باید در دستور کار دانشگاهها قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد افزود: دانشگاه علاوه بر آموزش دانش تخصصی، باید مسئولیت تربیت نیروهایی را بر عهده بگیرد که از مهارتهای حرفهای، روحیه مسئولیتپذیری، اخلاق علمی، توان کار گروهی و قدرت حل مسئله برخوردار باشند.
حلیمی جلودار نقش اجتماعی دانشگاهها را نیز حائز اهمیت دانست و گفت: دانشگاهها باید در بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی به عنوان مرجع علمی در کنار مدیران و سیاستگذاران قرار گیرند و با ارائه راهکارهای کارشناسی، در تصمیمگیریهای کلان نقش مؤثری ایفا کنند.
وی خاطرنشان کرد: ارتقای سواد علمی جامعه از طریق برگزاری دورههای آموزشی، تولید محتوای علمی قابل فهم، انتشار مقالات عمومی و بهرهگیری از ابزارهای نوین ارتباطی، از دیگر وظایف دانشگاههاست و میتواند جامعه را در برابر شایعات، اطلاعات نادرست و شبهات علمی توانمند و آگاه سازد.
اقتصاد مقاومتی با پیوند پژوهش، فناوری و صنعت محقق میشود
مسئول بسیج اساتید دانشگاهها و مراکز آموزش عالی استان مازندران با تأکید بر اینکه تحقق اقتصاد مقاومتی در گرو ایجاد ارتباط مؤثر میان پژوهش، فناوری و صنعت است، گفت: دانشگاهها باید از پژوهشهای صرفاً مقالهمحور فاصله بگیرند و با توسعه فناوری، حمایت از شرکتهای دانشبنیان و پاسخگویی به نیازهای واقعی صنعت، زمینه تحقق منویات رهبر شهید انقلاب را فراهم کنند.
حلیمی جلودار با اشاره به الزامات تحقق منویات رهبر شهید انقلاب در حوزه اقتصاد مقاومتی و پیشرفت علمی، اظهار کرد: دستیابی به اقتصاد دانشبنیان و مقاوم، مستلزم عبور از الگوهای سنتی و شکلگیری یک نظام یکپارچه میان پژوهش، فناوری و صنعت است؛ چراکه دانش نباید در فضای دانشگاهها محصور بماند و صنعت نیز نباید صرفاً مصرفکننده فناوریهای خارجی باشد.
وی با بیان اینکه نخستین گام در این مسیر، تغییر رویکرد از «پژوهش برای انتشار مقاله» به «پژوهش برای حل مسئله» است، افزود: بسیاری از چالشهای موجود در ارتباط دانشگاه و صنعت ناشی از فاصله میان موضوعات پژوهشی و نیازهای واقعی بخش تولید است. از اینرو، طرح های پژوهشی باید بر اساس مسائل و نیازهای صنایع طراحی و اجرا شوند.
مسئول بسیج اساتید دانشگاهها و مراکز آموزش عالی مازندران، ایجاد واحدهای مشترک تحقیق و توسعه میان دانشگاه و صنعت را یکی از راهکارهای مؤثر برای تجاریسازی دانش دانست و تصریح کرد: حضور همزمان استادان دانشگاه و متخصصان صنعت در طرح های مشترک، زمینه تبدیل یافتههای علمی به فناوریهای کاربردی را فراهم میکند.
حلیمی جلودار، فناوری را حلقه واسط میان پژوهش و صنعت عنوان کرد و گفت: فناوری زمانی ارزشآفرین خواهد بود که بتواند دانش تولیدشده در دانشگاهها را به محصول، خدمت و ثروت تبدیل کند. در این میان، شرکتهای دانشبنیان، مراکز انتقال فناوری و شرکتهای فناور نقش کلیدی در تکمیل این زنجیره دارند.
وی توسعه فناوریهای میانی و بومیسازی فناوری را از دیگر ضرورتهای تحقق اقتصاد مقاومتی برشمرد و افزود: نباید تنها به فناوریهای پیشرفته توجه شود، بلکه ارتقای فناوریهای موجود و کاهش وابستگی به خارج از طریق مهندسی معکوس و نوآوری بومی نیز باید در دستور کار قرار گیرد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران با اشاره به ضرورت بازنگری در ساختار صنعت اظهار کرد: صنایع باید از جایگاه مصرفکننده فناوری خارج شوند و به عنوان شریک راهبردی دانشگاهها در تولید دانش و توسعه فناوری ایفای نقش کنند. همچنین بخشی از درآمد صنایع باید در قالب صندوقهای پژوهشی و نوآوری به چرخه تولید علم بازگردد.
وی با تأکید بر اینکه خودکفایی یکی از اهداف اساسی اقتصاد مقاومتی است، گفت: صنایع باید با تکیه بر ظرفیتهای داخلی و دانش بومی، زنجیره تأمین خود را از وابستگی به قطعات و مواد اولیه خارجی رها کرده و به سمت تولید داخلی هدایت کنند.
حلیمی جلودار، پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد را از ارکان مهم اکوسیستم نوآوری دانست و خاطرنشان کرد: این مراکز نباید صرفاً فضای استقرار شرکتها را فراهم کنند، بلکه باید نقش تسهیلگر ارتباط میان دانشگاه، استارتاپها و صنایع بزرگ را بر عهده بگیرند تا ایدههای پژوهشی به محصولات تجاری تبدیل شوند.
وی نقش دولت را نیز در این زمینه مهم ارزیابی کرد و افزود: دولت باید به جای تصدیگری، با ارائه مشوقهای مالیاتی، حمایت از سرمایهگذاری در فناوری، تسهیل قوانین مالکیت فکری و کاهش بروکراسی، زمینه فعالیت شرکتهای دانشبنیان و توسعه نوآوری را فراهم کند.
مسئول بسیج اساتید دانشگاهها و مراکز آموزش عالی استان مازندران، تعیین اولویتهای راهبردی پژوهش در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، نانوفناوری، زیستفناوری و صنایع راهبردی، تسهیل فرآیند تبدیل پایاننامهها و طرحهای پژوهشی به محصولات تجاری و توسعه آموزش مهندسی معکوس و بومیسازی فناوری را از مهمترین اقدامات عملی برای تحقق اقتصاد مقاومتی و دستیابی به پیشرفت علمی پایدار برشمرد.
انتهای پیام
