احمد جانجان در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به طرح صندوق‌های ارزی ایران از نوع درآمد ثابت ارزی، اظهار کرد: ایجاد صندوق‌های درآمد ثابت ارزی را می‌توان گامی مثبت در مسیر توسعه بازار سرمایه و تعمیق بازارهای مالی دانست. این صندوق‌ها می‌توانند منابع ارزی راکد را به سمت سرمایه‌گذاری‌های مولد هدایت کنند و این امکان را برای سرمایه‌گذاران فراهم آورند که بدون نیاز به نگهداری فیزیکی ارز، از منافع سرمایه‌گذاری ارزی بهره‌مند شوند.

وی با اشاره به اینکه موفقیت این طرح کاملا به نحوه اجرای آن بستگی دارد، افزود: تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد که سابقه چندان موفقی در حوزه ابزارهای سرمایه‌گذاری ارزی وجود نداشته و در دولت‌های مختلف نیز مواردی از خلف وعده و تغییر سیاست‌ها مشاهده شده است. بنابراین، آنچه اهمیت دارد، نحوه مدیریت این صندوق‌ها، میزان استقلال آن‌ها و ایجاد اعتماد برای بخش خصوصی است تا سرمایه‌ گذاران با اطمینان بیشتری به تشکیل پرتفوی ارزی از طریق این ابزارها روی بیاورند. همچنین، شفافیت در اعلام ارزش خالص دارایی‌ها  و نحوه مدیریت منابع از مهم‌ترین عواملی است که می‌تواند مشارکت سرمایه‌گذاران بخش خصوصی را افزایش دهد.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه نباید از این ابزار انتظار حل مشکلات ساختاری بازار ارز را داشت، گفت: صندوق‌های ارزی زمانی بیشترین کارایی را خواهند داشت که همزمان اصلاحات اساسی در اقتصاد کلان نیز دنبال شود؛ اصلاحاتی مانند کاهش کسری بودجه، مهار رشد نقدینگی، حرکت به سمت تک‌نرخی شدن ارز و کاهش مداخلات دولت در بازار. در چنین شرایطی، این صندوق‌ها می‌ توانند به عنوان ابزاری موثر برای جذب سرمایه و تعمیق بازارهای مالی ایفا نقش کنند اما به تنهایی قادر به رفع چالش‌های بنیادی بازار ارز نخواهند بود.

جانجان در پاسخ به پرسشی که در صورت رشد قابل توجه دلار، آیا بازده صندوق‌های ارزی می‌توانند با آن رقابت کند، تصریح کرد: در صورت طراحی و اجرای صحیح، سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت ارزی می‌تواند نسبت به خرید و نگهداری مستقیم دلار گزینه سودآورتری باشد. نگهداری اسکناس ارز تنها از محل افزایش نرخ ارز برای سرمایه‌گذار بازده ایجاد می‌کند، در حالی که صندوق‌های ارزی علاوه بر بهره‌مندی از رشد ارزش ارز، می‌توانند از محل سود اوراق یا سایر دارایی‌های ارزی نیز برای سرمایه‌گذاران درآمد ایجاد کنند.

وی ادامه داد: به بیان دیگر، بازده این صندوق‌ها می‌تواند ترکیبی از افزایش نرخ ارز و درآمد حاصل از دارایی‌های ارزی باشد؛ موضوعی که در شرایط عادی، آن‌ها را نسبت به نگهداری صرف اسکناس دلار به گزینه‌ای جذاب‌تر تبدیل می‌کند. علاوه بر این، سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها ریسک‌ها و هزینه‌های مرتبط با نگهداری فیزیکی ارز، مانند سرقت، مفقودی یا هزینه‌های نگهداری، را نیز از بین می‌برد.

دارایی‌های واقعی و شفاف، شرط موفقیت صندوق‌های ارزی است

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه دارایی‌های واقعی و شفاف، شرط موفقیت صندوق‌های ارزی است، اظهار کرد: تحقق این مزایا منوط به آن است که صندوق‌ها بر پایه دارایی‌های ارزی واقعی، نقدشونده و شفاف فعالیت کنند، ارزش خالص دارایی‌های آن‌ها به‌صورت مستمر و شفاف اعلام شود و با کارمزدهای رقابتی و مدیریت حرفه‌ای اداره شوند. در غیر این صورت، این ابزار نمی‌تواند برتری محسوسی نسبت به خرید مستقیم ارز برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند.

جانجان با بیان اینکه اگر دارایی‌های صندوق واقعا ارزی باشند و پرتفویی استاندارد و متنوع از ارزهای مختلف را شامل شوند، خاطرنشان کرد: ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری آن بر مبنای نرخ واقعی ارز محاسبه خواهد شد. در چنین شرایطی، افزایش نرخ ارز به‌طور مستقیم در ارزش واحدهای صندوق منعکس می‌شود و سرمایه‌گذاران علاوه بر بهره‌مندی از رشد نرخ ارز، از درآمد حاصل از دارایی‌های ارزی صندوق نیز منتفع خواهند شد. از نظر تئوریک، بازدهی این صندوق‌ها می‌تواند حتی از نگهداری مستقیم دلار نیز بیشتر باشد؛ زیرا علاوه بر افزایش ارزش ارز، جریان درآمدی ناشی از دارایی‌های ارزی نیز به بازده سرمایه‌ گذاری اضافه می‌شود.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه تحقق این مزیت به وجود برخی پیش‌شرط‌ها وابسته است، خاطرنشان کرد: اگر محدودیت‌های مقرراتی، قیمت‌گذاری دستوری یا فاصله معناداری میان نرخ ارز مبنا صندوق و نرخ بازار آزاد ایجاد شود، بخشی از جذابیت و کارایی این ابزار از بین خواهد رفت. از این رو، حرکت به سمت تک‌نرخی شدن ارز و کاهش مداخلات در سازوکار قیمت‌گذاری، می‌تواند نقش مهمی در افزایش شفافیت، بهبود عملکرد صندوق‌های ارزی و جلب اعتماد سرمایه‌گذاران ایفا کند. در چنین فضایی، این صندوق‌ها نیز بازدهی مناسب‌تری خواهند داشت و همچنین می‌توانند به ابزاری موثر برای جذب سرمایه‌های بخش خصوصی تبدیل شوند.

جانجان با اشاره به اینکه صندوق‌های درآمد ثابت ارزی می‌توانند بخشی از تقاضای سرمایه‌گذاری برای خرید اسکناس ارز را به سمت بازار سرمایه هدایت کنند، گفت: از این طریق، تا حدودی فشار تقاضا در بازار نقدی ارز را کاهش دهند. همچنین این صندوق‌ها می‌توانند منابع ارزی راکد را وارد چرخه سرمایه‌گذاری کرده و از طریق تامین مالی فعالیت‌های صادرات‌محور و بنگاه‌های تولیدی صادراتی، به افزایش سرمایه‌گذاری مولد در اقتصاد کمک کنند.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه نباید انتظار داشت که این ابزار به‌تنهایی قادر به کنترل یا تثبیت نرخ ارز باشد، افزود: نرخ ارز در نهایت تابع متغیرهای بنیادین اقتصاد کلان است؛ متغیرهایی مانند رشد نقدینگی، نرخ تورم، کسری بودجه دولت، وضعیت تراز پرداخت‌ها، درآمدهای ارزی، ریسک‌های سیاسی و امنیتی و همچنین انتظارات فعالان اقتصادی است. از این رو، صندوق‌های ارزی می‌توانند به بهبود کارایی بازار ارز و مدیریت بخشی از تقاضای سرمایه‌گذاری کمک کنند، اما اثر گذاری پایدار آن‌ها مستلزم اجرای هم‌زمان اصلاحات کلان اقتصادی و ایجاد ثبات در محیط اقتصاد است.

انتهای پیام