کاهش و تضعیف پوشش گیاهی و رطوبت سطحی خاک، خشکشدن تالابها، افت شدید منابع آب زیر زمینی، گسترش فرونشست زمین، افزایش فشار بر منابع طبیعی هر یک از جمله عواملی بوده که از زنگ خطر افزایش کانونهای بحرانی گرد و غبار هستند.
به گفته کارشناسان در استان همدان ۴۹ هزار هکتار کانون گرد و غبار شناسایی شده و در میان ۲۱ استان غبارخیز کشور، در رتبه بیستم قرار دارد.
وجود ۱۰۲ هزار هکتار اراضی بیابانی در استان همدان و وجود ۱۷ هزار هکتار کانون بحرانی گرد و غبار موجب آن شده که در طی سالهای اخیر دستگاههای ذی ربط از جمله منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در راستای اجرای طرحهای مقابله با بیابانزایی و رفع کانونهای گرد و غبار اقدامات و عملیاتهای مختلفی را از جمله بوتهکاری، حفاظت و قرق، مدیریت چرا و اجرای عملیاتهای مکانیکی را در این کانونها در دست اجرا داشته باشند که در برخی از موارد مشارکت جوامع محلی از نقش موثری در موفقیت این طرحها برخوردار بوده است.
اما اینکه در حال حاضر استان همدان در رابطه با کانونهای ریز گرد چه وضعیتی دارد؟ چه اقداماتی برای رفع این کانونهای ریزگرد استان انجام گرفته شده است؟ جوامع محلی چه مشارکتی در راستای اجرای طرحهای مقابله با بیابانزایی و رفع کانونهای گرد و غبار میتوانند داشته باشند؟ از جمله مواردی بود که ایسنا از طریق کارشناسان امر به بررسی این موضوع پرداخت.
وجود ۱۷ هزار هکتار کانونهای بحرانی ریز گرد در همدان
رئیس اداره مرتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: ۱۰۲ هزار هکتار از اراضی استان همدان جز اراضی بیابانی بوده که این اراضی هم اراضی ملی منابع طبیعی و هم اراضی کشاورزی را شامل میشود
سعید الیاسی افزود: از ۱۰۲ هزار هکتار اراضی بیابانی استان همدان، بیش از ۱۷ هزار هکتار آن جز کانونهای بحرانی ریزگرد هستند که عمده این کانونهای بحرانی ریزگرد در شهرستان همدان در بخش قهاوند واقع شده است.
وی ادامه داد: علاوه بر آن بخشهایی از شهرستانهای کبودراهنگ، فامنین و شهرستان ملایر هم درگیر موضوع ریزگردها هستند که البته در ملایر کانون بحرانی ریزگرد نداریم و عمده کانونهای ریزگرد بیشتر در شهرستان همدان است.
الیاسی با اشاره به بازدید اخیر مدیران کل منابع طبیعی، بحران، محیط زیست و هواشناسی و جمعی از مسئولان محلی، از طرح بیابانزدایی در مراتع روستای رامیشان کبودراهنگ به مناسبت ۱۲ جولای روز مقابله با ریز گردها، تصریح کرد؛ اجرای این طرحها نقش مؤثری در جلوگیری از فرسایش خاک و کاهش ریزگردها داشته و به عنوان یکی از اولویتهای ادارهکل منابع طبیعی استان همدان در دستور کار قرار دارد .
رئیس اداره مرتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان افزود: در همین رابطه از محل اعتبارات سال ۱۴۰۴ یک پروژه ۶۰ هکتاری بوته کاری در منطقه رامیشان و روعان کبودراهنگ اجرا کردهایم که زندهمانی گونههای کشت شده در این مراتع بیش از ۹۵ درصد شده است.
الیاسی با بیان اینکه در اراضی بیابانی در بحث بوتهکاری گونههای کم آببر و مقاوم به خشکی از جمله گونه آتریپلکس، سنجد و قره داغ اقدام به کشت داشتهایم، افزود: در راستای اجرای طرحهای مقابله با بیابانزایی در مجموع ۵۰۰ هکتار پروژه بوته کاری در سطح استان همدان انجام دادهایم که این اقدامات عمدتاً در شهرستان کبودراهنگ در منطقه گندهجین و شاوه بوده است.
وی خاطر نشان کرد: اجرای طرحهای مقابله با بیابان زایی تنها منحصر به بحث بوته کاری نبوده و پروژههای مختلف دیگری چون مدیریت چرا، حفاظت و قرق را نیز در راستای این برنامه شامل میشود.
رئیس اداره مرتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در ادامه گفت: در سال جاری منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان موظف است از اعتبارات ۱۴۰۵، در راستای اجرای طرحهای مقابله با بیابان زایی برای بحث بوتهکاری ۸۵ هکتار در قالب یک پروژه ۵۰ هکتاری و یک پروژه ۳۵ هکتاری اجرای عملیات بوتهکاری داشته باشد که پروژه ۵۰ هکتاری آن از محل اعتبارات محرومیت زدایی با همکاری قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) انجام خواهد شد.
الیاسی خاطر نشان کرد: علاوه بر آن ۲۰۰۰ هکتار مدیریت چرا و ۱۰۰۰ هکتار عملیات حفاظت و قرق را نیز در راستای مقابله با بیابان زایی جزو برنامه ۱۴۰۵ داریم که این پروژهها و برنامهها در سطح شهرستان فامنین روستای جهان آباد و ابراهیم آباد، کبودراهنگ، همدان و ملایر انجام خواهد شد.
همافزایی دستگاهها و مشارکت مردم، کلید حل مسئله گرد و غبار است
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان با بیان اینکه همافزایی دستگاهها و مشارکت مردم، کلید حل مسئله گرد و غبار است، گفت: مشارکت جوامع محلی، در کنار اقدامات تخصصی دستگاههای اجرایی، میتواند نتایجی ماندگار و اثربخش در کنترل کانونهای گرد و غبار به همراه داشته باشد.
شهرام احمدی فارسانی گفت: تجربه موفق روستای «رامیشان» در شهرستان کبودراهنگ نشان میدهد مشارکت مردم در کنار همافزایی دستگاههای اجرایی، میتواند الگویی مؤثر برای کنترل کانونهای گرد و غبار باشد؛ الگویی که نتایج آن امروز در افزایش پوشش گیاهی و کاهش آثار بیابانزایی در این منطقه بهطور ملموس قابل مشاهده است.
وی افزود: روستای رامیشان که یکی از کانونهای بحرانی مولد گرد و غبار استان به شمار میرود، با اجرای عملیات بیولوژیکی و مکانیکی، کاشت گونههای درختچهای بومی و اجرای طرحهای افزایش نفوذپذیری آب در خاک، شاهد بهبود پوشش گیاهی و افزایش تاجپوشش بوده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان با اشاره به نتایج اجرای این طرحها گفت: این دستاورد ارزشمند با مشارکت مردم محلی و قرق منطقه محقق شده و امروز به عنوان الگویی موفق و قابل تعمیم برای مدیریت سایر کانونهای گرد و غبار در اراضی ملی استان شناخته میشود.
احمدی فارسانی با تأکید بر اینکه همافزایی دستگاهها و مشارکت مردم، کلید حل مسئله گرد و غبار است، افزود: موفقیت این برنامهها بدون همراهی مردم امکانپذیر نیست و تجربه رامیشان بهخوبی نشان میدهد مشارکت جوامع محلی، در کنار اقدامات تخصصی دستگاههای اجرایی، میتواند نتایجی ماندگار و اثربخش در کنترل کانونهای گرد و غبار به همراه داشته باشد.
وی با اشاره به برنامههای در حال اجرای دستگاههای مسئول برای مقابله با گرد و غبار اظهار کرد: اقدامات متعددی با مشارکت و همافزایی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، حفاظت محیط زیست، مدیریت بحران، فرمانداریها، جهاد کشاورزی و اداره کل هواشناسی در سطح استان در حال اجراست.
احمدی فارسانی ادامه داد: جلوگیری از چرای مفرط دام، قرق مناطق بحرانی، اجرای طرحهای احیای بیولوژیک، کاشت گونههای بومی، پیگیری برنامههای بیابانزدایی و تقویت همکاریهای بینبخشی، از مهمترین راهبردهای استان برای مقابله با بیابانزایی و کاهش آثار گرد و غبار است.
وی با اشاره به وضعیت کانونهای گرد و غبار در استان همدان گفت: در حال حاضر ۴۹ هزار هکتار کانون گرد و غبار در استان شناسایی شده است. همدان در میان ۲۱ استان غبارخیز کشور، رتبه بیستم را دارد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان افزود: عمده کانونهای گرد و غبار استان در شهرستانهای کبودراهنگ، فامنین و همدان متمرکز هستند.
شناسایی ۴۹ هزار هکتار کانون گرد و غبار در همدان
معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان همدان از شناسایی ۴۹ هزار هکتار کانون گرد و غبار در این استان خبر داد و گفت: استان همدان در میان ۲۱ استان غبارخیز کشور، در رتبه بیستم قرار دارد.
عادل عربی اظهار کرد: بر اساس مطالعات دبیرخانه ستاد ملی مقابله با گرد و غبار، ۲۱ استان در کشور دارای کانونهای داخلی یا متأثر از این پدیده شناسایی شدهاند که همدان با دارا بودن ۴۹ هزار هکتار کانون گرد و غبار، در جایگاه بیستم این فهرست قرار گرفته و جزو استانهای با درجه غبارخیزی پایینتر است.
وی با اشاره به پراکندگی این کانونها بیان کرد: عمده کانونهای گرد و غبار استان در شهرستانهای کبودراهنگ، فامنین و همدان متمرکز هستند که حدود ۱۹ هزار هکتار از این اراضی، جزو اراضی ملی و تحت مدیریت منابع طبیعی است.
وی در خصوص اقدامات انجام شده در راستای مدیریت این اراضی تصریح کرد: سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، این نقاط را به عنوان اراضی مستعد بیابانزایی شناسایی کرده و اقدامات کنترلی مؤثری را در سالهای اخیر در دستور کار قرار داده است. در همین راستا و همزمان با روز ملی مقابله با گرد و غبار، با هدف ارزیابی وضعیت اجرای برنامههای عمل مصوب و تنویر افکار عمومی، بازدید میدانی مشترکی با حضور مدیران کل دستگاههای مرتبط از جمله حفاظت محیطزیست، منابع طبیعی، جهاد کشاورزی و هواشناسی صورت گرفت.
عربی با اشاره به بازدید از روستای «رامیشان» در شهرستان کبودراهنگ افزود: این منطقه به عنوان یکی از کانونهای بحرانی مولد گرد و غبار شناسایی شده و در اولویت برنامههای اجرایی اداره کل منابع طبیعی قرار دارد. در جریان این بازدید، اجرای موفق عملیات بیولوژیکی و مکانیکی در این منطقه مشهود بود.
وی ادامه داد: کاشت گونههای درختچهای بومی و اجرای عملیات مکانیکی با هدف افزایش نفوذپذیری آب در خاک، منجر به تقویت پوشش گیاهی و افزایش تاجپوشش منطقه شده است. این دستاورد که با مشارکت ارزشمند مردم محلی و قرق منطقه حاصل شده، یک الگوی موفق و قابل تسری برای سایر کانونهای گرد و غبار در اراضی ملی استان محسوب میشود.
معاون محیط زیست انسانی مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان، خاطرنشان کرد: همافزایی دستگاههای اجرایی در کنار مشارکت جوامع محلی، راهبرد اصلی ما برای مهار کانونهای گرد و غبار و مقابله با پدیده بیابانزایی در استان است.
به گزارش ایسنا، مشارکت مردم در کنار همافزایی دستگاههای اجرایی، میتواند الگویی مؤثر برای کنترل کانونهای گرد و غبار باشد؛ الگویی که نتایج آن امروز در افزایش پوشش گیاهی و کاهش آثار بیابانزایی در برخی از مناطق استان بهطور ملموس قابل مشاهده بوده و نباید از آن غافل شد.
انتهای پیام
