به گزارش ایسنا، مقصود فراستخواه در نشست تخصصی «اقدامات سیاستی و اجرایی لازم برای بهبود و توسعه نظام ملی اعتبارسنجی آموزش عالی ایران» که امروز چهارشنبه هفتم مردادماه در مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی برگزار شد، با تأکید بر اینکه مسئله اصلی آموزش عالی، «کیفیت» است، گفت: هدف از برگزاری این جلسه آن است که بتوانیم برای رفع اینرسی و رکودی که در موضوع کیفیت آموزش عالی وجود دارد، مداخلهای مؤثر انجام دهیم و از مجموعه دیدگاههای متخصصان برای شکلگیری یک نهاد ملی اعتباربخشی استفاده کنیم.
کیفیت، مسئله اصلی آموزش عالی است
فراستخواه با اشاره به گستردگی نظام آموزش عالی کشور، گفت: امروز آموزش عالی ایران با میلیونها دانشجو، دانشآموخته، اعضای هیئت علمی و مجموعهای عظیم از زیرساختها رو به روست. این حجم بزرگ از آموزش عالی یک توده عظیم اجتماعی و علمی را شکل داده است؛ اما اگر کیفیت وجود نداشته باشد، همه این کمیتها ارزش خود را از دست میدهند.
وی با اشاره به تعاریف مختلف از کیفیت، ادامه داد: درباره کیفیت تعاریف بسیار متنوعی وجود دارد و هر یک در جای خود معتبر است. اما کیفیت زمانی معنا پیدا میکند که آموزش عالی بتواند برای جامعه ارزشآفرینی کند، از نظر معرفت شناختی تولید و آموزش علم به درستی انجام شود، زیرساختهای لازم فراهم باشد و در نهایت بتواند رضایت ذی نفعان مختلف را تامین کند.
کیفیت بدون اکوسیستم مناسب شکل نمیگیرد
این استاد دانشگاه با بیان اینکه کیفیت در خلأ شکل نمیگیرد، گفت: ایجاد کیفیت به یک اکوسیستم نیاز دارد. اعتبارسنجی و اعتبار بخشی هدف نیستند؛ بلکه ابزار تحقق کیفیتاند. اگر محیط رقابتی، پاسخگویی، استقلال نهادی و ارتباط واقعی دانشگاه با جامعه وجود نداشته باشد، کیفیت نیز شکل نخواهد گرفت.
وی خاطر نشان کرد: دانشگاه باید بتواند منابع خود را از جامعه دریافت کند، در برابر جامعه پاسخگو باشد و به ذی نفعان خود خدمت ارائه دهد. اعتبار بخشی صرفاً این نیست که یک دانشگاه برای سه یا پنج سال اعتبار دریافت کند یا به صورت مشروط فعالیت داشته باشد.
وی با تأکید بر اینکه اعتباربخشی نباید به یک اقدام اداری تقلیل یابد، تصریح کرد: اعتباربخشی یک فرایند مستمر است؛ دانشگاه باید استانداردهای لازم را مستقر کند، به طور مداوم ارزیابی شود، مورد بازدید قرار گیرد، ممیزی شود و بر اساس ارزیابی درونی و بیرونی عملکرد خود را بهبود دهد. اگر کاستیهایی وجود داشته باشد، برنامه اصلاحی ارائه کند و پس از اجرای آن دوباره مورد ارزیابی قرار گیرد.
وی افزود: اعتباربخشی بخشی از همین اکوسیستم است و نمیتوان آن را جدا از سایر مؤلفههای حکمرانی آموزش عالی بررسی کرد.
فراستخواه با اشاره به تجربه کشورهای مختلف مثل هند، گفت: تجربه بسیاری از کشورها از جمله هند نشان میدهد که یکی از عوامل مهم ارتقای کیفیت آموزش عالی استمرار همین فرایند اعتباربخشی بوده است. بسیاری از دانشگاههای هند توانستهاند از طریق همین نظام کیفیت خود را بهبود دهند.
صورتبندی حقوقی، شرط تحقق سیاستهاست
عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی با اشاره به اهمیت ایجاد پشتوانه حقوقی برای نظام اعتباربخشی، اظهار کرد: صورتبندی حقوقی کاری انجام میدهد که هیچ ابزار دیگری قادر به انجام آن نیست. ممکن است سالها درباره یک موضوع سخنرانی کنیم و توصیههای فراوانی ارائه دهیم، اما تا زمانی که آن موضوع به یک ساختار حقوقی قانونی و نهادی تبدیل نشود، اثرگذاری پایداری نخواهد داشت.
وی خاطر نشان کرد: همانگونه که رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی تنها با توصیه محقق نمیشود و وجود قانون نظارت و ضمانت اجرای آن و اصلاح رفتارهاست، در حوزه کیفیت آموزش عالی نیز وضعیت به همین شکل است. آرزوها و توصیههای ما باید در قالب یک نظام حقوقی و نهادی صورتبندی شوند.
فراستخواه تاکید کرد: باید آرمانها و سیاستهای مربوط به کیفیت آموزش عالی را در قالب نهادها، قوانین و سازوکارهای رسمی مستقر کنیم تا امکان اجرا و تداوم آنها فراهم شود.
تشکیل نهاد ملی اعتباربخشی ضرورت دارد
فراستخواه با تأکید بر ضرورت ایجاد نهاد ملی اعتباربخشی، گفت: این نهاد قرار نیست معجزه کند و به تنهایی همه مشکلات کیفیت آموزش عالی را برطرف سازد، اما ایجاد آن شرط لازم برای شکلگیری یک نظام منسجم تضمین کیفیت است.
وی افزود: باید یک نقشه نهادی و تقسیم کار ملی در حوزه کیفیت آموزش عالی طراحی شود تا وظایف دولت، دانشگاهها، نهادهای سیاستگذار و سایر بازیگران این حوزه به روشنی مشخص باشد.
انتهای پیام
