به گزارش ایسنا، طرح جدید تغذیه دانشجویان که قرار است از سال تحصیلی جدید در دانشگاهها اجرایی شود، در ماههای اخیر به یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث میان دانشجویان، شوراهای صنفی و مسئولان حوزه آموزش عالی تبدیل شده است؛ طرحی که موافقان آن بر ضرورت اصلاح شیوه تأمین و ارائه غذای دانشجویی و توجه به واقعیتهای اقتصادی تأکید دارند و در مقابل، منتقدان نسبت به پیامدهای افزایش هزینه غذا، نحوه تأمین منابع و بهویژه انتقال ریسک تورمی به دانشجویان هشدار میدهند.
خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) این موضوع را در میزگردی با عنوان «بررسی طرح جدید تغذیه دانشجویان» بررسی کرد و "علیرضا حمامی"، دبیر شورای صنفی خوابگاههای سطح شهر دانشگاه تهران، "محمدهادی نجفیان"، دبیرکل شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت ایران و "فاطمهسادات دریاباری"، عضو شورای صنفی خوابگاه معینیان دانشگاه علامه طباطبایی، به بیان دیدگاهها، دغدغهها و نقدهای خود درباره این طرح پرداختند. قرار بود دکتر علی حسین رضایان معاون امور دانشجویان صندوق رفاه دانشجویان وزارت علوم نیز با حضور در میزگرد ایسنا، پاسخگوی سئوالات دانشجویان باشند که در دقایق آخر به دلیل دعوت شدن به جلسهای، حضورشان منتفی شد و مقرر شد در نشستی در ایسنا پاسخگوی سئوالات و ابهامات مطرح شده از سوی نمایندگان دانشجویان باشند.
حمامی: طرح جدید تغذیه دانشجویان، ریسک تورمی را به دانشجو منتقل میکند
علیرضا حمامی، دبیر شورای صنفی خوابگاههای سطح شهر دانشگاه تهران، در این نشست با اشاره به نگرانی بخش قابل توجهی از دانشجویان نسبت به اجرای طرح جدید تغذیه از مهرماه، بر ضرورت شفافسازی ابعاد این طرح تأکید کرد و گفت: هنوز برای فضای دانشجویی بسیاری از جزئیات اتفاقاتی که طی دو، سه ماه گذشته رخ داده، مشخص نیست و پاسخگویی مسئولان صندوق رفاه دانشجویان و سازمان امور دانشجویان نیز همچنان با ابهام همراه است.
وی در ادامه اظهار کرد: من علیرضا حمامی، دانشجوی دانشگاه تهران و دبیر شورای صنفی خوابگاههای سطح شهر دانشگاه تهران هستم و به نمایندگی از قشر کثیری از دانشجویانی که نسبت به اجرای طرح جدید تغذیه از مهرماه نگرانی دارند و با آن مخالف هستند، در این میزگرد حضور پیدا کردهام.
حمامی ادامه داد: ابتدا میخواهم درباره بحث شفافیت صحبت کنم. فضای دانشجویی همچنان نسبت به صحبتهایی که طی دو، سه ماه گذشته مطرح شده، ابهام دارد. هنوز خیلی از مسائل را نمیدانیم و جزئیات بسیاری از اتفاقاتی که افتاده مشخص نیست. پاسخگوییای که باید از سوی مسئولان صندوق رفاه دانشجویان و سازمان امور دانشجویان صورت بگیرد نیز همچنان برای فضای دانشجویی گنگ است. به نظرم این نکتهای است که همه دانشجویان میتوانند روی آن اتفاق نظر داشته باشند.
انتقال ریسک تورمی به دانشجو
دبیر شورای صنفی خوابگاههای سطح شهر دانشگاه تهران با بیان اینکه موضوع «انتقال ریسک تورمی» مهمترین مسئله مورد اعتراض جامعه دانشجویی است، گفت: دانشگاه تهران جمعیت بسیار زیادی دارد و فکر میکنم حدود ۲۵ هزار دانشجو داشته باشیم که در سنوات مجاز رفاهی قرار میگیرند و دغدغه این موضوع را دارند. با توجه به اینکه از سال گذشته سلفهای مکملی که به صورت پایه و ابتدایی در داخل دانشگاه وجود داشت، دیگر در اختیار دانشجو نبود، لذا بحث انتقال ریسک تورمی به دانشجو به مهمترین مسئله تبدیل شده و به نظر من این اعتراض بحق است.
وی با اشاره به وضعیت اقتصادی کشور افزود: به نظر من باید به ظرف و مظروف اقتصاد ایران توجه کرد. یک مثال کوچک میزنم؛ صندوق رفاه دانشجویان در شهریورماه سال ۱۴۰۴، میانگین نرخ غذا را حدود ۱۱۰ هزار تومان تعیین کرده بود. فکر میکنم دانشگاه تهران نیز حدود ۳۰ هزار تومان روی این مبلغ گذاشته بود و در مجموع، غذا با رقمی حدود ۱۴۰ هزار تومان از طریق سلفهای متمرکز دانشجویی پخت و در اختیار دانشجویان قرار میگرفت.
حمامی ادامه داد: جلوتر که آمدیم، با نرخهای آزادسازی که در دیماه سال گذشته انجام شد و تورم پایه و نقطه به نقطه ماهانه، این رقم در بهمنماه به حدود ۲۵۰ هزار تومان رسید و در نهایت در اردیبهشتماه به ۳۵۰ هزار تومان افزایش پیدا کرد. یعنی در کمتر از پنج ماه، با توجه به تعطیلیهایی که پیش آمد و اگر بخواهیم حضور دانشجویان را در دانشگاه چهار ماه در نظر بگیریم، حدود ۳۳۰ درصد افزایش در رقم غذای سلف دانشجویی داشتیم.
وی با اشاره به منابع در نظر گرفته شده برای اجرای طرح جدید تغذیه اظهار کرد: با توجه به رقمهایی که الان وجود دارد، یعنی ۲۲ همتی که برای این موضوع اختصاص دادهاند و به قولی چهار همت هم برای پوشش رقم تورمی در نظر گرفته شده، من حساب و کتاب کردهام که اگر قرار باشد در این ۱۲ ماه تعدیل قیمتی به صورت روتین اتفاق بیفتد ــ همانطور که در گذشته در بهمنماه هر سال برای سلفهای دانشجویی یک نرخ تعدیل داشتیم ــ این رقم اصلاً از تورم جا میماند.
حمامی افزود: بر اساس محاسباتی که انجام دادهایم، در خردادماه حداقل روزانه باید بین ۸۴۰ هزار تومان تا یک میلیون تومان به هزینه غذایی که دانشجو دریافت میکند، از جیب خودش اضافه شود. حساب کنید که این رقم چه عدد وحشتناکی خواهد شد. اگر واقعاً قرار باشد همین میزان بودجه وجود داشته باشد و همین شرایط اقتصادی حاکم باشد، مشخص نیست این وضعیت چگونه میتواند پاسخگوی نیاز دانشجویان باشد.
ظرف و مظروف اقتصاد ایران با هم نمیخواند
دبیر شورای صنفی خوابگاههای سطح شهر دانشگاه تهران با بیان اینکه کشور در شرایط تحریم، تورم و جنگ قرار دارد، گفت: اصلاً این ظرف و مظروف با هم نمیخواند. ما حتی یک مطالعه پایهای درباره دانشگاههایی که در اقتصادهای آزاد جهان فعالیت میکنند انجام دادیم و بررسی کردیم که وقتی در این کشورها جنگ یا اتفاق خاصی رخ میدهد، آیا به سمت آزادسازی میروند یا خیر. این اتفاق اساساً رخ نمیدهد.
وی افزود: واقعاً عجیب است که الان ما شاهد یک طیف آزادسازی قیمت، نه فقط در سلفهای دانشجویی بلکه به صورت کلی در کشور هستیم که به شکل مستقیم یا غیرمستقیم روی این موضوع هم اثر میگذارد.
حمامی با اشاره به پیامدهای احتمالی این وضعیت اظهار کرد: با توجه به اتفاقاتی که سال گذشته افتاده، من بعید نمیدانم یک اعتراض وسیع، چه صنفی، چه رفاهی و چه حتی سیاسی، داخل دانشگاه رخ دهد. با این ارقامی که دوستان در نظر گرفتهاند، من بر مبنای اقتصادی صحبت میکنم و مطمئن هستم این تعدیل، تورم را پوشش نخواهد داد و ما شاهد یکسری اعتراضهای گسترده در داخل دانشگاه خواهیم بود.
وی ادامه داد: همین الان نیز در فضای رسانهای گروهها و افرادی از دانشجویان هستند که در حال برنامهریزی برای پاییز سال آینده و اتفاقات دیگر هستند؛ البته من نمیدانم نگاه سیاسی و صنفی آنها نسبت به برخی مسائل چیست.
ضرورت توجه به تحولات جهانی بازار غذا
حمامی با اشاره به اثرگذاری تحولات جهانی بر بازار مواد غذایی گفت: اتفاقات جهانی نیز بر بحث غذا تأثیر میگذارد. نبود کودهای شیمیایی در حال حاضر بر بازار کشاورزی در سطح جهان تأثیر گذاشته است. بنابراین وقتی برای سلف دانشجویی و غذای آزاد برنامهریزی میکنید، باید هم نگاهتان به داخل کشور باشد و هم نگاهتان به خارج از کشور.
وی افزود: قطعاً با توجه به آماری که من خواندهام و صحبتهایی که با پژوهشکدهها و اندیشکدههای مختلف داشتهام، در ابتدای سال آینده افزایش قیمت دیگری خواهیم داشت که خارج از این سازوکار اتفاق خواهد افتاد. من نمیدانم دقیقاً این تورم چقدر افزایش پیدا میکند و چه میزان از آن رقمی که الان در بودجه دیده شده قرار است این افزایش را پوشش دهد، اما این موضوع باید مورد توجه قرار گیرد.
ابهام درباره تفاوت رویکرد وزارت علوم و وزارت بهداشت
دبیر شورای صنفی خوابگاههای سطح شهر دانشگاه تهران با اشاره به موضع وزارت بهداشت درباره طرح جدید تغذیه دانشجویان گفت: در همان روزی که رئیس سازمان دانشجویان اعلام کردند مُصر هستند این طرح را اجرا کنند، فردای آن روز، فکر میکنم آقای دکتر حبیبی، معاون دانشجویی و فرهنگی وزارت بهداشت، در گفتوگو با برخی رسانهها اعلام کردند ما اصلاً زیرساخت لازم برای پذیرش ریسک تورمی و اجرای این طرح را نداریم؛ البته در ادامه این میزگرد دوستان درباره این موضوع صحبت خواهند کرد.
وی افزود: این موضوع برای خود من و خیلی از دانشجویان سؤال بود که یک وزارتخانه به نام وزارت بهداشت که ساختار بودجهای جداگانهای دارد و تعداد دانشجویانش نیز کمتر است -البته نمیخواهم قضاوت کنم- اما به هر حال از نظر زیرساختی شرایطی دارد که حتی ممکن است در برخی حوزهها از دانشگاههای وزارت علوم قویتر باشد، با این حال اصلاً زیر بار این موضوع نرفته است.
حمامی ادامه داد: شخصا صحبتی با دکتر حبیبی یا مسئولان وزارت بهداشت نداشتهام، اما این موضوع قابل تأمل است که حتی در جلسه هیئت وزیران، فکر میکنم در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۴۰۴، در ماده ۷۳ لوایح بودجهای که مطرح شده، آمده است که ذینفع نهایی طبق قانون، هم در وزارت بهداشت و هم در وزارت علوم باید دانشجو باشد. سؤال این است که چرا وزارت بهداشت این موضوع را اجرا نمیکند، در حالی که به نظر من ساختار آن حتی قویتر و درآمدهای پایدارتر دارد، اما وزارت علوم اصرار دارد این طرح را اجرا کند؟
وی گفت: وزارت علوم دستگاه عریض و طویلتری دارد، دانشجویان بیشتری دارد و ضعفهای زیرساختی و موارد دیگر در آن بیشتر نمود پیدا میکند. این برای من یک علامت سؤال باقی گذاشته که چرا این طرح در وزارت بهداشت اجرایی نشده، اما اینجا دوستان مصر هستند آن را اجرا کنند.
دانشجویان دانشگاه تهران چند لایه بالاتر نگاه میکنند
حمامی در ادامه با اشاره به تفاوت نگاه دانشجویان دانشگاه تهران به مسائل صنفی گفت: هر دانشگاهی اقتضائات خودش را دارد. دانشگاه تهران از دیرباز نسبت به بسیاری از مسائل، نگاه بلندتری داشته است. درباره سایر دانشگاهها نمیدانم به چه صورتی است، اما معمولاً در دانشگاه تهران در کنار نگاه صنفی، نگاههای سیاسی نیز غلبه دارد.
وی افزود: پرسشی که اکنون مطرح میشود این است که نقد شما چیست و پیشنهادتان چیست و چرا این اتفاق در حال رخ دادن است؟ بچههای ما از چند لایه بالاتر به موضوع نگاه میکنند و میپرسند چرا در شرایطی که کشور درگیر یکسری مسائل است، ناگهان طرحی ارائه میشود که اصلاً در راستای اتفاقاتی که در جریان است نیست و با آنها همخوانی ندارد.
حمامی تصریح کرد: الان خوابگاههایی داریم که در جنگ تحمیلی گذشته آسیبهای بسیار شدیدی دیدهاند. وزارت علوم و سازمان به جای اینکه تمرکزشان را روی این موضوع بگذارند، تمرکزشان روی بُعد دیگری است. این یکی از انتقادات بسیار جدی است که در نگاه صنفی و سیاسی دانشجویان دانشگاه تهران وجود دارد؛ اینکه اصل مطلب جای دیگری است، اما نگاه شما به سمت دیگری رفته است.
چرا به سمت تولید نارضایتی میرویم؟
دبیر شورای صنفی خوابگاههای سطح شهر دانشگاه تهران با تأکید بر اینکه نقد دانشجویان صرفاً به سازمان امور دانشجویان و صندوق رفاه محدود نمیشود، گفت: این موضوع برای ما یک مسئله بزرگتر است؛ چون نگاه ما، نگاه کشوری است و معمولاً نگاهها به سمت دانشگاه تهران است.
وی ادامه داد: فراتر از نقدی که اکنون به سازمان دانشجویان و صندوق رفاه وارد میشود، نگاه ما فرا دانشگاهی است. سؤال این است که چرا در این مواقع حساس و در این بزنگاههایی که اتفاقات مختلف در حال رخ دادن است، به سمت تولید نارضایتی میروید؟
حمامی افزود: اگر قرار است این طرح اجرایی شود، باید دید در چه ساختاری قرار است اجرا شود. در ساختاری که تورم سه درصدی یا ۱۰ درصدی نیست و از سال گذشته تا امروز با تورمهای ۱۵۷ درصدی، ۱۳۵ درصدی، ۲۰۰ درصدی و حتی ۴۰۰ درصدی در برخی حوزهها مواجه بودهایم، این مسئله خودش به بیثباتی دامن میزند.
ریشههای بیاعتمادی؛ از یارانه نقدی تا تغذیه دانشجویی
حمامی با بیان اینکه این شرایط موجب ایجاد بیاعتمادی در جامعه شده است، اظهار کرد: ابتدا یک بیاعتمادی گسترده در لایه جامعه ایجاد شده و در شش ماه گذشته نیز پاسخگویی کافی صورت نگرفته است؛ نه دولت پاسخگو بوده و نه وزارت رفاه. دقیقاً همین اتفاق را در اینجا هم میبینیم.
وی با اشاره به روند سیاستهای حمایتی دولتها در دهههای گذشته گفت: میخواهم به گذشتهتر ارجاع بدهم. احساس میکنم در این موضوع باید دو لایه قبلی را ببینیم. یکی اینکه از ابتدای دهه ۶۰ که غذای دانشجویی در اختیار دولت و دانشگاه بود، بعدها آن را به پیمانکار واگذار کردند. از سال ۶۸ یا ۶۹، دقیق نمیدانم، تا دهه ۷۰ و حتی تا سال ۸۷، پیش از هدفمندسازی یارانهها، دانشجو پول ژتون نمیداد.
حمامی ادامه داد: در بهمنماه سال ۸۷ طرحی به نام هدفمندی یارانهها اجرا شد و یارانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی تصویب شد. آن زمان گفته شد چون درآمدهای نفتی، مالیاتی و سایر درآمدهای دولت در بودجه وجود دارد، به هر نفر ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان میدهیم؛ رقمی که آن زمان حدود ۴۵ یا ۵۰ دلار ارزش داشت و ارزش پول ملی نیز بالا بود و قرار بود افراد با همین پول هزینه دانشجویی و خوابگاه خود را پرداخت کنند.
وی تصریح کرد: تا امروز که سال ۱۴۰۵ است و به آخرین طرح رسیدهایم، بهخصوص برای بدنه دانشجویی که بدنهای آکادمیک است و حساب و کتاب و دانش اقتصاد، علوم سیاسی، فنی و اقتصاد کلان و خرد دارد، مشخص است که اعتماد بین دو طرف وجود ندارد؛ چون رویکردهای قبلی دولت را دیدهایم.
حمامی با انتقاد از میزان پوشش تورمی پیشبینیشده در طرح جدید تغذیه گفت: یکدفعه میآیند و چهار همت پوشش تورمی میگذارند. ۱۸ درصد کجا و ۳۵ درصد تعدیلی که طی پنج ماه انجام دادهاید کجا؟ این اتفاقات دومینووار از گذشته افتاده و به نظر من یک بیاعتمادی گسترده از قبل وجود داشته که این اتفاق آن را شدیدتر میکند؛ در حالی که عواقب آن نیز اصلاً دیده نمیشود.
نجفیان: طرح تغذیه دانشجویان بدون پایلوت و گزارش مالی شفاف در آستانه اجراست
در ادامه میزگرد، محمدهادی نجفیان، دبیرکل شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت ایران، از نبود پایلوت، ابهام در جزئیات طرح، کافی نبودن حمایتهای مالی پیشبینیشده و فقدان گزارش مالی شفاف درباره طرح جدید تغذیه دانشجویان انتقاد کرد و گفت: این طرح در حالی قرار است از مهرماه اجرا شود که هنوز در هیچ دانشگاهی به صورت آزمایشی اجرا نشده و حتی پیشنویس کامل و سند شفافی از آن در اختیار جامعه دانشجویی قرار نگرفته است.
وی اظهار کرد: این طرح قرار است از مهرماه توسط سازمان امور دانشجویان و صندوق رفاه دانشجویان اجرا شود، اما بدون پایلوت و بدون اینکه سازوکار مشخصی برای آن ارائه شده باشد. اکنون در مردادماه هستیم و جدا از بحثهای تورمی که دوستان نیز به آن اشاره کردند، معتقدم یارانهای که قرار است برای این طرح در نظر گرفته شود، کافی و پاسخگوی نیاز دانشجویان نیست.
وی ادامه داد: یکی از مسائل مهم این است که با وجود فاصله بسیار کوتاه تا آغاز سال تحصیلی، هنوز این طرح در یک یا دو دانشگاهی که قرار است در آنها اجرا شود، به صورت پایلوت مورد آزمایش قرار نگرفته است. اگر پایلوت انجام شود، قطعاً مشکلات طرح نمایان خواهد شد، اما تاکنون چنین اتفاقی نیفتاده است.
هنوز پیشنویس کامل طرح ارائه نشده است
دبیرکل شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت ایران با انتقاد از نبود سند شفاف درباره طرح جدید تغذیه دانشجویان گفت: جدا از بحث پایلوت، هیچ پیشنویس کاملی از این طرح در هیچ کجا پیدا نمیکنید. صندوق رفاه دانشجویان و سازمان امور دانشجویان، بهخصوص صندوق رفاه که مجری طرح است، این طرح را به جامعه دانشجویی به صورت شفاف ارائه نکردهاند.
وی افزود: بنابراین هر چیزی که تاکنون درباره طرح عنوان شده، چه در جلسات و چه در خبرگزاریهای مختلف، عملاً نمیتواند مبنای تصمیمگیری قرار بگیرد؛ چرا که یک سند شفاف و مشخص برای این طرح وجود ندارد.
تفاوت زیرساخت دانشگاهها؛ یک نسخه برای همه دانشگاهها؟
وی با اشاره به تفاوت شرایط دانشگاههای کشور اظهار کرد: در هر دانشگاه سازوکار متفاوتی وجود دارد. برخی دانشگاهها خوابگاههای داخل دانشگاه دارند و برخی دیگر خوابگاههایشان خارج از دانشگاه است. بسیاری از خوابگاههای خارج از دانشگاه اصلاً ظرفیت یا پتانسیل ایجاد آشپزخانه برای طبخ غذا را ندارند و حتی امکان توزیع غذا نیز در برخی موارد وجود ندارد.
نجفیان ادامه داد: حتی در بسیاری از دانشگاههایی که خوابگاه داخل دانشگاه دارند، فضای مناسب آشپزخانه وجود ندارد و باید برای ایجاد چنین فضایی هزینه شود؛ در حالی که اکنون حدود دو ماه تا اجرای طرح و بازگشایی دانشگاهها فاصله داریم. به نظر من عملاً زمان محدودی باقی مانده و دانشگاهها نمیتوانند در این مدت کوتاه زیرساختهای مورد نیاز را ایجاد کنند.
یارانه غذا با هزینه واقعی دانشجو همخوانی ندارد
دبیرکل شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت با اشاره به مبالغ اعلامشده برای یارانه وعدههای غذایی گفت: موضوع دیگر، بحث یارانهای است که برای این طرح در نظر گرفته شده است. رقمی که اعلام شده، برای صبحانه ۱۲۰ هزار تومان است که البته در یک اصلاحیه گفتهاند این مبلغ به صورت تجمیعی در هفته پرداخت میشود؛ یعنی ۱۲۰ هزار تومان صبحانه در طول هفته جمع میشود و دانشجو یک روز میتواند با آن خرید فروشگاهی انجام دهد.
وی افزود: برای ناهار ۳۵۰ هزار تومان و برای شام ۲۵۰ هزار تومان در نظر گرفته شده است. اکنون اگر در سطح شهر تهران بخواهیم از یک اغذیهفروشی حتی یک غذای ساده خریداری کنیم، فکر نمیکنم ۳۵۰ هزار تومان کافی باشد؛ آن هم فقط برای خود غذا، جدا از دورچین و سایر موارد.
نجفیان تصریح کرد: اگر بخواهیم هرم غذایی را در این طرح رعایت کنیم، قطعاً هزینهها بسیار هنگفت خواهد شد و دانشجو باید در طول ماه مبلغ بسیار زیادی را از جیب خود پرداخت کند. در نهایت نیز احتمالاً هرم غذایی به هیچ وجه رعایت نمیشود.
وی هشدار داد: اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمالاً باید در بخش مرکز مشاوره و همچنین بخش سلامت دانشگاه نیز هزینه هنگفتی اختصاص دهیم تا پیامدهای این طرح را در حوزه سلامت و مرکز سلامت دانشگاه مدیریت کنیم.
«رقابت پیمانکاران» در همه دانشگاهها امکانپذیر نیست
نجفیان با اشاره به یکی از استدلالهای مطرحشده درباره اجرای طرح جدید تغذیه، یعنی افزایش کیفیت و تنوع غذا، گفت: این طرح با عناوین مختلفی توجیه میشود و عنوان اصلی این است که با اجرای آن کیفیت و تنوع غذا افزایش پیدا میکند.
وی افزود: شاید در دانشگاههای تهران بتوان این کار را انجام داد و با ایجاد رقابت میان پیمانکاران، تنوع و رقابت در حوزه تغذیه ایجاد کرد، اما آیا در دانشگاههای شهرستان نیز چنین امکانی وجود دارد؟ برای مثال در دانشگاهی در کرمانشاه نمیتوان به راحتی چنین طرحی را اجرا کرد؛ زیرا رقابت وجود ندارد و پیمانکار نمیتواند به سادگی وارد شود و این طرح را پیش ببرد.
دبیرکل شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت ایران ادامه داد: این یکی از نقاط ضعف دیگر طرح است. حتی پیمانکارانی که در تهران و البته نه فقط تهران، بلکه در شهرهای بزرگ کشور فعالیت میکنند، برای حفظ کیفیت نیازمند نظارت بسیار زیادی هستند.
خرید روزانه مواد اولیه و افزایش هزینه پیمانکاران
وی با اشاره به موضوع آنالیز قیمتها اظهار کرد: پیش از این، زمانی که دانشگاهها خودشان طبخ غذا را انجام میدادند، مواد اولیه را از قبل خریداری میکردند و به دلیل خرید انبوه، تخفیف خرید داشتند؛ اما اکنون آن تخفیف وجود ندارد.
نجفیان افزود: در این طرح، پیمانکاران باید به صورت روزانه مواد اولیه خریداری کنند و بنابراین طبیعی است که انتظار داشته باشیم قیمت غذا نیز متناسب با قیمت روز مواد اولیه افزایش پیدا کند؛ بهخصوص در سالی که کشور با تورم بسیار بیشتری نسبت به سالهای گذشته مواجه است.
وی تأکید کرد: اینکه بیاییم رقم ۳۵۰ هزار تومان را برای شش ماه در نظر بگیریم، عملاً یک اشتباه استراتژیک است.
هیچ گزارش مالی اقناعکنندهای ارائه نشده است
نجفیان با تأکید بر ضرورت ارائه گزارش مالی درباره طرح جدید تغذیه گفت: اگر قرار است این طرح اجرا شود، باید یک گزارش مالی دقیق داشته باشد؛ گزارشی که بتواند هم دانشجو و هم دانشگاهها را نسبت به اجرای طرح اقناع کند.
وی ادامه داد: از همین الان نمیدانم وضعیت طرح چیست و قرار است به کجا برود. صندوق رفاه، سازمان امور دانشجویان، وزارت علوم و سازمان برنامه و بودجه، هیچکدام تاکنون گزارش مالی اقناعکنندهای، نه برای دانشگاهها و نه برای دانشجویان، ارائه نکردهاند و این موضوع باید پیگیری شود.
تجربه کشورهای توسعهیافته قابل کپیبرداری نیست
دبیرکل شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت ایران در پاسخ به این پرسش که وزارت علوم برای توجیه اجرای طرح به تجربه کشورهای توسعهیافته اشاره کرده است و آیا میتوان یک طرح موفق در کشور مدرن را عیناً در ایران اجرا کرد، گفت: ما در همان جلسهای که در دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد نیز درباره همین موضوع صحبت کردیم. دانشگاههای کشورهای دیگر این طرحها را متناسب با اقتصاد خودشان اجرا میکنند.
وی افزود: اقتصاد جامعه ما در حال حاضر پر از تورم است و قیمتها گاهی ثانیه به ثانیه تغییر میکنند. وقتی قیمتها به این شکل تغییر میکند، نباید انتظار داشته باشیم دانشجو بتواند با یک سوبسید ثابت، خرید کند و غذای دانشجویی خود را تأمین کند.
نجفیان با اشاره به ضرورت شفافسازی و اقناع جامعه دانشجویی گفت: هر مشکلی که درباره این طرح مطرح میشود، پاسخهایی کلی مانند «انشاءالله درست میشود» و «ماشاءالله» داده میشود. نمیتوان یک طرح را در یک کشور اجرا کرد بدون اینکه سازوکار و ساختاری برای آن تشکیل شود. این ساختار نیز باید پشتوانه مالی داشته باشد و پشتوانه مالی باید با یک گزارش و سند مشخص و قابل استناد همراه باشد.
آیا با تغییر دولت یا کسری بودجه، یارانه حذف میشود؟
وی یکی دیگر از نگرانیهای جدی درباره طرح جدید تغذیه را احتمال حذف حمایت دولت در سالهای آینده عنوان کرد و گفت: در این طرح عملاً دولت یک مسئولیت را از خودش به پیمانکاران آزاد منتقل کرده است. سؤال این است که آیا ممکن است در همین دولت یا دولتهای بعد، اگر کشور با کسری بودجه مواجه شود، این طرح حذف شود و سوبسید نیز از بین برود؟
نجفیان افزود: در آن صورت دانشجو میماند و پیمانکاران آزاد و قیمتهای وحشتناک، بدون حمایت دولت و جامعه. در واقع اقناعسازی و آگاهسازی دانشجویان درباره این موضوع انجام نشده است.
وی تصریح کرد: هیچ تضمینی وجود ندارد که اگر این طرح امروز اجرا شد، دو سال یا هشت سال دیگر نیز ادامه پیدا کند. درباره ۲۲ همت، به علاوه چهار همتی که قرار است برای پوشش تورمی تجمیع شود و در مجموع ۲۶ همت میشود نیز این سؤال وجود دارد که چه تضمینی برای پرداخت آن وجود دارد؟
چرا برای چهار ماه گذشته تضمین نمیدهید؟
دبیرکل شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت ادامه داد: همین الان دانشگاهها در پرداخت حقوق کارکنان و اساتید مشکل دارند. ما هنوز در دانشگاه خودمان شاهد اجرای پایلوت این طرح نیستیم و در همین سه، چهار ماهی که تغذیه و سوبسید به دانشجویان ارائه شده، هیچ پرداختی از سوی صندوق رفاه انجام نشده است.
وی گفت: شما این چهار ماه را اصلاً حساب نکردهاید و بعد میگویید تضمین میدهیم که از مهرماه تا پایان سال، ۲۶ همت به دانشجویان پرداخت میکنیم. اگر قرار است تضمین بدهید، برای چهار ماهی که غذا طبخ شده و سوبسید دادهایم نیز تضمین بدهید.
صندوق رفاه باید همه سازوکارها را شفاف کند
نجفیان با تأکید بر اینکه صندوق رفاه دانشجویان به عنوان مجری طرح باید پاسخگو باشد، اظهار کرد: این موضوع را در همان جلسه دانشگاه علامه نیز مطرح کردم و اینجا هم میگویم؛ صندوق رفاه چون مجری این طرح است، باید بیاید ساختار و سازوکارهایی را که برای اجرای طرح در نظر گرفته، به همراه گزارشهای مالی، شفافسازی و ارائه کند. تاکنون چنین کاری انجام نشده است.
وی افزود: اگر قرار باشد با همین دستفرمان جلو برویم، به نظر من دکتر رمضانی قطعاً باید استعفا بدهند؛ چون تا اینجا هیچ توضیح و توجیهی ارائه نشده است. مهرماه شروع میشود و میگوییم «بسمالله» و طرح را اجرا کنید؛ اما سؤال این است که با چه چیزی آن را اجرا کنیم؟ با چه نیروی انسانی، چه ساختاری و چه سازوکاری؟
نجفیان ادامه داد: حتی درباره ساختار اداره تغذیه در داخل دانشگاه نیز باید مشخص شود چه اتفاقی قرار است بیفتد. این موارد باید شفافسازی شود. اگر قرار نیست شفافسازی صورت بگیرد، اینکه بخواهیم سلف دانشجویی را که یک ساختار قدیمی و ریشهدار است، یکشبه و بدون هیچ پیشنویس و سند شفافی تغییر دهیم، طبیعتاً با مشکلات زیادی مواجه خواهد شد.
تجربه آمریکا؛ حتی اقتصاد آزاد در زمان جنگ قیمتها را کنترل کرد
دبیرکل شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت ایران با اشاره مجدد به تجربه کشورهای خارجی در حوزه تغذیه و کنترل قیمتها گفت: اتفاقاً درباره همین موضوع پژوهش کردیم و دیدیم حتی در آزادترین اقتصاد جهان، یعنی ایالات متحده آمریکا، در زمان جنگ و حتی جنگ جهانی دوم، سازوکارهایی برای کنترل قیمتها ایجاد شده است.
وی افزود: هشت ماه پیش از اینکه آمریکا وارد جنگ جهانی دوم شود، یک سامانه و ستاد در کل کشور ایجاد شد که وظیفه آن کنترل قیمتها بود. یعنی حتی آزادترین اقتصاد جهان در شرایط جنگ و تحریم، اقتصاد دستوری را برای کنترل تورم به کار گرفت.
نجفیان ادامه داد: اگر به دانشگاههایی مانند اورگن، ویرجینیا و دیگر دانشگاههای تراز اول آمریکا نگاه کنید، میبینید که برای چند سال، اقتصاد و رفاه آنها تحت سیاستهای کنترلی قرار گرفته بود؛ نه فقط ساختار کالجها، بلکه ساختار دانشآموزی نیز مشمول این سیاستها بود و قیمت اقلامی مانند قهوه، گوشت، شکر و سایر کالاهای مورد استفاده کنترل میشد.
وی خاطرنشان کرد: این نشان میدهد که نگاه سیاستمدار و سیاستگذار به این قضیه چقدر متفاوت است. واقعاً عجیب و دردآور است که دغدغه در شرایطی که ما با تورم سهرقمی و جنگ مواجهیم، به جای اینکه قیمتگذاری منصفانه انجام شود و برای جلوگیری از تورم و کنترل قیمتها سیاستگذاری شود، دقیقاً ۱۸۰ درجه برعکس عمل میکنیم.
این دانشجوی دانشگاه علم و صنعت گفت: نتیجه این وضعیت نیز مشخص است؛ طرحی که هنوز نه شفاف است و نه سازوکار اجرایی و مالی آن به صورت کامل برای جامعه دانشگاهی مشخص شده، قرار است در فاصلهای کوتاه و بدون اجرای پایلوت در دانشگاهها اجرایی شود.
دریاباری: اجرای سراسری طرح تغذیه دانشجویان بدون پایلوت، تصمیمی عجولانه است
در ادامه میزگرد فاطمهسادات دریاباری، عضو شورای صنفی خوابگاه معینیان دانشگاه علامه طباطبایی، با تأکید بر اینکه اجرای این طرح با ابهامات جدی در حوزه خوابگاهها همراه است، گفت: بخش قابل توجهی از خوابگاههای دانشگاه علامه طباطبایی خارج از محیط دانشگاه قرار دارند و بسیاری از آنها امکان طبخ غذا ندارند؛ بنابراین هنوز مشخص نیست دانشجویان این خوابگاهها، بهویژه دانشجویان دختر، قرار است با چه سازوکاری غذای خود را دریافت کنند.
وی همچنین نسبت به ثابت ماندن قیمت غذا در بازههای زمانی طولانی هشدار داد و گفت: در چنین شرایطی پیمانکار برای جلوگیری از زیان ناچار میشود از کیفیت یا حجم غذا کم کند. دریاباری همچنین اجرای طرح جدید را عاملی برای تشدید اختلاف طبقاتی میان دانشجویان دانست و تأکید کرد که این طرح باید به صورت تدریجی و پس از اجرای موفق پایلوت در چند دانشگاه، به سایر دانشگاههای کشور تسری پیدا میکرد.
ابهام درباره نحوه تأمین غذا در خوابگاههای خارج از دانشگاه
دریاباری اظهار کرد: من فاطمهسادات دریاباری، از دانشگاه علامه طباطبایی و عضو شورای صنفی خوابگاه معینیان و دانشکده علوم اجتماعی هستم. به نظر من دوستان دقیقاً درست فرمودند و علاوه بر بحث عدم شفافیت، مسئله خوابگاهها نیز همچنان گنگ است.
وی افزود: دانشگاه علامه تقریباً همه خوابگاههایش خارج از دانشگاه قرار دارند. حدود نیمی از خوابگاهها فقط رستوران دارند و امکان طبخ غذا در آنها وجود دارد، اما بیشتر خوابگاهها اساساً امکان اینکه غذا در خود خوابگاه طبخ شود را ندارند.
این عضو شورای صنفی دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: اکنون این مسئله کاملاً گنگ است که خوابگاهها، بهخصوص خوابگاههای دختران، قرار است چه کاری انجام دهند. آیا دانشجویان باید هر بار از خوابگاه خارج شوند، به رستورانهایی که دانشگاه تأیید کرده بروند، غذا را تحویل بگیرند و دوباره به خوابگاه برگردند؟ یا قرار است دانشگاه غذا را برای آنها ارسال کند؟ اگر قرار است پیک غذا را ارسال کند، هزینه پیک را چه کسی باید پرداخت کند؟
وی تأکید کرد: اینها مسائل متعددی است که درباره نحوه اجرای طرح وجود دارد و هنوز پاسخ روشنی برای آنها ارائه نشده است.
ثبات قیمت غذا؛ تهدیدی برای کیفیت و حجم غذا
دریاباری با اشاره به قیمت پیشبینیشده برای غذای دانشجویی گفت: وقتی قرار است ۳۵۰ هزار تومان بابت یک غذا پرداخت شود، شاید در یک هفته یا دو هفته بتوان کیفیت غذا را حفظ کرد، اما وقتی قرار است همان غذا با همان قیمت برای سه ماه یا شش ماه ارائه شود، خود پیمانکار برای اینکه سودش به ضرر تبدیل نشود، ناچار است یا از کیفیت غذا کم کند یا حجم آن را کاهش دهد.
وی افزود: سؤال این است که چه کسی قرار است بر این بخش نظارت کند؟ شورای صنفی نظارت میکند، اما به جز شورای صنفی آیا نظارت دیگری هم وجود دارد؟ در نهایت باید مشخص شود قرار است چه اتفاقی بیفتد.
طرح جدید تغذیه و تشدید اختلاف طبقاتی در دانشگاه
عضو شورای صنفی خوابگاه معینیان دانشگاه علامه طباطبایی در ادامه به یکی دیگر از پیامدهای احتمالی اجرای طرح جدید تغذیه اشاره کرد و گفت: اتفاق دیگری که در این میان افتاده، دامن زدن به اختلاف طبقاتی است.
وی افزود: یکی از بزرگترین دستاوردهای سلف دانشگاهها این بود که دانشجویان با هر وضعیت مالی در کنار یکدیگر مینشستند و یک غذا را با هم مصرف میکردند و تقریباً این اختلاف طبقاتی در ظاهر حذف شده بود.
دریاباری ادامه داد: اما از این به بعد ممکن است دو دانشجو در یک اتاق با یکدیگر زندگی کنند؛ یکی از آنها بتواند بر اساس توان مالی خود چلوگوشت، چلوماهیچه یا هر غذای دیگری تهیه کند، اما دانشجوی دیگری مجبور باشد کمترین غذایی را که با همان سوبسید میتواند تهیه کند، انتخاب کند.
وی تأکید کرد: به این ترتیب، یکی از دستاوردهای بزرگ دانشگاهها و سلفهای دانشگاهی عملاً از بین میرود.
نباید یکباره برای کل کشور اجرا میشد
دریاباری درباره نحوه اجرای طرح نیز گفت: به نظر من وقتی قرار بوده این طرح اجرا شود، همانطور که گفته میشود قبلاً در دانشگاه تبریز اجرا شده، باید به مرور و قدمبهقدم پیش میرفت.
وی افزود: ابتدا باید این طرح در یکی از دانشگاههای ردهبالای تهران، مانند دانشگاه علم و صنعت یا یکی از دانشگاههای مشابه، اجرا میشد. پس از آن، اگر تجربه موفقی به دست میآمد، در یکی دیگر از دانشگاههای شهر تهران اجرا میشد و سپس سراغ دانشگاههای دیگر میرفتند.
این عضو شورای صنفی دانشگاه علامه طباطبایی تصریح کرد: اینکه بخواهند یکمرتبه و در یک آن، این طرح را برای کل کشور اجرایی کنند، تصمیم درستی نیست و بهتر بود اجرای آن به صورت مرحلهای و با استفاده از تجربه پایلوت دانشگاهها انجام شود.
پایان بخش اول
