پدرام پاکآیین ـ نماینده مدیران مسئول رسانهها در هیأت نظارت بر مطبوعات ـ با حضور در ایسنا و به مناسبت روز خبرنگار، در گفتوگویی با ایسنا ضمن تبریک به جامعه رسانهای و گرامیداشت یاد شهدای رسانه، به تشریح چالشهای پیشروی خبرنگاران در یک سال پرحادثه گذشته پرداخت و بر لزوم عبور از اکتفا به تکریمهای نمادین و حرکت به سمت تأمین حقوق حرفهای آنان تأکید کرد.
وی با انتقاد از نبود نظام صنفی قانونمند، تصویب «قانون جامع فعالیت حرفهای خبرنگاری» را راهکار اساسی برای هویتبخشی، مهارتآموزی و نظارت درونصنفی خبرنگاران دانست و در عین حال، از مسئولان و مدیران کشور خواست تا با ترویج «فرهنگ پاسخگویی»، ضمن به رسمیت شناختن شأن نظارتی خبرنگاران، با رسانههای محلی و سراسری به یکسان رفتار کنند و نقد را نه تهدید، بلکه فرصتی برای تکمیل عملکرد خود ببینند.
روز خبرنگار امسال؛ بازتابی از سختیهای یک سال پرحادثه
پاکآیین در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایسنا که با توجه به بحرانهای اخیر، روز خبرنگار امسال چه تفاوتی با سالهای گذشته دارد؟ ابتدا روز خبرنگار را به جامعه رسانهای تبریک گفت و یاد شهدای رسانه را گرامی داشت.
پاکآیین با بیان اینکه خبرنگاران در طی یک سال گذشته، روزهای بسیار سختی را پشت سر گذاشتند، اظهار کرد: آنان با حوادث سهمگینی همچون جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان، شهادت امام امت، شهادت فرماندهان بلندپایه نظامی، شهادت برخی از اعضای جامعه رسانهای، دانشمندان و شمار زیادی از مردم مواجه بودند.
پاکآیین با اشاره به جنگ موجودیتی نظام استکبار علیه تمامیت ارضی و معنایی کشور، تصریح کرد: خبرنگاران میدان را ترک نکردند و از مرزهای آگاهی ملی و انسجام اجتماعی پاسداری کردند و با خط ارعاب، تحریف و تفرقهافکنی دشمن مبارزه کردند که باید به همه آنان دست مریزاد گفت. امروز مسئولان و ذینفعان راهبردی حوزه خبر و عموم ملت وظیفه مهمی در قبال جبران زحمات و خدمات جامعه رسانهای دارند که امیدواریم به شایستگی ادا شود.
تکریم واقعی خبرنگار با تأمین حقوق حرفهای و ایجاد نظام صنفی
پاکآیین در پاسخ به این پرسش که امسال روز خبرنگار را با چه نگاه متفاوتی باید گرامی داشت؟ اظهار کرد: وقتی روز خبرنگار فرا میرسد، سیلی از پیامهای تبریک جاری میشود، انواع مراسم برگزار و لوحهای تقدیر اهدا میشود که همه اینها برای پاسداشت خبرنگار لازم است، اما کافی نیست.
پاکآیین با بیان اینکه تکریم واقعی خبرنگار زمانی شکل میگیرد که الزامات حرفه خبرنگاری تحقق پیدا کند، اظهار کرد: فلسفه روز خبرنگار که مصادف با سالروز شهادت شهید صارمی است، مظلومیت اهل رسانه و این روز محملی برای رفع مظلومیت از این حرفه است.
حق خبرنگار چه زمانی داده میشود؟
پاکآیین یکی از مهمترین نکات در این روز را توجه به تأمین حقوق حرفهای خبرنگاران دانست و تصریح کرد: مهمترین حق خبرنگار، حق کسب خبر است. بنایراین اگر زمینه دسترسی خبرنگار به اطلاعات را بدون مانع و با حفظ کرامت و امنیت او فراهم کنیم، بخش عمدهای از حقوق وی را تأمین کردهایم.
او در ادامه با بیان اینکه شناسایی «خبرنگاری» در نظام تقنینی کشور به عنوان شغل اصلی و مستمر ضروری است، خاطرنشان کرد: فعالان رسانهای و فضای مجازی و کنشگران اتفاقی یا تفننی حوزه رسانه لزوماً خبرنگار نیستند؛ بلکه خبرنگار کسی است که شغل اصلی و مستمر او خبرنگاری باشد.
پاکآیین همچنین اظهار کرد: روز خبرنگار فرصتی برای هماندیشی درباره تأسیس یک نظام صنفی قانونمند و پایدار است که به هویتبخشی به خبرنگاران کمک کرده و روشن میکند که خبرنگار چه کسی است، در چه رشتهای باید تحصیل کند، چه مهارتهایی باید بیاموزد و کدام مراجع، صلاحیت صدور پروانه فعالیت برای او و اعمال نظارت بر فعالیت حرفهای وی را دارند.
نماینده مدیران مسئول رسانهها در هیأت نظارت بر مطبوعات با اشاره به کارکردهای نظام صنفی رسانه، اظهار کرد: این نظام صنفی همچنین میتواند مهارتهای حرفه خبرنگاری را متناسب با فناوریهای جدید بازنگری کند و به خبرنگاران آموزش دهد.
وی افزود: برای تأسیس این نظام صنفی به قانون جامع فعالیت حرفهای خبرنگاری نیاز داریم تا تصمیمات نظام صنفی، ضمانت اجرایی داشته باشد.
پاکآیین در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت معیشتی خبرنگاران اشاره کرد و گفت: باید زیرساختهای پایداری برای معیشت خبرنگاران فراهم شود؛ چراکه راهکارهای مقطعی و خلاف شأن و کرامت حرفهای پاسخگو نیست و این امر تنها با حمایتهای مؤثر از اقتصاد رسانه تحقق مییابد.
قانون جامع خبرنگاری؛ راهکاری مستقل از قانون مطبوعات
پاکآیین در پاسخ به این پرسش که با وجود سالها تأکید بر لزوم تصویب نظام جامع رسانهای، موانع اصلی چیست و آیا نگرانی از کنترلگری صحیح است یا خیر؟ اظهار کرد: نظارت بر رسانه در کشور ما و همه کشورها بنا به اصل حاکمیت قانون پذیرفته شده است.
این مدیر رسانه با بیان اینکه قانون مطبوعات کنونی که مصوب سال ۱۳۶۴ است نیاز به بازنگری و تکمیل دارد، خاطرنشان کرد: خوشبختانه رئیس محترم قوه قضائیه از اصحاب رسانه برای ارائه دیدگاههای اصلاحی خود نسبت به این قانون دعوت به عمل آوردند که فرصت مغتنمی است.
پاکآیین تأکید کرد: قانون جامع فعالیت حرفهای خبرنگاری که بنده بر تصویب آن تأکید دارم، به حقوق و حدود رسانه نمیپردازد، بلکه حقوق و حدود خبرنگار را به عنوان صاحب یک حرفه تعیین می کند.
وی با اشاره به کارکردهای این قانون، اظهار کرد: قانون فعالیت حرفهای خبرنگاری، شرایط ورود، مهارتآموزی، نحوه اخذ پروانه و ساز و کار نظارتهای درون صنفی بر خبرنگاران را سامان میدهد و شرط لازم برای تأسیس یک نظام صنفی قانونمند و پایدار برای جامعه رسانهای است.
نماینده مدیران مسئول رسانهها در هیأت نظارت بر مطبوعات در پاسخ به نگرانی از کنترلگری سختگیرانه و غیرحقوقی خبرنگاران، تصریح کرد: اگر این قانون با مشارکت اصحاب رسانه تدوین شود، نه فقط موجب اعمال کنترلهای نامتعادل نمیشود، بلکه با تنظیمگری درونصنفی و اعمال نظارتهای حرفهای از حقوق خبرنگاران حمایت خواهد کرد.
وظایف مسئولان از «فرهنگ پاسخگویی» تا «برابری رسانهها»
پاکآیین در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایسنا که مسئولان و فرستندگان پیام چه تکالیفی در قبال خبرنگاران دارند و چگونه باید در نحوه اعمال این تکالیف بازنگری کنند؟ اظهار کرد: روز خبرنگار، روز مرور تکالیف همه ذینفعان پیام نسبت به خبرنگاران است و به خصوص مدیران ارشد و سخنگویان که امانتدار اطلاعات مردم هستند، در این روز باید نسبت به وظایف خود مبنی بر تأمین حق کسب خبر و دسترسی خبرنگاران به اطلاعات تأمل کنند.
او با بیان اینکه مسئولان باید زمینه دسترسی خبرنگاران به اطلاعات قابل انتشار را با احترام و امنیت کامل فراهم کنند، تصریح کرد: نیاز جامعه ما آن است که «اخلاق حرفهای پاسخگویی» از سوی دارندگان اطلاعات نهادینه شود.
پاکآیین مهمترین لازمه این امر را به رسمیت شناختن جایگاه حقوقی و نظارتی خبرنگار برشمرد وگفت : خبرنگار، نماینده افکار عمومی است، بنابراین حق نظارت اجتماعی را اعمال میکند و نحوه پاسخگویی به او یا ممانعت از دسترسی او به اطلاعات، دارای آثار و پیامدهای حقوقی است.
انتقاد ذاتاً سازنده است و نیازی به پسوند «سازنده» ندارد
پاکآیین با تأکید بر اصل برابری رسانهها، اظهار کرد: مدیران نباید رسانهها را به موافق و مخالف یا همسو و غیرهمسو تقسیم کنند و باید به رسانههای استانی و محلی هم به اندازه رسانههای سراسری برای پرسشگری و کسب خبر فرصت و میدان دهند.
نماینده مدیران مسئول در هیأت نظارت بر مطبوعات با بیان اینکه انتقاد ذاتاً سازنده است و نیازی به پسوند «سازنده» ندارد، خاطرنشان کرد: مدیران باید نقد را فرصتی برای اصلاح و تکمیل تصمیمات خود ببینند و خبرنگار منتقد خود را بیش از دیگران تکریم کنند.
او در ادامه با اشاره به دانش بینرشتهای خبرنگاران، اظهار کرد: مسئول پاسخگو هرگز هوش، دانش و قدرت تحلیل خبرنگار را دست کم نمیگیرد و باور دارد که دیدگاههای مشورتی خبرنگاران با توجه به انباشت تجربهای که در حوزه خبری خود دارند به بهبود مدیریت آنها کمک می کند.
مدیر پاسخگو زمینه امنیت ذهنی و روانی خبرنگار را فراهم میکند
او با برشمردن ویژگیهای یک مدیر پاسخگو، تصریح کرد: مدیر پاسخگو زمینه امنیت ذهنی و روانی خبرنگار را فراهم میکند، با ادب و استدلال پاسخ میدهد، از کلیگویی، ابهامآفرینی و تغییر صورت مسأله پرهیز میکند، دقیق گوش میدهد و با استفاده از دادههای کمیتی و مستندات بر اعتبار گفتههای خود میافزاید.
پدرام پاکآیین همچنین در پایان اظهار کرد: مسئول پاسخگو اهل جزماندیشی نیست، در صورت دریافت استدلال معتبر یا دادههای جدید، آمادگی اصلاح نظر خود را دارد، رسانه را ابزار تبلیغ شخصی نمیداند، در برابر رسانههای دارای گرایشهای سیاسی مختلف مواضع یکسان دارد و از واژههای بزرگ مانند عدالت، صداقت و انسانیت تنها در جای خود استفاده کرده و آنها را خرج اقدامات بزرگ میکند.
در پایان ویدئوی گفتوگو با پدرام پاکآیین در ایسنا را مشاهده میکنید:
انتهای پیام
