با آغاز تمرینات پیشفصل و همزمانی آن با گرمترین ماههای سال، تیمهای فوتبال خوزستان با یکی از چالشهای همیشگی خود روبهرو هستند؛ برگزاری تمرینات باکیفیت در شرایطی که گرما و در برخی مناطق رطوبت بالا، فشار مضاعفی به بدن بازیکنان وارد میکند.
در همین رابطه با رضا صفات مربی فوتبال، درباره تمرین در گرما، هیدراتاسیون بازیکنان، الکترولیتها، مکملها و نقش کادر فنی در مدیریت تمرینات پیشفصل گفتوگو کردهایم. گفت و گوی ایسنا را در ادامه می خوانید.
تمرینات پیشفصل معمولاً از سنگینترین مقاطع آمادهسازی یک تیم فوتبال است. گرمای خوزستان چه تأثیری بر این دوره دارد؟
صفات: پیشفصل دورهای است که معمولاً حجم و فشار تمرین افزایش پیدا میکند و هدف کادر فنی آمادهسازی بازیکنان برای یک فصل طولانی است. وقتی این فشار با دما و رطوبت بالا همراه شود، شرایط متفاوت خواهد بود.
بدن برای کنترل دمای خود تعریق را افزایش میدهد و در نتیجه آب و الکترولیت از دست میرود. از طرف دیگر، فوتبال شامل دویدنهای متناوب، شتابگیری، توقف، تغییر جهت، نبردهای تنبهتن و تصمیمگیریهای مداوم است. بنابراین خستگی ناشی از گرما فقط مسئله دویدن نیست و میتواند کیفیت عملکرد بازیکن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
آیا در چنین شرایطی صرفاً نوشیدن آب کافی است؟
صفات: در همه شرایط نمیتوان یک پاسخ یکسان داد. برای برخی تمرینات، آب میتواند نیاز اصلی ورزشکار را تأمین کند، اما وقتی مدت و شدت تمرین بالا باشد و بازیکن تعریق زیادی داشته باشد، باید مسئله الکترولیتها را هم در نظر گرفت.
سدیم از مهمترین الکترولیتهایی است که از طریق عرق از دست میرود. به همین دلیل در تمرینات طولانی و پرفشار، بهخصوص در گرما، برنامه هیدراتاسیون باید متناسب با شرایط هر بازیکن طراحی شود.
یعنی میزان نیاز دو بازیکن یک تیم به مایعات میتواند متفاوت باشد؟
صفات: کاملاً. یکی از اشتباهات این است که برای تمام بازیکنان یک نسخه واحد داشته باشیم. میزان تعریق افراد متفاوت است. وزن بدن، شدت فعالیت، شرایط محیطی و حتی میزان سازگاری فرد با گرما میتواند در این موضوع مؤثر باشد.
در فوتبال حرفهای بهتر است کادر پزشکی و تغذیه، وضعیت بازیکنان را پایش کنند تا مشخص شود هر بازیکن تقریباً چه میزان مایعات از دست میدهد.
وزن کردن بازیکنان قبل و بعد از تمرین میتواند در این زمینه کمک کند؟
صفات: بله. در کنار ثبت میزان مایعات مصرفشده، تغییر وزن قبل و بعد از جلسه میتواند به تخمین میزان تعریق کمک کند. وقتی این کار در چند جلسه و شرایط مختلف انجام شود، کادر تخصصی تصویر دقیقتری از نیاز هر بازیکن پیدا میکند.
به اعتقاد من، در فوتبال حرفهای باید تا حد امکان از نسخههای عمومی فاصله بگیریم و به سمت مدیریت فردی بازیکنان حرکت کنیم.
مصرف نوشیدنیهای ورزشی و الکترولیت در پیشفصل چقدر اهمیت دارد؟
صفات: باید متناسب با نیاز باشد. در تمرینات طولانی و شدید که تعریق بالاست، نوشیدنیهای حاوی کربوهیدرات و الکترولیت میتوانند کاربرد داشته باشند. اما این به معنای آن نیست که هر بازیکنی در هر جلسه تمرینی الزاماً به نوشیدنی ورزشی یا مکمل نیاز دارد.
هدف باید تأمین نیاز بدن باشد، نه مصرف بیشتر مکمل.
در مورد مکملهایی مانند منیزیم و پتاسیم چطور؟ و این که پس تمرین سنگینتر الزاماً به معنای آمادهسازی بهتر نیست؟
صفات: دقیقاً. فشار تمرینی باید هدف داشته باشد. وقتی فشار فیزیولوژیک ناشی از گرما نیز به فشار تمرین اضافه میشود، مربی باید مجموع این عوامل را ببیند.
ممکن است یک جلسه روی کاغذ فشار متوسطی داشته باشد، اما همان جلسه در شرایط بسیار گرم برای بدن بازیکن فشار بیشتری ایجاد کند. بنابراین فقط طراحی تمرین مهم نیست؛ شرایط اجرای آن نیز اهمیت دارد.
چه علائمی در جریان تمرین باید برای مربیان هشداردهنده باشد؟
صفات: ضعف غیرعادی، سرگیجه، سردرد، تهوع، گیجی، کاهش محسوس هماهنگی حرکتی یا تغییر رفتار بازیکن را نباید ساده تلقی کرد.
اگر بازیکنی علائم نگرانکننده نشان دهد، مسئله دیگر انگیزه و تحمل تمرین نیست. فعالیت باید متوقف شود و کادر پزشکی وضعیت بازیکن را بررسی کند. سلامت بازیکن همیشه بر ادامه تمرین اولویت دارد.
آیا بازیکنان باید فقط هنگام تمرین به آبرسانی بدن توجه کنند؟
صفات: خیر. هیدراتاسیون از چند دقیقه قبل از تمرین شروع نمیشود. بازیکن باید در طول روز به دریافت مایعات توجه داشته باشد و بعد از تمرین نیز مایعات و مواد از دسترفته را جبران کند.
در واقع باید یک چرخه داشته باشیم: آمادهسازی قبل از تمرین، مدیریت مایعات حین تمرین و ریکاوری بعد از تمرین.
تغذیه چه جایگاهی در این چرخه دارد؟
صفات: تغذیه، خواب، هیدراتاسیون و ریکاوری را باید اجزای یک سیستم دانست. اگر بازیکنی تمرین خوبی انجام دهد اما تغذیه یا خواب مناسبی نداشته باشد، کیفیت ریکاوری او تحت تأثیر قرار میگیرد.
غذاهای معمول، میوهها و سبزیجات نیز بخشی از آب و مواد معدنی مورد نیاز بدن را تأمین میکنند. مکمل باید در جایی وارد شود که واقعاً نیاز وجود داشته باشد.
یکی از موضوعات مهم در پیشفصل، افزایش بار تمرینی است. مربی چگونه باید این موضوع را با گرمای شدید تطبیق دهد؟
صفات: اینجا مدیریت بار تمرینی بسیار مهم میشود. برنامهای که در یک شرایط آبوهوایی معتدل طراحی شده، الزاماً نباید بدون تغییر در گرمای خوزستان اجرا شود.
زمان برگزاری تمرین، مدت جلسه، شدت تمرین، تعداد و مدت وقفههای استراحت و فرصت نوشیدن مایعات باید متناسب با شرایط محیطی تنظیم شود.
هدف پیشفصل خسته کردن بازیکن نیست؛ هدف ایجاد سازگاری و رساندن بازیکن به آمادگی مطلوب برای مسابقه است.
پس تمرین سنگینتر الزاماً به معنای آمادهسازی بهتر نیست؟
صفات: دقیقاً. فشار تمرینی باید هدف داشته باشد. وقتی فشار فیزیولوژیک ناشی از گرما نیز به فشار تمرین اضافه میشود، مربی باید مجموع این عوامل را ببیند.
ممکن است یک جلسه روی کاغذ فشار متوسطی داشته باشد، اما همان جلسه در شرایط بسیار گرم برای بدن بازیکن فشار بیشتری ایجاد کند. بنابراین فقط طراحی تمرین مهم نیست؛ شرایط اجرای آن نیز اهمیت دارد.
و توصیه شما به فوتبالیستهایی که این روزها در گرمای خوزستان تمرین میکنند چیست؟
صفات: تحمل گرمای بیشتر را با آمادگی جسمانی بیشتر اشتباه نگیریم.
فوتبالیست حرفهای باید همانقدر که به برنامه تمرینی خود اهمیت میدهد، به آبرسانی، تغذیه، خواب و ریکاوری نیز توجه کند. مربیان هم باید شرایط محیطی را بخشی از بار تمرینی در نظر بگیرند.
هدف این است که بازیکن در پایان پیشفصل آمادهتر شود، نه اینکه صرفاً جلسات سختتری را پشت سر گذاشته باشد. مدیریت علمی تمرین در گرما میتواند هم به حفظ کیفیت تمرین کمک کند و هم ریسک مشکلات مرتبط با گرما را کاهش دهد.
مکمل موضوعی است که باید با احتیاط درباره آن صحبت کرد. اینکه هوا گرم است به این معنی نیست که همه بازیکنان باید منیزیم یا پتاسیم مصرف کنند.
ابتدا باید رژیم غذایی، میزان تعریق و شرایط فرد بررسی شود. اگر نیاز به مکمل وجود داشته باشد، بهتر است پزشک یا متخصص تغذیه ورزشی تیم درباره نوع و مقدار آن تصمیم بگیرد.
من بهعنوان مربی معتقدم کادر فنی نباید وارد تجویز پزشکی شود؛ وظیفه ما شناخت مسئله و همکاری نزدیک با کادر پزشکی و تغذیه است.
انتهای پیام
